Συστήματα υγείας: υπάρχει το ιδανικό;

SHARE

Αποτέλεσμα εικόνας για συστημα υγειας

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, ως «σύστημα υγείας» ορίζεται το σύνολο των ενσυνείδητων προσπαθειών που πρωταρχικό σκοπό έχουν την προαγωγή, αποκατάσταση και διατήρηση της υγείας. Κατά τον Roemer σύστημα υγείας είναι ο συνδυασμός πόρων, οργανωτικών υποσυστημάτων, χρηματοδοτικών σχημάτων και διοικητικών μεθόδων, που αποσκοπούν στην παροχή υπηρεσιών υγείας στον πληθυσμό. Ποια είναι τα σημαντικότερα συστήματα υγείας και ποιο εφαρμόζεται στη χώρα μας; Είναι άραγε κάποιο από τα υπάρχοντα συστήματα υγείας ιδανικό;

Η δομή ενός συστήματος υγείας προσδιορίζεται με βάση τον τρόπο που καλύπτονται οι πολίτες απέναντι στον κοινωνικό κίνδυνο της ασθένειας, του ατυχήματος και της ανικανότητας. Αν η εν λόγω κάλυψη πραγματοποιείται από το κράτος με άξονα αναφοράς την εργασία, τότε αναφερόμαστε σε ένα σύστημα κοινωνικής ασφάλισης (τύπου Bismark). Αν η κάλυψη των κοινωνικών αναγκών γίνεται από το κράτος και αφορά όλους τους πολίτες στη βάση της λογικής δικαιωμάτων-υποχρεώσεων μεταξύ πολιτών και κράτους, τότε αναφερόμαστε σε ένα εθνικό σύστημα υγείας (τύπου Beveridge). Τέλος, στο φιλελεύθερο σύστημα υγείας (όπου κυριαρχεί η ιδιωτική ασφάλιση υγείας) ο ρόλος του κράτους περιορίζεται στον έλεγχο και στην παροχή υγειονομικών υπηρεσιών σε κοινωνικές ομάδες που αδυνατούν να αποκτήσουν αυτές τις υπηρεσίες από την αγορά.

Ας δούμε αναλυτικότερα τι ισχύει για καθένα από τα προαναφερθέντα συστήματα υγείας:

Σύστημα κοινωνικής ασφάλισης (τύπου Bismark)

Κυριότεροι εκπρόσωποι αυτού του μοντέλου είναι η Γερμανία και η Γαλλία. Τα βασικά του χαρακτηριστικά είναι τα εξής:

  • η αρχή της κοινωνικής δικαιοσύνης
  • η συλλογική κάλυψη του πληθυσμού
  • η χρηματοδότησή του προέρχεται από τις εισφορές των εργοδοτών και των εργαζομένων. Κριτήριο για την καταβολή των εισφορών είναι το ύψος του εισοδήματος και οι δυνατότητες πληρωμής των χρηστών των υπηρεσιών υγείας
  • η υποχρεωτική ασφαλιστική κάλυψη για το σύνολο του πληθυσμού
  • οι παραγωγικοί συντελεστές ανήκουν είτε στο Δημόσιο, είτε σε ιδιώτες. Οι υπηρεσίες υγείας παρέχονται στο πλαίσιο ενός μεικτού συστήματος
  • έντονη κρατική παρέμβαση που αποσκοπεί στην επίτευξη της μέγιστης δυνατής αποτελεσματικότητας στην προσφορά των υπηρεσιών υγείας

Εθνικό σύστημα υγείας (τύπου Beveridge)

Advertisement

Κυριότερος εκπρόσωπός του είναι η Μεγάλη Βρετανία. Βασικά του χαρακτηριστικά είναι τα κάτωθι:

  • η χρηματοδότηση προέρχεται κυρίως από τη φορολογία
  • η κάλυψη του πληθυσμού είναι πλήρης και καθολική και γίνεται με βάση τις ανάγκες του
  • γίνεται διαχωρισμός των επιπέδων υγείας σε πρωτοβάθμιο, δευτεροβάθμιο και τριτοβάθμιο
  • κεντρική και ενιαία χρηματοδότηση είτε από τη φορολογία, είτε από ασφαλιστικές εισφορές

Φιλελεύθερο σύστημα υγείας (σύστημα ιδιωτικής ασφάλισης)

Οι ΗΠΑ αποτελούν τον σημαντικότερο εκπρόσωπό του. Τα βασικά του χαρακτηριστικά είναι:

