Γιώργος Καραβοκύρης: “Στόχος μου να μάθει καταρχάς ο φοιτητής πώς να σκέφτεται”

SHARE

Γιώργος ΚαραβοκύρηςΟ Γιώργος Καραβοκύρης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1977.  Σπούδασε νομικά στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και στο Πανεπιστήμιο Paris II (Panthéon-Assas), όπου εκπόνησε τη διδακτορική του διατριβή στο δημόσιο δίκαιο με θέμα “L’ autonomie de la personne en droit public français” (Βρθυλαντ 2013)(Η αυτονομία του προσώπου στο γαλλικό δημόσιο δίκαιο). Το 2017 του απονεμήθηκε το Βραβείο Ιωάννη- Ίωνος Τσατσαρώνη της Ακαδημίας Αθηνών για τη μελέτη του στο δημόσιο δίκαιο  “Το Σύνταγμα και η κρίση. Από το δίκαιο της ανάγκης στην αναγκαιότητα του δικαίου”. Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα επικεντρώνονται στο συνταγματικό δίκαιο, το δημόσιο δίκαιο και τη θεωρία του δικαίου. Σήμερα, ο Γιώργος Καραβοκύρης είναι Επίκουρος Καθηγητής του Συνταγματικού Δικαίου στο Τμήμα Νομικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, θέση από την οποία υπηρετεί τη νομική επιστήμη και τη γνώση με ήθος και διάθεση.

Επιμέλεια συνέντευξης: Ολυμπία Γαϊτανίδη

 

Κύριε Καραβοκύρη, πώς αποφασίσατε να ακολουθήσετε ακαδημαϊκή πορεία και συγκεκριμένα να ασχοληθείτε με το αντικείμενο του Συνταγματικού Δικαίου;

Ακολούθησα νομίζω ακαδημαϊκή πορεία επειδή δεν ήθελα να κάνω κάτι άλλο. Αυτό που βρήκα πιο ενδιαφέρον στη νομική ήταν το αντικείμενο του Συνταγματικού Δικαίου και στο ακαδημαϊκό κομμάτι με τράβηξε όχι μόνο το ίδιο το αντικείμενο, αλλά και η προοπτική ζωής. Μου άρεσε δηλαδή και ο τρόπος ζωής του διδακτορικού, ότι έχει κανείς χρόνο να αναζητήσει τόσο τα προσωπικά όσο και τα επιστημονικά του ενδιαφέροντα και τελικά όλο αυτό συγκροτεί μια εμπειρία ζωής που διαισθανόμουν ότι θα ήταν ελκυστική. Είχε βέβαια και πολλές δυσκολίες, όμως αν καταφέρεις να ανταπεξέλθεις, είναι ένα βίωμα σημαντικό.

Θα θέλατε να μοιραστείτε μαζί μας τις σημαντικότερες για εσάς στιγμές της ακαδημαϊκής σας καριέρας;

Η ακαδημαϊκή μου καριέρα είναι τολμώ να πω ασήμαντη, υπό την έννοια ότι είμαι ακόμη νέος,  στην εισαγωγική βαθμίδα του Επίκουρου Καθηγητή. Σημαντική στιγμή της ακαδημαϊκής μου, όχι καριέρας ακριβώς, αλλά διαδρομής, ήταν η υποστήριξη της διδακτορικής μου διατριβής, μια στιγμή που δεν ξεχνά νομίζω όποιος ασχολείται με το Πανεπιστήμιο. Και μετά φυσικά η εκλογή μου στη Νομική Σχολή του ΑΠΘ.

Advertisement

Δεδομένης της εμπειρίας σας στο εξωτερικό, ποιες είναι κατά τη γνώμη σας οι μεγαλύτερες αδυναμίες της ελληνικής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε σχέση με αντίστοιχα ιδρύματα της Ευρώπης και ποια τα σημεία όπου υπερτερούμε;

