Αντονέν Αρτώ: Ένας ιδιαίτερος εραστής του θεάτρου

Αρτώ, θέατρο
Αντονέν Αρτώ. Πηγή εικόνας: frapress.gr

Ο Αντονέν Αρτώ ήταν ένας ιδιαίτερος εραστής του θεάτρου. Είναι μία από πιο ενδιαφέρουσες θεατρικές μορφές που υπήρξαν ποτέ. Από κάποιους έχει χαρακτηριστεί ως προφήτης και αγγελιοφόρος ενός ουτοπικού μέλλοντος. Ο Αντονέν Αρτώ έγινε ευρύτερα γνωστός για το Θέατρο της Σκληρότητας και τα θεατρικά μανιφέστα του. Πολλοί χαρακτήρισαν τον Αρτώ ως μία προσωπικότητα με έντονο το γοτθικό στοιχείο λόγω του ιδιαίτερου ψυχισμού του. Ο ίδιος ταλαιπωρήθηκε πολύ στην ζωή του λόγω της εύθραυστης υγείας του και των κατάστασεων που έζησε. Η αλήθεια είναι ότι ο Αρτώ άφησε ανεξίτηλη την παρουσία στον κόσμο του θεάτρου κυρίως ως θεωρητικός της θεατρικής τέχνης. Επομένως είναι ορθό να γνωρίσουμε λίγο καλύτερα αυτή την τόσο σημαντική προσωπικότητα.

Η ζωή του Αντονέν Αρτώ

Το πλήρες όνομα του Αντονέν Αρτώ ήταν Antoine Marie Joseph Paul Artaud. Γεννήθηκε στις 4 Σεπτεμβρίου 1896 στην Μασσαλία, μιας πολής στα Μεσογειακά παράλια της Νότιας Γαλλίας. Ήταν γόνος Σμυρνιών προσφύγων, με πατέρα καπετάνιο του εμπορικού ναυτικού. Ο Αντονέν Αρτώ πέρασε πολλές δυσκολίες στην ζωή του λόγω του κλονισμού της υγείας του. Από πολύ μικρή ηλικία προσβλήθηκε από μηνιγγίτιδα ενώ παράλληλα έπασχε από νευραλγία. Αν και πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του σε σανατόρια και ψυχιατρικές κλινικές, αυτά δεν τον εμπόδισαν ώστε να σταματήσει την ασχολία του με το θέατρο και την συγγραφή.

θέατρο, Αρτώ
Πηγή εικόνας: avalonofthearts.gr

Ο Αρτώ διάβασε πολλά έργα των Ρεμπώ, Μπωντλαίρ και Πόε, και ίσως αυτός είναι ένας από τους λόγους που διαθέτει το σκοτεινό-γοτθικό στοιχείο στα έργα του. Επίσης, είναι αξιοσημείωτο να αναφέρουμε ότι ο ίδιος εμφανίστηκε σε δύο ταινίες, εκτός από το θέατρο. Η πρώτη του εμφάνιση έγινε το 1927 στην ταινία «Napoleon» του Αμπέλ Γκανς και η δεύτερη ήταν το 1928 στην ταινία «La passion de Jean d’Arc» του Καρλ Ντράγιερ. Ο Αντονέν Αρτώ θα μπορούσε να δώσει περισσότερα στο παγκόσμιο θέατρο, όμως η ζωή είχε άλλα σχέδια για αυτόν. Τον Ιανουάριο του 1948 διεγνώσθει με καρκίνο και πέθανε στις 4 Μαρτίου 1948 μέτα από θανατηφόρα δόση φαρμάκου.