  • η ζήτηση των υπηρεσιών υγείας διαμορφώνεται από τους χρήστες των υπηρεσιών αυτών έχοντας υπόψη τις τιμές των σχετικών υπηρεσιών
  • βασίζεται στο σύστημα ιδιωτικής ασφάλισης με αποτέλεσμα μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού να παραμένει ανασφάλιστο
  • το κράτος διαμορφώνει το θεσμικό πλαίσιο για την ομαλή λειτουργία της αγοράς, χωρίς να εμπλέκεται στις συναλλαγές μεταξύ καταναλωτών και παραγωγών
  • εμφανίζονται μεγάλες υγειονομικές ανισότητες
  • η χρηματοδότηση προέρχεται κυρίως από τους ασφαλιστικούς φορείς των πολιτών προς τους ιδιωτικούς ασφαλιστικούς φορείς
  • εμφανίζεται το φαινόμενο της ασύμμετρης πληροφόρησης, που έχει ως αποτέλεσμα την πρόκληση ζήτησης για υπηρεσίες υγείας

Τι ισχύει, όμως, στην Ελλάδα; Το ελληνικό σύστημα υγείας χαρακτηρίζεται ως μεικτό, καθώς ένα μέρος της χρηματοδότησής του προέρχεται από τις ασφαλιστικές εισφορές και ένα άλλο (κυρίως στο επίπεδο της νοσοκομειακής περίθαλψης) από τη φορολογία. Βασίζεται κατά κύριο λόγο στην υποχρεωτική κοινωνική ασφάλιση. Επίσης είναι αυξημένη η συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα τόσο στην παροχή, όσο και στη χρηματοδότηση των υπηρεσιών υγείας. Τα βασικά χαρακτηριστικά του Εθνικού Συστήματος Υγείας στην Ελλάδα είναι τα εξής:

  • μεικτό σύστημα
  • η χρηματοδότησή του γίνεται από τη γενική φορολογία και την κοινωνική ασφάλιση
  • το Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης είναι ο κύριος υπεύθυνος για την ανάπτυξη των πολιτικών υγείας σε όλη την Ελλάδα
  • οι υπηρεσίες Υγείας του ΕΣΥ υπάγονται διοικητικά σε περιφέρειες (ΔΥΠε)
  • η πρωτοβάθμια φροντίδα παρέχεται από τους ασφαλιστικούς φορείς, από τα εξωτερικά ιατρεία νοσοκομείων, από ιδιώτες ιατρούς και από Κέντρα Υγείας
  • η δευτεροβάθμια φροντίδα παρέχεται από τα νοσοκομεία
  • οι αμοιβές νοσοκομειακών ιατρών είναι με μισθό, των ιδιωτών ιατρών κατά υπηρεσία
  • η αποζημίωση των νοσοκομείων γίνεται από τη φορολογία και από πληρωμές της κοινωνικής ασφάλισης και ιδιωτών

Αποτέλεσμα εικόνας για συστημα υγειας

Advertisement

Με βάση όλα τα παραπάνω γίνεται εύκολα κατανοητό πως κανένα από τα συστήματα υγείας δεν είναι ιδανικό. Όπως σε κάθε τομέα της ζωής, έτσι και σε αυτήν την περίπτωση θα υπάρχουν πάντα οι λιγότεροι ευνοημένοι ή αδικημένοι, τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα, οι λύσεις στα προβλήματα και η δημιουργία νέων. Το μείζον ζήτημα είναι ο περιορισμός αυτού του φαύλου κύκλου και η εξασφάλιση των καλύτερων δυνατών συνθηκών για την προάσπιση της σημαντικότερης κοινωνικής και ατομικής ανάγκης, της Υγείας.

Όσο υποβαθμισμένη κι αν φαντάζει η Υγεία κυρίως τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα, όσες δυσάρεστες όψεις κι αν βιώνει ο μέσος πολίτης καθημερινά στη δομή του παρόντος διαρθρωτικού μοντέλου, δε θα πρέπει να υποτιμούνται τα πλεονεκτήματα του τελευταίου:

  • ισότιμη παροχή και χρηματοδότηση Υπηρεσιών Υγείας
  • πλήρης κάλυψη του πληθυσμού
  • έμφαση στη νοσοκομειακή φροντίδα υγείας
  • περιορισμένη συμμετοχή πολιτών στο κόστος
  • ανάπτυξη προγραμμάτων αγωγής υγείας

Την ίδια στιγμή, το φιλελεύθερο σύστημα που εφαρμόζεται στις ΗΠΑ προκαλεί υγειονομικές ανισότητες, αφού η κάλυψη εξαρτάται από την οικονομική δυνατότητα του ασθενή, και παράλληλα ευνοεί την εστίαση στη θεραπευτική παρέμβαση εις βάρος της πρόληψης. Αλλά και τα υπόλοιπα συστήματα υγείας χωλαίνουν σε βασικά σημεία. Για παράδειγμα, στο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης, στην περίπτωση των επαγγελματικών ομάδων ασφαλίζονται μόνο οι επαγγελματίες, ενώ οι παροχές διαφοροποιούνται από άτομο σε άτομο ανάλογα με το Ταμείο Ασφάλισής του.

