Με τη βοήθεια του ανοσοποιητικού συστήματος ο ανθρώπινος οργανισμός καταφέρνει να εξουδετερώνει καθημερινά εκατοντάδες απειλές από μικρούς αόρατους εχθρούς. Μερικές φορές με τη φόρα που έχει πάρει πολεμώντας τους εισβολείς ξεχνιέται και αρχίζει να εξαπολύει το μένος του προς τον ίδιο τον οργανισμό. Με λίγη φαντασία αυτή είναι η λογική πίσω από τα αυτοάνοσα νοσήματα. Ένας εμφύλιος πόλεμος ο οποίος όπως όλοι οι όμοιοί του μόνο ήττα μπορεί να φέρει.
Ο μαγικός μηχανισμός
Η αυτοανοσία είναι η κατάσταση που προκύπτει όταν ξεκινά μια ανώμαλη αυτοάνοση απάντηση ενάντια σε ένα όργανο του ανθρώπινου σώματος. Υπάρχουν τουλάχιστον 80 διαφορετικά νοσήματα. Η αιτία που τα προκαλεί είναι σε γενικές γραμμές μη συγκεκριμένη και ο μηχανισμός σχετικά άγνωστος. Η επικρατέστερη θεωρία είναι ότι υπάρχει μία γενετική προδιάθεση για την εμφάνιση ενός αυτοάνοσου (πχ γονίδιο HLA-B27) η οποία όμως από μόνη της δεν είναι τόσο ισχυρή που να προκαλεί το νόσημα, γι’ αυτό το λόγο δεν είναι κληρονομικά. Στη συνέχεια κάποιο γεγονός του περιβάλλοντος (πχ στρες ή ίωση) ενεργοποιούν το ανοσοποιητικό υπέρμετρα και του επιτρέπουν να εκδηλώσει την προδιάθεση που είχε. Αντίστοιχα και ο εξωτερικός παράγοντας από το περιβάλλον δεν είναι αρκετός για την εμφάνιση του νοσήματος. Γι’ αυτό και δεν είναι μεταδοτικά. Επομένως ενώ και κληρονομικότητα υπάρχει αλλά και περιβαλλοντική επίδραση, δεν είναι ούτε κληρονομικά αλλά και ούτε περιβαλλοντολογικά.
Τα συχνά αυτοάνοσα νοσήματα
Ένας στους δέκα Ευρωπαίους πάσχει από κάποιο αυτοάνοσο νόσημα, ενώ οι γυναίκες προσβάλλονται πιο συχνά από τους άντρες. Όταν συνειδητοποιεί κανείς το πόσο συχνά είναι εντυπωσιάζεται και αναρωτιέται “Είναι δυνατόν να είναι τόσο σοβαρά και τόσο συχνά;”. Το λάθος στην σκέψη αυτή βρίσκεται στο πρώτο μέρος της ερώτησης. Δεν είναι όλα τα αυτοάνοσα σοβαρά, πόσο μάλλον θανάσιμα. Για παράδειγμα ο υποθυρεοειδισμός οφείλεται -ιδίως σε νέους – πολύ συχνά στη γνωστή θυρεοειδίτιδα Hashimoto. Ο ασθενής πρέπει απλώς να παίρνει υποκατάστατα των ορμονών του θυρεοειδή και όλα είναι φυσιολογικά. Ακολουθεί μια λίστα με τα πιο συχνά / γνωστά αυτοάνοσα νοσήματα: Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος, Ρευματοειδής Αρθρίτιδα, Λεύκη, Ψωρίαση, Διαβήτης Τύπου Ι, Σκλήρυνση κατά πλάκας, Ιδιοπαθής Φλεγμονώδης Νόσος του Εντέρου (Ελκώδης Κολίτιδα, Crohn), Θυρεοειδοπάθειες, και άλλα πολλά.
Θεραπεία
Δεν έχει βρεθεί οριστική θεραπεία για τα αυτοάνοσα νοσήματα. Τα φάρμακα που χορηγούνται είναι 2 κατηγοριών ανοσοκατασταλτικά και υποκατάστατα της λειτουργίας που χάνεται λόγω της βλάβης που έχει προκληθεί στο όργανο-στόχο. H καταστολή επιτυγχάνεται με κορτιζόνη και πιο ειδικά ανοσοκατασταλτικά φάρμακα. Ο σημαντικότερος κίνδυνος από τις παρενέργειες τους είναι η ευπάθεια στις λοιμώξεις καθώς μη έχοντας πλέον ετοιμοπόλεμο αμυντικό σύστημα τα μικρόβια βρίσκουν ευκαιρία να εισβάλλουν και να πολλαπλασιαστούν. Εκτός αυτού αυξάνεται και η πιθανότητα εκδήλωσης κακοήθειας καθώς το ανοσοποιητικό έχει και την λειτουργία να ανιχνεύει τα πρώιμα καρκινικά κύτταρα και να τα εξολοθρεύει.
Το μέλλον
Η ρευματολογία είναι η ειδικότητα της ιατρικής που ασχολείται με αυτά τα νοσήματα. Η έρευνα πάνω στο πεδίο είναι εκτενής και συνεχώς νέες ανακαλύψεις δίνουν ελπίδα για ένα καλύτερο μέλλον σε όσους βρέθηκαν αντιμέτωποι με τον εαυτό τους.
