Ασκητική : Ένα φιλοσοφικό δοκίμιο ανεβαίνει στο σανίδι

Ασκητική

Ασκητική

 Νίκος Καζαντζάκης

«Δεν ελπίζω τίποτα, δεν φοβούμαι τίποτα, λυτρώθηκα από το νου κι από την καρδιά, ανέβηκα πιο πάνω, είμαι λεύτερος.»

‘Ίσως από τις πιο πολυγραμμένες και πολυσυζητημένες λογοτεχνικές προτάσεις του 20ου αιώνα. Όμως μία λογοτεχνική ανάλυση δε θα μπορέσει να εξηγήσει το μεγαλείο αυτής της φράσης, που ακουμπά την ανθρώπινη υπέρβαση. Έτσι κι εγώ, δε θα σας ζαλίσω με δυσνόητους όρους, αλλά θα σας εξοικειώσω με τη καινούρια δραματική μορφή του κειμένου της ομώνυμης παράστασης, σε σκηνοθεσία του Ανδρέα Κουτσουρέλη, σε μια παραγωγή του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος.

Με αφορμή την παράσταση που παρακολούθησα στη πόλη μου, βρέθηκα να αναρωτιέμαι πώς θα παρουσιαζόταν οι ηθοποιοί εφόσον δεν υπάρχουν χαρακτήρες και αφού το έργο δεν είναι θεατρικό; Πώς θα αποτυπωνόταν η φιλοσοφική αναζήτηση του ανθρώπου και τη “Kραυγή” του Καζαντζάκη, όπως την ονόμασε ο ίδιος; Kαι τέλος, πως θα ήταν το σκηνικό έτσι ώστε να αναδεικνύει το λόγο και να μην αποσπά τη προσοχή του θεατή;

Για όσους δεν είναι οικείοι με το περιεχόμενο του βιβλίου, η Ασκητική πραγματεύεται τις ιδεολογίες και τη συνεχή αναζήτηση του εαυτού. Αυτές αφορούν τη σχέση του είτε με το Θεό, είτε με τη φύση, είτε με τον ίδιο τον Άνθρωπο. Ο σκηνοθέτης της παράστασης επιστρατεύοντας τον μονόλογο και συγκεκριμένα, τους μικρούς μονολόγους , κατάφερε να ξεφύγει από τη μονοτονία της απαγγελίας. Το σκηνικό, σε ένα λιτό και απέριττο φωτισμό, στόχευε στη συγκέντρωση της προσοχής του θεατή στο κείμενο και όχι το περιβάλλον που το περιέκλειε. Αντίθετα, η μουσική υπόκρουση, θύμιζε κάτι από τελετουργικά τραγούδια αρχαίας φυλής· όπως και οι χορευτικές κινήσεις που μάλλον αστείες έμοιαζαν παρά “ανυψωτικές”. Η προσπάθεια σύζευξης του «Αρχέγονου» με το χορό των ηθοποιών, ήταν αναποτελεσματική καθώς και άκυρη, λόγω του ότι θύμιζε Διονυσιακές τελετές και εξέπεμπε ένα μυστικισμό.  Στο έργο του Καζαντζάκη δεν υφίσταται κανένα είδους τέτοιο πρότυπο.

Προσωπικά δεν αισθάνθηκα ότι η Ασκητική σαν παράσταση να μου έδωσε κάτι παραπάνω από αυτό που μου έδωσε ήδη το πρωτότυπο κείμενο. Το «Salvatores Dei», ο υπότιτλος του έργου, είναι ένα καθολικό διήγημα που ένας άνθρωπος θα μπορούσε να ταυτιστεί και να οδηγηθεί μέσω αυτού σε εσωτερική αναζήτηση, όπως και να ανέλθει στη κλίμακα ηθικών αξιών. Να αγωνιστεί για το Ύψιστο. Με λίγα λόγια, έλειπε η  πνευματική ανύψωση και  δεν είχε το βάθος που αρμόζει σε ένα έργο που αυτοσκοπός του είναι ακριβώς αυτός. Μια επαφή όμως με το οriginal κείμενο, θα φανερώσει και στον πιο απαιτητικό αναγνώστη, πως η μαγεία του συγκεκριμένου διηγήματος, βρίσκεται στο πνεύμα του και (δυστυχώς) όχι στο θεατρικό σανίδι.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Ασκητική

Στάθης Βούτος, Κώστας Ίτσιος, Γιάννης Γκρέζιος, Δημήτρης Παλαιοχωρίτης, Νίκος Νικολάου


Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Κωνσταντία Ασαρίδου

“Art is not a mirror held up to reality but a hammer with which to shape it.” Αυτού του μικρού και ασήμαντου Μπρέχτ τα λόγια ακολουθώ και είπα να αγαπήσω το θέατρο και όλη τη κοσμοθεωρία του. Όντας απόφοιτη της Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας, πώς κατέληξα στο θέατρο, ούτε εγώ δε το κατάλαβα. Αυτό και η περιπέτεια των ταξιδιών, are keeping me sane...

Εβδομαδιαία ενημέρωση απο το maxmag στο email σου

Η ενημέρωση σου, για όλα τα θέματα, επί παντός επιστητού, είναι προτεραιότητα για μας στο MAXMAG. Αυτός είναι κ ο λόγος, για τον οποίο κάθε εβδομάδα οι συντάκτες μας θα επιλέγουν τα 15 σημαντικότερα άρθρα, από όλες τις στήλες του περιοδικού και θα φροντίζουμε να τα λαμβάνεις απευθείας στο email σου. Όλες οι σημαντικές ειδήσεις θα σε περιμένουν να τις ανοίξεις. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι μια εγγραφή στο Newsletter μας. Τι περιμένεις λοιπόν;