Είναι η επιστήμη επικίνδυνη;

Είναι η επιστήμη επικίνδυνη;
Πηγή εικόνας: Medium

Η ιδέα ότι η επιστημονική γνώση είναι επικίνδυνη είναι βαθιά ενσωματωμένη στον πολιτισμό μας. Ο Αδάμ και η Εύα απαγορεύονταν να τρώνε από το Δέντρο της Γνώσης και στην Απώλεια του Παράδεισου του Μίλτον το φίδι απευθύνεται στο δέντρο ως «Μητέρα της Επιστήμης». Πράγματι, ολόκληρη η δυτική λογοτεχνία δεν ήταν ευγενική με τους επιστήμονες και είναι γεμάτη με εικόνες που εμπλέκονται με τη φύση με καταστροφικά αποτελέσματα. Απλά εξετάστε το Frankenstein της Shelley, το Faust του Goethe και το γενναίο νέο κόσμο του Huxley. Κάποιος θα ψάξει με ελάχιστη επιτυχία για ένα μυθιστόρημα στο οποίο οι επιστήμονες βγαίνουν καλά – η επίμονη εικόνα είναι αυτή των επιστημόνων ως μια άψυχη ομάδα άσχετη με ηθικά ζητήματα. Και πού υπάρχει μια ταινία συμπαθητική στην επιστήμη;

Μέρος του προβλήματος είναι η συσσώρευση της επιστήμης και της τεχνολογίας. Η διάκριση μεταξύ επιστήμης και τεχνολογίας, μεταξύ της γνώσης και της κατανόησης, αφενός, και της εφαρμογής της γνώσης αυτής για να γίνει κάτι, ή για να χρησιμοποιηθεί με πρακτικό τρόπο, είναι θεμελιώδης. Η επιστήμη παράγει ιδέες για το πώς λειτουργεί ο κόσμος, ενώ οι ιδέες στην τεχνολογία οδηγούν σε χρήσιμα αντικείμενα. Η τεχνολογία είναι πολύ μεγαλύτερη από ό,τι θα μπορούσε κανείς να θεωρήσει ως επιστήμη και χωρίς βοήθεια από οποιαδήποτε επιστήμη. Η τεχνολογία δημιούργησε τις βιοτεχνίες πρώιμων ανθρώπων, όπως η γεωργία και η μεταλλουργία. Είναι τεχνολογία που φέρνει μαζί της ηθικά ζητήματα, από την παραγωγή αυτοκινήτων μέχρι την κλωνοποίηση ενός ανθρώπου.

Αντίθετα, οι αξιόπιστες επιστημονικές γνώσεις δεν έχουν αξία και δεν έχουν ηθική ή ηθική αξία. Η επιστήμη απλώς μας λέει πώς είναι ο κόσμος. Το ότι δεν είμαστε στο κέντρο του σύμπαντος δεν είναι ούτε καλό ούτε κακό, ούτε υπάρχει η πιθανότητα ότι τα γονίδια μπορούν να επηρεάσουν τη νοημοσύνη μας ή τη συμπεριφορά μας. Οι κοινωνικές υποχρεώσεις που έχουν οι επιστήμονες ξεχωριστά από εκείνες τις ευθύνες που μοιράζονται με όλους τους πολίτες προέρχονται από αυτούς που έχουν πρόσβαση σε εξειδικευμένες γνώσεις για τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί ο κόσμος και όχι εύκολα προσβάσιμοι από άλλους. Η υποχρέωσή τους είναι να δημοσιοποιούν τόσο τις κοινωνικές επιπτώσεις του έργου τους όσο και τις πιθανές αιτήσεις τους και να αξιολογούν την αξιοπιστία τους.

Δεν είναι εύκολο να βρείτε παραδείγματα επιστημόνων ως ομάδα που συμπεριφέρεται ανηθικώς ή με επικίνδυνο τρόπο, ενώ το κλασικό παράδειγμα είναι το κίνημα ευγονικής. Οι επιστημονικές υποθέσεις πίσω από αυτή την πρόταση είναι κρίσιμες. Η υπόθεση είναι ότι οι πιο επιθυμητές και ανεπιθύμητες ανθρώπινες ιδιότητες κληρονομούνται. Όχι μόνο το ταλέντο αντιλαμβανόταν ότι ήταν κληρονομικό, αλλά και η παραφροσύνη και κάθε είδους λεγόμενη αδυναμία. Δεν κατάφεραν εντελώς να αξιολογήσουν την αξιοπιστία των ιδεών τους. Αντίθετα, και ακόμη πιο κατηγορηματικά, τα συμπεράσματά τους φαίνεται να καθοδηγούνται από αυτά που θεωρούν ως τις επιθυμητές κοινωνικές επιπτώσεις. Αντίθετα, σε σχέση με την κατασκευή της ατομικής βόμβας, οι επιστήμονες συμπεριφέρθηκαν ηθικά και εκπλήρωσαν τις κοινωνικές τους υποχρεώσεις ενημερώνοντας τις κυβερνήσεις τους για τις συνέπειες της ατομικής θεωρίας. Ήταν ένα τεράστιο τεχνικό κατόρθωμα για την κατασκευή της βόμβας, αλλά η απόφαση να γίνει αυτό λήφθηκε από πολιτικούς, όχι από επιστήμονες.