Η παρουσία του Αρτώ στο υπερρεαλιστικό κίνημα

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Η παρουσία του Αντονέν Αρτώ στο υπερρεαλιστικό κίνημα ήταν σύντομη και έντονη. Ο Αντονέν Αρτώ ένταχθηκε στο κίνημα του υπερρεαλισμού το 1924 καθώς υπήρξε ένα από τα ιδρυτικά του μέλη. Διετέλεσε για 2 χρόνια διευθυντής της Σουρεαλιστικής Κεντρικής Επιτροπής και συνέγραψε κείμενα για τα πρώτα τεύχη του περιοδικού La Revue Surrealiste. Αν και ο Αρτώ ήταν θερμός υποστηρικτής του κινήματος υπήρχαν κάποιες διαφωνίες μεταξύ αυτού και των υπόλοιπων ακολούθων. Η πρώτη ήταν όταν δημιούργησε το θέατρο «Alfred Jarry» μαζί με τον Ροζέ Βιτράκ. Οι οπαδοί του υπερρεαλισμού θεωρούσαν ότι μια τέτοια κίνηση παρέμβαινε στην ιδεολογία τους επειδή υποστήριζαν ότι το θέατρο είναι εμπορικό. Οι ίδιοι πίστευαν ότι ήταν κόντρα στις αντιλήψεις τους και ότι όλο αυτό στηρίζεται στην αστική νοοτροπία και στο κέρδος.

Αρτώ, θέατρο
Το κίνημα του υπερρεαλισμού. Πηγή εικόνας: frapress.gr

Ένας ακόμη λόγος της αποχώρησης του ήταν η σύνδεση του κινήματος με το Γαλλικό Κομμουνιστικό Κόμμα. Ο Αρτώ θεωρούσε ότι αυτό ήταν πέρα από τις δικές του ιδέες και άξιες που πίστευε. Υποστήριζε ότι η επανάσταση πρέπει να είναι σωματική και όχι πολιτική με ότι αυτό πρεσβεύει.

Η παρουσία του στο θέατρο και η συγγραφική του δράση

Ο Αντονέν Αρτώ θεωρούσε τον εαυτό του πρωτίστως ποιητή και έπειτα ηθοποίο, σκηνοθέτη και θεωρητικό του θεάτρου. Το 1926 ίδρυσε με τον Βιτράκ το θέατρο «Alfred Jarry» και υπήρξε διευθυντής αυτού. Ο στόχος των δύο ιδρυτών ήταν να παρουσιάσουν στο κοινό ένα θέατρο άμεσο το οποίο πρόσφερε στον θεατή την έννοια της αληθοφάνειας τόσο πνευματικά όσο και σωματικά. Αυτό σήμαινε ότι ο θεατής είχε ενεργό ρόλο στο θέατρο που τον έκαναν να νοιώθει μέρος της παράστασης. Το θέατρο «Alfred Jarry» λειτούργησε μέχρι το 1930 ενώ κατα την διάρκεια του ανέβηκαν τέσσερις παραστάσεις.

Επιπλέον, ο Αντονέν Αρτώ έγραψε τέσσερα θεατρικά έργα. Τα έργα του ήταν «Ο πίδακας του αίματος» (1925), «Σαμουράι ή Το δράμα του συναισθήματος» (1923-1925), «Η φιλοσοφική λίθος» (1931) και το «Δεν υπάρχει πια στερέωμα» (1931-1932). Άλλα γνωστά συγγράμματα που έγραψε είναι «Ο Ηλιογάβαλος ή ο εστεμμένος αναρχικός» (1934), «Το θέατρο και το είδωλό του» (1938), «Βαν Γκογκ, ο αυτόχειρας της κοινωνίας» (1947) και πολλά άλλα. Ακόμη, είναι σημαντικό να αναφέρουμε ότι τα κείμενά του είναι ουτοπικά και γεμάτα συμβολισμούς. Ο τρόπος γραφής του είναι δύσκολος στην κατανόηση λόγω της γλώσσας που χρησιμοποιούσε.

