5 Θεατρικά ρεύματα του 19ου αιώνα

SHARE

 

Ρομαντισμός

Το κίνημα του Ρομαντισμού υπήρξε δημιούργημα της πρώτης αστικής κοινωνίας. Ο Ρομαντισμός ξεκινά στην Γερμανία από τα τέλη του 18ου αιώνα και είναι η συνέχιση του προρομαντισμού, με κυρίαρχο συστατικό την φαντασία. Ο ρομαντισμός εκφράζεται με την ευαισθησία, το συναίσθημα και την επαφή με την φύση. Στη Γαλλία ο θρίαμβος του ρομαντισμού στο θέατρο ήρθε με τον Hernani (1830) του Hugo, ενώ το έργο Burgraves (1840) σήμανε το τέλος του.

Βίκτωρ Ουγκώ (1802-1885). Γάλλος μυθιστοριογράφος, ποιητής και δραματουργός, ο πλέον σημαντικός και προβεβλημένος εκπρόσωπος του κινήματος του γαλλικού ρομαντισμού.

Ρεαλισμός

Ο ρεαλισμός είναι ένα αισθητικό ρεύμα, το οποίο εμφανίζεται μεταξύ 1830 και 1880. Αποτελεί μία τεχνική κατάλληλη να αποδώσει αντικειμενικά την ψυχολογική και κοινωνική πραγματικότητα του ανθρώπου. Η λέξη ρεαλισμός εμφανίζεται το 1826 στο Mercure francais για να συγκεντρώσει τις αισθητικές που βρίσκονται στον αντίποδα του κλασικισμού, του ρομαντισμού και της τέχνης για την τέχνη, εγκωμιάζοντας την πιστή μίμηση της «φύσης». Κατά τα τέλη του 19ου αιώνα, αφού ο ρομαντισμός παρακμάζει, για λίγο θα αναπτυχθεί ένα είδος εν ονόματι “ψευδορομαντισμός”. Από αυτό το σημείο κι έπειτα, θα “γεννηθεί” μία γκάμα δακρύβρεχτων έργων. Παράλληλα, πρωτοποριακοί συγγραφείς με φρέσκιες ιδέες, θα ανταποκριθούν στο νέο ρεύμα και θα εκφράσουν τον Ρεαλισμό. Το ρεύμα αυτό, χαρακτηρίζεται από την ανάγκη να εκφραστεί το πραγματικό, το συγκεκριμένο, το αντικειμενικό. Βέβαια, σπουδαίοι ρεαλιστές συγγραφείς, με πάτημα τα προσωπικά τους βιώματα και τα συναισθήματα τους, δημιουργούν κι εκφράζουν διαφορετικές αποχρώσεις του ρεύματος: συμβολικός ρεαλισμός, υποκειμενικός ρεαλισμός, υπερρεαλισμός, σοσιαλιστικός ρεαλισμός κ.ά. Ο ρεαλισμός συνοδεύεται από στυλιζαρισμένα και τυποποιημένα στοιχεία, ώστε να απλοποιήσει την αντίληψη του μύθου και των σκηνικών λεπτομερειών. Τα στοιχεία αυτά, προσεγγίζουν το πραγματικό αντί να το απομακρύνουν.

Advertisement

Οι αντιπροσωπευτικότεροι ρεαλιστές συγγραφείς είναι: Χένρικ Ίψεν, Άουγκουστ Στρίνμπεργκ, Αντόν Τσέχοφ,  Άρτουρ Σνίτσλερ, Φρανκ Βέντεκιντ, Γκέρχαρτ Χάουπτμαν, Λουίτζι Πιραντέλο, Ευγένιος  Ο’ Νηλ.

 

Άρτουρ Σνίτσλερ (1862-1931). Αυστριακός πεζογράφος και θεατρικός συγγραφέας. || el.wikipedia.org
Λουίτζι Πιραντέλλο (1867-1936) Ιταλός δραματουργός, μυθιστοριογράφος και δοκιμιογράφος. Bραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1934. | |www.botimecabej.al

Νατουραλισμός

Ιστορικά, ο νατουραλισμός είναι ένα καλλιτεχνικό κίνημα, το οποίο γύρω στα 1880-1890, εγκωμιάζει την πλήρη αναπαραγωγή μιας πραγματικότητας, μη στυλιζαρισμένης, διατηρώντας το ύφος και την τεχνική της φωτογραφικής αναπαραγωγής της πραγματικότητας. Στο θέατρο, αποδίδεται με αληθοφανή σκηνικά, τα οποία είναι κατασκευασμένα από πραγματικά αντικείμενα. Ο νατουραλισμός ανανεώνει και εκσυγχρονίζει την σκηνοθεσία, η οποία εγκαταλείπει τις κλασικές συμβάσεις και ακολουθεί νέες τεχνικές. Καθώς, η ανάπτυξη του νατουραλιστικού θεάτρου ευνοήθηκε από τη δημιουργία «ανεξάρτητων» θεάτρων.

Ο όρος “νατουραλισμός” είναι επινόηση του Εμίλ Ζολά, για να τονίσει κατά αυτό τον τρόπο μια ειδική ριζοσπαστική μορφή του ρεαλισμού, διαχωρίζοντας έτσι τη θέση του από τους διάφορους δήθεν ρεαλιστές. Ο νατουραλισμός, αποτελεί την πιστή αντιγραφή της πραγματικότητας, αλλά δε θα βρει ιδιαίτερη ανταπόκριση στο θέατρο. Το νατουραλιστικό ρεύμα, εισάγει στο θέατρο ο Χάουπτμαν, ο οποίος αργότερα μεταπηδά στον Ρεαλισμό.