Στη διακύβευση ενός ζωτικού αγαθού όπως η Υγεία, μίας απόλυτης αξίας που αποτελεί βασική και αδιαπραγμάτευτη προϋπόθεση προς ευόδωση όλων των υπόλοιπων, δε θα έπρεπε να υφίστανται περιθώρια αντιπαράθεσης πολιτικών και οικονομικών συμφερόντων. Δυστυχώς η πραγματικότητα είναι αρκετά σκληρή ώστε να θεωρείται φυσιολογική η εμπορευματοποίηση της υγείας. Έστω σε αυτό το νοσηρό πλαίσιο ας αποτελεί προτεραιότητα η ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Στόχος να είναι η εξυπηρέτηση του ανθρώπου από την οικονομία και όχι το αντίστροφο. Στόχος να είναι η βελτίωση των διάφορων μοντέλων οργάνωσης της Υγείας με φόντο την οικονομική τους σταθερότητα, αλλά με τις κοινωνικές ανάγκες πάντα σε πρώτο πλάνο.

Advertisement

Τον Απρίλιο του 2009 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κυκλοφόρησε Έγγραφο Διαβούλευσης (Consultation Paper) με τίτλο «EU action to reduce health inequalities». Με την επικοινωνία της προς όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι: «το μέγεθος και η έκταση των διαφορών στην κατάσταση της υγείας των πολιτών που ζουν σε διάφορες περιοχές της ΕΕ, και μεταξύ προνομιούχων και στερημένων Ευρωπαίων πολιτών, αποτελεί πρόκληση για τη δέσμευση της ΕΕ στη συνοχή και την ισότητα ευκαιριών. Στο πλαίσιο αυτό η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοινώνει τη διαβούλευση με σκοπό τη μείωση των ανισοτήτων στην υγεία στην ΕΕ σε μία πρωτοβουλία για τη Συνοχή στην Υγεία». Κάποτε τα λόγια και η βούληση πρέπει να μετουσιωθούν σε πράξεις.

Αποτέλεσμα εικόνας για συστημα υγειας

Παρόμοια άρθρα που μπορεί να σ’ενδιαφέρουν:

SHARE:

Εβδομαδιαία ενημέρωση απο το maxmag στο email σου

Η ενημέρωση σου, για όλα τα θέματα, επί παντός επιστητού, είναι προτεραιότητα για μας στο MAXMAG. Αυτός είναι κ ο λόγος, για τον οποίο κάθε εβδομάδα οι συντάκτες μας θα επιλέγουν τα 15 σημαντικότερα άρθρα, από όλες τις στήλες του περιοδικού και θα φροντίζουμε να τα λαμβάνεις απευθείας στο email σου. Όλες οι σημαντικές ειδήσεις θα σε περιμένουν να τις ανοίξεις. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι μια εγγραφή στο Newsletter μας. Τι περιμένεις λοιπόν;

Follow Newsweek

Κάνοντας εγγραφή στο newsletter μας θα λαμβάνετε όλα τα τελευταία νέα που ανεβαίνουν στην ιστοσελίδα του MAXMAG

Advertisement

Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Είμαι φοιτητής ιατρικής και συγγραφέας. Ο συνδυασμός της επιστήμης με την τέχνη, της ιατρικής με τη λογοτεχνία, είναι για μένα η ιδανική δημιουργική έκφραση. Δείγματα του έργου μου μπορείτε να βρείτε στο blog μου greekauthor.com.

Το MAXMAG είναι ένα περιοδικό που μπήκε δυναμικά στο χώρο της διαδικτυακής ενημέρωσης. Κοινό όλων: η αγάπη για την αρθρογραφία, την οποία ο καθένας ξεχωριστά τη συνδέει με το αντικείμενο που γνωρίζει καλά και, συνήθως, έχει σπουδάσει.

Follow Newsweek

Κάνοντας εγγραφή στο newsletter μας θα λαμβάνετε όλα τα τελευταία νέα που ανεβαίνουν στην ιστοσελίδα του MAXMAG