Έχουμε μια καλή τριτοβάθμια εκπαίδευση, τόσο από την άποψη του υλικού των φοιτητών όσο και των διδασκόντων, ειδικά στις νομικές σχολές για τις οποίες μπορώ και να εκφέρω γνώμη. Το ανθρώπινο δυναμικό μας είναι υψηλού επιπέδου κι αυτό το διαπίστωσα και στις σπουδές μου στο εξωτερικό, όπου οι Έλληνες φοιτητές, στη Γαλλία για παράδειγμα , είχαν ιδιαίτερα καλές επιδόσεις. Τα προβλήματα του ελληνικού πανεπιστημίου είναι περισσότερο δομικά, οργανωτικά. Υπάρχουν ας πούμε περιορισμένοι πόροι και βαριά γραφειοκρατία, ενώ προφανώς σε ένα μαζικό σύστημα εκπαίδευσης δύσκολα επιτυγχάνεται μία εξατομικευμένη προσέγγιση του φοιτητή. Λυπάμαι γιατί υπάρχουν παιδιά που “χάνονται” στην πορεία, κι εμείς δυστυχώς δεν μπορούμε να κάνουμε πολλά γι αυτό. Το διδακτικό προσωπικό επίσης ελάχιστα ανανεώθηκε τα τελευταία δέκα χρόνια, γεγονός που συνιστά πρόβλημα καθώς υπάρχουν ανάγκες διδακτικές και διοικητικές. Ένα νέο μέλος ΔΕΠ αυτή τη στιγμή καλείται να ανταποκριθεί σε πολλά καθήκοντα , διδακτικά, διοικητικά καθώς και στον τομέα της έρευνας. Κι αυτό τελικά δεν αφορά μόνο τους νέους, αλλά και τους παλιούς συναδέλφους. Δεν ξέρω αν υπάρχουν σημεία που υπερτερούμε, για τις Νομικές Σχολές είμαι ωστόσο σίγουρος ότι είναι απαιτητικές και έχουν μια διαφορετική λογική σε σχέση με του εξωτερικού, πιο “σχολική”.  Στο εξωτερικό, από την εμπειρία μου σε επίπεδο μεταπτυχιακού και διδακτορικού, υπάρχει μια πιο ελεύθερη προσέγγιση, με μεγαλύτερη έμφαση στην κριτική και το νομικό δοκίμιο. Από την άλλη βέβαια οι δικές μας σχολές γίνονται ολοένα και πιο τεχνικές.

Ποιοι είναι οι στόχοι του δικού σας ακαδημαϊκού έργου; Τι επιδιώκετε να έχει λάβει από εσάς ο φοιτητής τη στιγμή που βγαίνει από το αμφιθέατρο;

Αυτή είναι μια πολύ ωραία ερώτηση, την οποία κάνω συχνά κι εγώ στον εαυτό μου,εντός και εκτός αμφιθεάτρου. Ανεξαρτήτως από το ποιος είμαι και τι θέλω να κάνω, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι έχουμε μπροστά μας ανθρώπους, φοιτητές και πρέπει τελικά να ανταποκριθούμε σε αυτό που εκείνοι περιμένουν και απαιτούν. Για μένα, και μιλάω διαισθητικά, προέχει το εξής: να μάθει καταρχάς ο φοιτητής πώς να σκέφτεται. Να είναι δηλαδή ο νομικός του συλλογισμός μεθοδολογικά στέρεος. Στη συνέχεια, επιδιώκω να τον κινητοποιήσω στην κατεύθυνση της μελέτης. Θυμάμαι ένας καθηγητής μου στη Γαλλία έλεγε ότι “Αν θέλετε να σπουδάσετε, πρέπει πρώτα να μάθετε να καλλιεργείτε τον εαυτό σας”. Αυτή την  “περιέργεια” αν κατορθώσω να την αποκτήσει ο φοιτητής, νομίζω ότι επιτυγχάνω στο έργο της διδασκαλίας. Και τέλος, προφανώς, πρέπει να πάρει ο καθένας αυτό που μπορεί, βάσει των δυνατοτήτων του. Το μάθημα δεν είναι για τους άριστους. Είναι πρωτίστως για αυτούς που το έχουν ανάγκη.Γιώργος Καραβοκύρης

Advertisement

Στις παραδόσεις σας τονίζετε συχνά ότι δεν σας αρέσει να μιλάτε και δεν μιλάτε “πολιτικά”. Πόσο εύκολο είναι όμως τελικά για ένα δημοσιολόγο να μην πολιτικολογεί;