Εμίλ Ζολά(1840 – 1902). Γάλλος συγγραφέας & εκπρόσωπος της λογοτεχνικής σχολής του νατουραλισμού και σημαντικός παράγοντας της ανάπτυξης του θεατρικού νατουραλισμού.|| fineartamerica.com 

Συμβολισμός

Ο Συμβολισμός αναπτύχθηκε στα τέλη του 19ου αιώνα και ήταν μια προσπάθεια να διεισδύσει μέσα και πέρα απ΄την πραγματικότητα σ ’ένα κόσμο ιδεών και συναισθημάτων. Οι συμβολιστές εξέφραζαν τις ουσιαστικές αλήθειες πίσω από την επιφάνεια της πραγματικότητας, μέσω του ποιητικού λόγου και των συμβόλων. Οι εικόνες, τα αντικείμενα και οι καταστάσεις που χρησιμοποιούσαν είχαν αλληγορική χροιά και συμβολική υπόσταση. Τα έργα του Έντγκαρ Άλαν Πόε θεωρούνται μία από τις σημαντικότερες επιρροές της συμβολικής τέχνης. Τέλος, συγγραφείς όπως ο Μαίτερλινκ, ο Βάγκνερ, ο Ίψεν, ο Χόφμνασταλ, ο Έλιοτ, ο Γέητς, ο Στρίντμπεργκ, ο Πεσσόα και ο Πωλ Κλωντέλ χρησιμοποίησαν σύμβολα για να επινοήσουν μια γλώσσα που να αρκείται στον εαυτό της.

Advertisement
Ουίλιαμ Μπάτλερ Γέιτς (1865-1939). Επηρεάστηκε από το γαλλικό συμβολισμό, κατόρθωσε να συγκεράσει το ρομαντισμό με το ρεαλισμό. || www.poeticanet.gr

 

Εξπρεσιονισμός

Η εξπρεσιονιστική δραματουργία είναι αντιρεαλιστική και αναπτύσσεται στο Βερολίνο τέλη 19ου αιώνα με αρχές 20ου. Πρόδρομος του σύγχρονου εξπρεσιονισμού θεωρείται ο Στρίντμπεργκ. Ένα καθαρά εξπρεσιονιστικό κίνημα εκδηλώθηκε στο γερμανικό θέατρο μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο (Κάιζερ, Τόλερ), ενώ εξπρεσιονιστικά στοιχεία συναντάει κανείς και στα έργα των Μπρέχτ, Ο’ Καίηλυ, Ο’ Νηλ, κ.α. Η θεατρική σκηνογραφία βασίζεται πλέον στην μαγεία του φωτισμού. Η πράξεις συντομεύουν και παίρνουν τη μορφή ‘’σκηνής’’, ενώ κυριαρχεί έντονα το συμβολικό στοιχείο. Οι εξπρεσιονιστές εναντιώνονται στο θέατρο της εσωτερικότητας. Η πραγματικότητα παραμορφώνεται.

Άουγκουστ Στρίντμπεργκ (1849-1912). Σουηδός θεατρικός συγγραφέας, μυθιστοριογράφος & ζωγράφος. || en.wikipedia.or

 

*Βιβλιογραφία: Λεξικό του θεάτρου, Pavis Patrice, Εκδ. Gutenberg – Γιώργος & Κώστας Δαρδανός, Αθήνα: 2006, σσ. 415-416, σσ. 442-443, σ. 470.

Παρόμοια άρθρα που μπορεί να σ’ενδιαφέρουν:

Advertisement

SHARE:

Εβδομαδιαία ενημέρωση απο το maxmag στο email σου

Η ενημέρωση σου, για όλα τα θέματα, επί παντός επιστητού, είναι προτεραιότητα για μας στο MAXMAG. Αυτός είναι κ ο λόγος, για τον οποίο κάθε εβδομάδα οι συντάκτες μας θα επιλέγουν τα 15 σημαντικότερα άρθρα, από όλες τις στήλες του περιοδικού και θα φροντίζουμε να τα λαμβάνεις απευθείας στο email σου. Όλες οι σημαντικές ειδήσεις θα σε περιμένουν να τις ανοίξεις. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι μια εγγραφή στο Newsletter μας. Τι περιμένεις λοιπόν;

Follow Newsweek

Κάνοντας εγγραφή στο newsletter μας θα λαμβάνετε όλα τα τελευταία νέα που ανεβαίνουν στην ιστοσελίδα του MAXMAG

Advertisement

Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Καλλιτεχνική φύση και γενικότερα, ανήσυχο πνεύμα. Λατρεύω τα ταξίδια, το καλό φαγητό, τις συναυλίες και το θέατρο. Φοιτήτρια Θεατρικών Σπουδών στην Αθήνα και χαοτική όσο δεν πάει!

Το MAXMAG είναι ένα περιοδικό που μπήκε δυναμικά στο χώρο της διαδικτυακής ενημέρωσης. Κοινό όλων: η αγάπη για την αρθρογραφία, την οποία ο καθένας ξεχωριστά τη συνδέει με το αντικείμενο που γνωρίζει καλά και, συνήθως, έχει σπουδάσει.

Follow Newsweek

Κάνοντας εγγραφή στο newsletter μας θα λαμβάνετε όλα τα τελευταία νέα που ανεβαίνουν στην ιστοσελίδα του MAXMAG