Η Βιοηθική ως διεπιστημονικός κλάδος

βιοηθική
Πηγή εικόνας: www.hopkinsmedicine.org

Ορισμός

Με τον όρο «Βιοηθική» εννοούμε τον κλάδο της επιστήμης που μελετά τα ηθικά προβλήματα που προκύπτουν από τις νέες ανακαλύψεις της Βιολογίας και της Γενετικής Μηχανικής. Τα προβλήματα αυτά αφορούν τις παρεμβάσεις που εντοπίζονται, τις περισσότερες φορές από τους ίδιους τους επιστήμονες, κατά τη διαχείριση του γενετικού υλικού. Είναι όρος που εισήγαγε για πρώτη φορά το 1926 ο Γερμανός θεολόγος Fritz Jahr. Πρώτα είχε χρησιμοποιηθεί από τον Αμερικανό βιοχημικό, Potter van Rensselaer, το 1971. Χαρακτηρίζεται, επίσης, ως «η ηθική των επιστημών», αφού καλείται να προσδιορίσει και να περιορίσει διλήμματα που προκύπτουν από την πρόοδο της ιατρικής, της βιολογίας, και της γενετικής, τα οποία σχετίζονται με την παρέμβαση της επιστημονικής κοινότητας στο γονότυπο του ανθρώπου.

Σε τι αναφέρεται

Η Βιοηθική αναφέρεται, κατά βάσει, στις εφαρμογές και στις ηθικές επιπτώσεις που έχουν οι βιοεπιστήμες στις ζωές των ανθρώπων. Λόγω της ταχείας ανάπτυξης των βιοεπιστημών, δόθηκε η δυνατότητα στον άνθρωπο να παρεμβαίνει σε πολλές βιολογικές και γενετικές διαδικασίες. Επομένως, η δημιουργία ενός κώδικα αντιμετώπισης και τοποθέτησης ορίων, στην ανεξέλεγκτη παρέμβαση του ανθρώπου, ορίστηκε η Βιοηθική. Με άλλα λόγια, αποτελεί την τοποθέτηση ορισμένων λεπτών γραμμών – ορίων ανάμεσα στις επιστήμες και στην έκθεση της ανθρώπινης ύπαρξης.

Ο τομέας της Βιοηθικής αναφέρεται σε ένα ευρύ φάσμα της ανθρώπινης έρευνας σχετικά με θέματα που αφορούν βαθύτερα ζητήματα, όπως για παράδειγμα τα όρια της ζωής (η άμβλωση, η ευθανασία και η παρένθετη μητρότητα), θέματα πόρων υγειονομικής περίθαλψης, δωρεές οργάνων, μέχρι και άρνηση παροχής ιατρικής περίθαλψης και χορήγησης φαρμάκων. Στην τελευταία περίπτωση εμπεριέχονται και θρησκευτικοί – πολιτικοί λόγοι.

 

 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

βιοηθική
Πηγή εικόνας: www.hpluspedia.org

 

Κυρίως μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, γεννάται η ανάγκη για να αντιμετωπιστούν διαφορετικά τα εγκληματικά πειράματα κατά της ανθρώπινης φύσης. Για παράδειγμα, έναυσμα για την διεθνή επιστημονική κοινότητα αποτελούν τα αποτρόπαια εγκλήματα των Ναζί γιατρών και βιολόγων που εφαρμόζονταν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης και εξόντωσης. Η επιστήμη της βιολογίας χρησιμοποιήθηκε σε αυτή τη χρονική περίοδο για τον αφανισμό ολόκληρου έθνους και μειονοτήτων του πληθυσμού, που σύμφωνα με τους Ναζί δεν ανήκαν στην Άρια φυλή. Στην αρχή, τα ζητήματα Βιοηθικής ρυθμίζονταν κυρίως από τους ερευνητές. Όμως, με την πάροδο του χρόνου και μετέπειτα από τις δεκαετίες του ’80 και του ’90, άρχισε να εμπλέκεται στην επίλυση τους και η ίδια η Πολιτεία.