Αναγκαστικά πολιτικολογούμε ως δημοσιολόγοι, θα συμφωνήσω σε αυτό. Η πολιτική προσέγγιση του δικαίου συχνά είναι μοιραία, όλοι διαθέτουμε πολιτικές “προκατανοήσεις”. Αυτό που ωστόσο τονίζω είναι ότι σε οποιοδήποτε αντικείμενο του δικαίου πρέπει να ξεκινά η σκέψη μας από τον αυτοτελή νομικό συλλογισμό και έπειτα να τον εμπλουτίζουμε με πολιτικές ή ηθικές κρίσεις, όχι όμως το ανάποδο. Είναι θέμα μεθοδολογικής αφετηρίας. Υπάρχει εξάλλου στην Ελλάδα η παράδοση συνταγματικού δικαίου από τους μεγάλους δασκάλους, όπως ο Αριστόβουλος Μάνεσης, που εστιάζει στο ότι πρέπει να διαφυλάττουμε τη συνταγματική σκέψη από την αυθαίρετη πολιτική ή ηθική επιρροή- επιμένω όμως-την αυθαίρετη. Ο πολιτικός στοχασμός πάντα ανακύπτει στο συνταγματικό δίκαιο και είναι και ευκταίος σε πολλές περιπτώσεις.

Ας περάσουμε στα συνταγματικά δρώμενα της χώρας μας, στην προσδοκώμενη αναθεώρηση. Είναι πιθανό να επιτευχθεί με τις υφιστάμενες πολιτικές συνθήκες;

Δεν μπορώ να είμαι βέβαιος για το τι θα επιτευχθεί και πώς. Ακόμα και αυτή τη στιγμή που μιλάμε υπάρχει μια ένταση στη Βουλή. Η συναίνεση είναι ελάχιστη, κοινός τόπος ευρύς δεν υπάρχει, αντιθέτως η πολιτική αντιπαράθεση οξύνεται και εισχωρεί και στο αναθεωρητικό έργο. Δεν ξέρω τι θα γίνει στην επόμενη Βουλή, αλλά για να είμαι ειλικρινής δεν είμαι αισιόδοξος.

Ποια θα ήταν ,ιδανικά,τα κυριότερα σημεία μίας ουσιαστικής αναθεώρησης του Συντάγματος;

Δεν χρειάζεται τομές το ελληνικό Σύνταγμα. Θεωρώ ότι λίγο- πολύ το Σύνταγμά μας έχει αντέξει , έχει υποστηρίξει το πολίτευμά μας και συνεπώς οι μεγάλες δομικές αλλαγές στην Ελλάδα δεν είναι θέμα συνταγματικής αναθεώρησης αλλά δημόσιων πολιτικών. Το πώς θα δημιουργηθεί ανάπτυξη, θα καταπολεμηθεί η διαφθορά, πώς η δημόσια διοίκηση μπορεί να βελτιωθεί, όλα αυτά δεν εξαρτώνται τόσο από το Σύνταγμά μας. Και ίσως αυτό ακούγεται ματαιωτικό για το Σύνταγμα, αλλά είναι ως ένα βαθμό κι αληθές. Παρ’όλα αυτά,μία σημαντική παρέμβαση θα ήταν η αλλαγή της ίδιας της διαδικασίας αναθεώρησης, του άρθρου 110. Στα Συντάγματα των ξένων χωρών υπάρχει μεγαλύτερη ευελιξία στο αναθεωρητικό εγχείρημα. Ο νομικός χρόνος πλέον τρέχει πολύ γρήγορα και το Σύνταγμά μας πρέπει να προσαρμοστεί σε αυτή την ταχύτητα, χωρίς φυσικά να γίνει υπέρμετρα εύκαμπτο και ευάλωτο στην πολιτική σκοπιμότητα.