Οι ηθικολόγοι έχουν τεθεί σε ισχύ και μας λένε για τις φρίκες της κλωνοποίησης. Πολλοί άλλοι, συμπεριλαμβανομένων των εθνικών ηγετών, συμμετείχαν σε μια χορωδία τρόμου. Αλλά τι φρίκη; Ποια ηθικά ζητήματα; Σε όλη τη δίκαιη αγανάκτηση, δεν έχει διευκρινιστεί κανένα σχετικό νέο ηθικό ζήτημα. Εκείνοι που προτείνουν να κλωνοποιήσουν έναν άνθρωπο είναι ιατροί τεχνολόγοι, όχι επιστήμονες. Δεν είναι, όπως υποστηρίζουν οι βιο-ηθικολόγοι, ότι η επιστημονική καινοτομία ξεπέρασε τους κοινωνικούς και ηθικούς μας κώδικες. Ακριβώς το αντίθετο συμβαίνει. Η εμμονή τους με τη ζωή του εμβρύου έχει απομακρύνει την προσοχή μας από το πραγματικό ζήτημα, που είναι το πώς τα παιδιά μεγαλώνουν και καλλιεργούνται. Τα δεινά της κοινωνίας μας δεν έχουν καμία σχέση με την υποβοήθηση ή την αποτροπή της αναπαραγωγής, αλλά επηρεάζονται βαθιά από το πώς αντιμετωπίζονται τα παιδιά.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Έτσι ποιον κίνδυνο θέτει η γενετική; Η γονιδιακή θεραπεία, που εισάγει γονίδια για να θεραπεύσει μια γενετική ασθένεια όπως η κυστική ίνωση, φέρνει κινδύνους, όπως και όλες οι νέες ιατρικές θεραπείες. Μπορεί να υπάρχουν προβλήματα με τη δοκιμή νέων θεραπειών, αλλά οι δυσκολίες αυτές διαφέρουν από εκείνες που σχετίζονται με τη δοκιμή νέων φαρμάκων για AIDS; Οι ανησυχίες σχετικά με τη δημιουργία μωρών σχεδιαστών είναι επί του παρόντος πρόωρες, καθώς είναι υπερβολικά επικίνδυνες και μπορεί να έχουμε, σε πρώτη φάση, να δεχτούμε αυτό που αποκαλείται διαλεκτική αυτονομία, δικαίωμα ζευγαριού να ελέγχει τον δικό της ρόλο στην αναπαραγωγή, εκτός αν το κράτος έχει επιτακτικό λόγο για να τους αρνηθεί αυτόν τον έλεγχο. Θα πρέπει τα ηθικά ζητήματα που σχετίζονται με τις εφαρμογές της γενετικής, για παράδειγμα, να σταματήσουν την έρευνα στον τομέα αυτό; Ο ατομικός επιστήμονας δεν μπορεί να αποφασίσει, γιατί η επιστήμη, όπως η γενετική, είναι μια συλλογική δραστηριότητα χωρίς κανένα άτομο να ελέγχει τη διαδικασία της ανακάλυψης. Είναι ηθικά απαράδεκτο και μη πρακτικό να λογοκρίνει κανείς οποιαδήποτε πτυχή προσπαθεί να κατανοήσει τη φύση του κόσμου μας.


ΠΗΓΕΣ:

Most threats to humans come from science and technology, warns Hawking, ανακτήθηκε από www.theguardian.com

Science Is In Danger Of Becoming The Enemy Of Humankind, ανακτήθηκε από www.edge.org

The Dangers of Science: Population Explosion, Antibiotic Resistance, and Medicine, ανακτήθηκε από futurism.com


Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Κύριλλος Παρθενίδης

Ονομάζομαι Παρθενίδης Κύριλλος και είμαι τελειόφοιτος φοιτητής των Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Κρήτης. Στην καταγωγή από την Ρωσία αλλά μπορεί στην κουλτούρα Έλληνας. Μεγαλύτερες μου αδυναμίες η φιλοσοφία, τα ταξίδια και το προφιτερόλ. Στον ελεύθερο μου χρόνο συνηθίζω να κρυφοκοιτάζω φθηνά εισιτήρια και τυχόν προσφορές για εξορμήσεις της στιγμής και σαφώς υπεραναλύω τα πάντα μέχρι αηδίας.

Εβδομαδιαία ενημέρωση απο το maxmag στο email σου

Η ενημέρωση σου, για όλα τα θέματα, επί παντός επιστητού, είναι προτεραιότητα για μας στο MAXMAG. Αυτός είναι κ ο λόγος, για τον οποίο κάθε εβδομάδα οι συντάκτες μας θα επιλέγουν τα 15 σημαντικότερα άρθρα, από όλες τις στήλες του περιοδικού και θα φροντίζουμε να τα λαμβάνεις απευθείας στο email σου. Όλες οι σημαντικές ειδήσεις θα σε περιμένουν να τις ανοίξεις. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι μια εγγραφή στο Newsletter μας. Τι περιμένεις λοιπόν;