συγγραφικό έργο, θέατρο, Αρτώ
Πηγή εικόνας: skroutz.gr

Μπορεί τα θεατρικά έργα του Αντονέν Αρτώ να είναι ελάχιστα όμως ο ίδιος έγινε δημοφιλέστερος όταν δημιούργησε το Θέατρο της Σκληρότητας. Το Θέατρο της Σκληρότητας (Theatre of Cruelty) αποτελεί ένα ιδιαίτερο κεφάλαιο στην ιστορία του σύγχρονου θεάτρου. Ο Αρτώ στο «Θέατρο και το είδωλό του» αναλύει τι σημαίνει αυτό το είδος και πως αυτό αντικατροπτρίζεται στους θεατές. Ο στόχος αυτού του θεατρικού είδους συνάδει με την απομάκρυνση του κοινού από την πραγματικότητα. Χρησιμοποιεί σύμβολα και σκληρά εκφραστικά μέσα σαν είδος ψυχοθεραπείας. Ο Αντονέν Αρτώ υποστηρίζει ότι ο ηθοποιός θα πρέπει να εκφράζει τα συναισθήματά του ανοιχτά. Για αυτό το λόγο το θέατρο του Αρτώ κυριαρχείται από κραυγές, ήχους και κλάματα. Η μοναδική παράσταση που σκηνοθέτησε ο Αρτώ ήταν «Οι Τσέντσι». Σε αυτή την παράσταση χρησιμοποίησε κάποια στοιχεία του Θεάτρου της Σκληρότητας. Ωστόσο οι κριτικές ήταν τόσο αρνητικές και η παράσταση κατέβηκε λίγο καιρό αργότερα.

θέατρο, Αρτώ
Το Θέατρο της Σκληρότητας. Πηγή εικόνας: mytheatro.gr

Το μόνο σίγουρο είναι ότι ο Αντονέν Αρτώ άφησε πλούσια παρακαταθήκη στο θέατρο και στις τέχνες. Η παρουσία του Αρτώ επηρέασε σε μεγάλο βαθμό το παγκόσμιο θέατρο και αρκετούς συγγραφείς όπως ο Μπέκετ και ο Ζενέ.

Πηγές από:

  • Αντονέν Αρτώ, ο σακατεμένος προφήτης του Φώτη Τερζάκη. Δημοσιεύθηκε στο edromos.gr στις 14 Φεβρουαρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 8/3/2020.
  • Ο Αντονέν Αρτώ και το Θέατρο της Σκληρότητας. Δημοσιεύθηκε στο avalonofthearts.gr στις 4 Ιουλίου 2017. Πηγή: postmodern.gr. Ανακτήθηκε στις 7/3/2020.
  • Το Θέατρο της Σκληρότητας. Δημοσιεύθηκε στο mytheatro.gr στις 12 Δεκεμβρίου 2014. Ανακτήθηκε στις 7/3/2020.
  • Χρυσάνθη Βουδούρη (2009), Μεταπτυχιακή εργασία «Το γοτθικό στοιχείο στο θεατρικό έργο του Αντονέν Αρτώ». Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Σχολή Καλών Τεχνών – Τμήμα Θεάτρου. Ανακτήθηκε από lib.auth.gr στις 7/3/2020.
  • el.wikipedia.org

Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Μαρία Αντωνίου

Ονομάζομαι Μαρία Αντωνίου, γεννημένη στη Θεσσαλονίκη. Λατρεύω το θέατρο, τον κινηματογράφο, τα βιβλία και τις βόλτες με φίλους.

Εβδομαδιαία ενημέρωση απο το maxmag στο email σου

Η ενημέρωση σου, για όλα τα θέματα, επί παντός επιστητού, είναι προτεραιότητα για μας στο MAXMAG. Αυτός είναι κ ο λόγος, για τον οποίο κάθε εβδομάδα οι συντάκτες μας θα επιλέγουν τα 15 σημαντικότερα άρθρα, από όλες τις στήλες του περιοδικού και θα φροντίζουμε να τα λαμβάνεις απευθείας στο email σου. Όλες οι σημαντικές ειδήσεις θα σε περιμένουν να τις ανοίξεις. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι μια εγγραφή στο Newsletter μας. Τι περιμένεις λοιπόν;