Advertisement

Θεωρείται ότι ο ρόλος του Συντάγματος στο πολιτικό μας σύστημα έχει ευτελιστεί;

Όχι, το Σύνταγμα δεν έχει καταστεί κάτι το ευτελές. Αντιθέτως, αν προσέξετε, ακόμα κινητοποιεί τα πάθη. Αν κάνετε μια έρευνα έξω στο δρόμο και ρωτήσετε τον οποιοδήποτε τι πιστεύει για το Σύνταγμα, θα έχει μια άποψη. Ακούμε συχνά στον καθημερινό λόγο φράσεις όπως “Είναι αντισυνταγματικό!”. Διότι το Σύνταγμα είναι συμβολικά κάτι πολύ δυνατό. Απλώς έχει υποχωρήσει η κανονιστικότητά του στην πράξη επειδή υπάρχουν ρωγμές και από το ευρωπαϊκό και διεθνές πεδίο και εσωτερικά, μέσα από τις άτυπες μεταβολές του. Το Σύνταγμα ,πρέπει να το αποδεχτούμε, είναι ένα κείμενο δυναμικό, που συνεχώς εξελίσσεται μέσα από την ερμηνεία του. Η ερμηνεία ενός κειμένου είναι πιο σημαντική από τη γραφή του, κι ας ακούγεται αυτό αιρετικό.

Γιώργος Καραβοκύρης

Υπάρχει τελικά σήμερα έλλειμμα δημοκρατίας;

Το “έλλειμμα δημοκρατίας” είναι μία μεγάλη συζήτηση και μία βαριά κατηγορία. Βέβαια καλώς την κάνετε αυτή την ερώτηση, υπάρχει και στην Ελλάδα και στην Ευρώπη μία κρίση της αντιπροσώπευσης. Οι λαοί σε σχέση με τους αντιπροσώπους τους αισθάνονται μία απόσταση, δεν μπορούν να ταυτιστούν. Αυτό το συμμερίζομαι, και φαίνεται και από την άνοδο του λαϊκισμού, την ενίσχυση του ευρωσκεπτικισμού. Και το φαινόμενο δεν ανάγεται μόνο στα τελευταία χρόνια της κρίσης, έχει ιστορικό βάθος.Πρέπει, όμως,να είμαστε προσεκτικοί στις διατυπώσεις μας, όταν μιλάμε για τη δημοκρατία. Υπάρχει μία κρίση αντιπροσώπευσης ναι, όμως κατά τη δική μου άποψη, χωρίς να το λέω διδακτικά, η αντιπροσώπευση πάντα φέρει μέσα της και την κρίση, γιατί προϋποθέτει δύο διαφορετικά πρόσωπα, τον αντιπρόσωπο και τον αντιπροσωπευόμενο που είναι αδύνατον πλήρως να συμφωνούν. Είναι δηλαδή εγγενές στοιχείο της αντιπροσώπευσης η κρίση της. Η μοντέρνα δημοκρατία όμως είναι αντιπροσωπευτική, ας μην το παραγνωρίζουμε, έτσι λειτουργεί τα τελευταία 200 και πλέον χρόνια. Υπάρχουν βέβαια τρόποι “θεραπείας”, μπορούμε να ενισχύσουμε την αξιοπιστία του πολιτεύματος, όμως μην περιμένετε και πολλά. Το θέμα είναι, και σας το λέω ξεκάθαρα, οι πολιτικές που ασκούνται από τους κυβερνώντες. Όταν αυτές τις πολιτικές ο λαός μπορεί να τις οικειοποιηθεί , τότε η αντιπροσώπευση λειτουργεί ομαλά. Σε αντίθετη περίπτωση και ιδιαίτερα σε περιόδους κρίσης, η απόκλιση μεγαλώνει. Στην Ελλάδα παρά την κρίση,παρόλο που είχαμε ζητήματα κοινοβουλευτικής τάξης, (μια υπερτροφία της εκτελεστικής εξουσίας, πολλές πράξεις νομοθετικού περιεχομένου, τις έκτακτες κοινοβουλευτικές διαδικασίες κ.α.) οφείλουμε να αποδεχτούμε ότι η δημοκρατία λειτούργησε. Έχουν περάσει δέκα δύσκολα χρόνια πλέον, όμως είχαμε εκλογές κανονικότατα και εναλλαγή των κομμάτων στην εξουσία, όλων των πολιτικών αποχρώσεων, δίχως να μπορεί αν ισχυριστεί κανείς ότι υπήρχε σοβαρό έλλειμμα δημοκρατίας στη λειτουργία του πολιτεύματος. Ναι μεν το πολιτικό σύστημα κατέρρευσε και αναδιαρθρώθηκε, όμως το Σύνταγμα, το πολίτευμα και η Δημοκρατία άντεξαν. Και υπενθυμίζω ότι στην Ελλάδα δεν αναδείχθηκαν όπως σε άλλες χώρες της Ευρώπης ακροδεξιές κυβερνήσεις.