Βασικές αρχές της Βιοηθικής

Η επιστήμη της Βιοηθικής καθορίζεται από ορισμένες αρχές που συγκροτούν των κώδικα  οριοθέτησης της ανθρώπινης ύπαρξης έναντι των βιοεπιστημών.

Η αρχή της Αυτονομίας αναφέρεται στην προσωπική αυτονομία που έχει ο κάθε άνθρωπος να αυτοκυβερνάται, δηλαδή να είναι κύριος του εαυτού του και απαλλαγμένος από εξωτερικούς και εσωτερικούς περιορισμούς. Κάθε όν έχει τη δυνατότητα να αποφασίζει και να ενεργεί με βάση την ελεύθερη βούληση που διαθέτει (π.χ. στην περίπτωση της ευθανασίας).

Στη συνέχεια, η αρχή Μη πρόκληση βλάβης και πόνου αναφέρεται στην προστασία της ανθρώπινης ζωής και στην αποφυγή βλαβερών πράξεων προς τον συνάνθρωπο. Σύμφωνα με τον όρκο του Ιπποκράτη, «Πρώτα απ’ ‘όλα, μην προκαλέσεις κακό», οι γιατροί και οι επιστήμονες οφείλουν να τηρήσουν αυτή την αρχή προκείμενου να προστατέψουν την ανθρώπινη ζωή.

Παρόμοια με την προηγούμενη, η αρχή της Ευεργεσίας, στη βιοϊατρική πρακτική,  τονίζει την προάσπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και την εφαρμογή πρακτικών που προάγουν το συμφέρον του εκάστοτε ασθενούς.

Τέλος, η αρχή της Δικαιοσύνης οριοθετεί τη δίκαιη κατανομή των αγαθών και των υπηρεσιών σχετικά με το πεδίο της βιοϊατρικής και της τεχνολογίας. Επιπλέον, αφορά το είδος, το μέγεθος και την ανάγκη που απαιτείται για να τεθεί σε εφαρμογή μία πρακτική.

 

βιοηθική
Πηγή εικόνας: www.cbhd.org

Σκοπός, λοιπόν, της επιστήμης της Βιοηθικής είναι να προωθεί την έρευνα και να εφευρίσκει την ευεργετική πλευρά μιας ανακάλυψης βιοϊατρικής φύσεως. Η εύρεση της ασφαλιστικής δικλείδας, απο τους επιστήμονες,  χρησιμοποιείται ως κριτήριο αξιολόγησης και περιορισμού ανάμεσα στα επιστημονικά επιτεύγματα και τον άνθρωπο. Προσπαθεί, δηλαδή, η επιστημονική κοινότητα να προλαμβάνει τους κινδύνους που προκύπτουν από την εφαρμογή των ανακαλύψεων, προστατεύοντας συνάμα τον άνθρωπο και τα δικαιώματα του.

 

 

 

Πηγές άρθρου:

https://en.wikipedia.org/wiki/Bioethics

https://www.britannica.com/topic/bioethics

https://bioethics.msu.edu/what-is-bioethics


Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Ευαγγελία Παπανικολάου

Απόφοιτη του τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου.

Εβδομαδιαία ενημέρωση απο το maxmag στο email σου

Η ενημέρωση σου, για όλα τα θέματα, επί παντός επιστητού, είναι προτεραιότητα για μας στο MAXMAG. Αυτός είναι κ ο λόγος, για τον οποίο κάθε εβδομάδα οι συντάκτες μας θα επιλέγουν τα 15 σημαντικότερα άρθρα, από όλες τις στήλες του περιοδικού και θα φροντίζουμε να τα λαμβάνεις απευθείας στο email σου. Όλες οι σημαντικές ειδήσεις θα σε περιμένουν να τις ανοίξεις. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι μια εγγραφή στο Newsletter μας. Τι περιμένεις λοιπόν;