Τέλος, τι εύχεστε για το μέλλον και ποιες είναι οι προσωπικές σας φιλοδοξίες;

Νομίζω ότι αυτό που έχουμε ανάγκη, και προσωπικά και συλλογικά, είναι ένας ανοικτός ορίζοντας. Μια προοπτική μέσα στην οποία η ζωή μας πρωτοπρόσωπα να έχει νόημα. Να περιμένει δηλαδή ο καθένας μας πράγματα, να ελπίζει σε αυτά και να πιστεύει βάσιμα ότι το σχέδιο ζωής του μπορεί να ευοδωθεί. Εύχομαι στον καθένα να ακολουθεί τις επιθυμίες που ο ίδιος έχει και όχι εκείνες των άλλων, να βρίσκει τον δικό του προσωπικό δρόμο και να αισθάνεται καλά με αυτόν. Οι προσωπικές μου φιλοδοξίες; Αφιερώνω τον χρόνο μου κι ένα αρκετά σημαντικό και μεγάλο κομμάτι ομολογώ του εαυτού μου στα καθήκοντα που με γεμίζουν, τα διδακτικά, στην επαφή μου με τους φοιτητές και το ερευνητικό κομμάτι που πάντα με κινητοποιεί. Η συγγραφή, η πράξη της δημιουργίας, είναι αναζωογονητική. Σε αυτά επικεντρώνομαι και ελπίζω να έχω τον χρόνο και τις συνθήκες, αυτές, άλλωστε, υπάρχουν στο ΑΠΘ που είναι ένα ίδρυμα πολύ οργανωμένο. Η αλήθεια είναι, όμως, πως δεν είμαι καθόλου καλός στα μακροπρόθεσμα πλάνα, σας μιλώ λοιπόν μόνο για αυτά που μπορώ να περιμένω!

Σας ευχαριστώ και πάλι πολύ για τον χρόνο που μας αφιερώσατε!

Εγώ σας ευχαριστώ για τις ωραίες ερωτήσεις.

Παρόμοια άρθρα που μπορεί να σ’ενδιαφέρουν:

SHARE:

Εβδομαδιαία ενημέρωση απο το maxmag στο email σου

Η ενημέρωση σου, για όλα τα θέματα, επί παντός επιστητού, είναι προτεραιότητα για μας στο MAXMAG. Αυτός είναι κ ο λόγος, για τον οποίο κάθε εβδομάδα οι συντάκτες μας θα επιλέγουν τα 15 σημαντικότερα άρθρα, από όλες τις στήλες του περιοδικού και θα φροντίζουμε να τα λαμβάνεις απευθείας στο email σου. Όλες οι σημαντικές ειδήσεις θα σε περιμένουν να τις ανοίξεις. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι μια εγγραφή στο Newsletter μας. Τι περιμένεις λοιπόν;

Follow Newsweek

Κάνοντας εγγραφή στο newsletter μας θα λαμβάνετε όλα τα τελευταία νέα που ανεβαίνουν στην ιστοσελίδα του MAXMAG

Advertisement

Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Γεννημένη το 2000 στη Λάρισα, με καταγωγή από Βέροια. Φοιτώ στο πρώτο έτος στο Τμήμα Νομικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Ασχολούμαι με το διάβασμα, τη ζωγραφική, τον εθελοντισμό και από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου γράφω. Είμαι ιδιαίτερα ευαισθητοποιημένη σε ζητήματα που αφορούν την κοινωνία και κυρίως την εκπαίδευση.

Το MAXMAG είναι ένα περιοδικό που μπήκε δυναμικά στο χώρο της διαδικτυακής ενημέρωσης. Κοινό όλων: η αγάπη για την αρθρογραφία, την οποία ο καθένας ξεχωριστά τη συνδέει με το αντικείμενο που γνωρίζει καλά και, συνήθως, έχει σπουδάσει.

Follow Newsweek

Κάνοντας εγγραφή στο newsletter μας θα λαμβάνετε όλα τα τελευταία νέα που ανεβαίνουν στην ιστοσελίδα του MAXMAG