Είμαστε μόνοι μας στο συμπάν; Λίγα λόγια για το παράδοξο του Φερμί

σύμπαν
Πηγή εικόνας: img.huffingtonpost.com

Άραγε είμαστε τα μόνα ζωντανά πλάσματα σε ολόκληρο το Σύμπαν; Το γνωστό σύμπαν για εμάς είναι περίπου 90 δισεκατομμύρια έτη φωτός σε διάμετρο. Υπάρχουν τουλάχιστον εκατό δισεκατομμύρια γαλαξίες. Ο καθένας τους φιλοξενεί 100 εκατομμύρια έως 1 δισεκατομμύρια αστέρια. Πρόσφατα, μάθαμε πως οι πλανήτες είναι επίσης κάτι πολύ κοινό και πως είναι πιθανό να υπάρχουν τρισεκατομμύρια από κατοικήσιμους πλανήτες στο σύμπαν. Γεγονός το οποίο σημαίνει, πως πρέπει να υπάρχουν μεγάλες πιθανότητες για την εξέλιξη της ζωής. Πού βρίσκεται όμως; Δεν θα έπρεπε το σύμπαν να σφύζει από διαστημόπλοια; Ας κάνουμε ένα βήμα πίσω.

Διαστολή του σύμπαντος

Ακόμα και αν υπάρχουν εξωγήινοι πολιτισμοί σε άλλους γαλαξίες, δεν υπάρχει καμία πιθανότητα να μάθουμε ποτέ γι’ αυτούς… Για την ακρίβεια, οτιδήποτε βρίσκεται εκτός της άμεσης γαλαξιακής μας γειτονιάς σε ολόκληρο το σύμπαν, την οποία ονομάζουμε “Τοπική Ομάδα”, θα παραμείνει εκτός της εμβέλειάς μας για πάντα, εξαιτίας της διαστολής του σύμπαντος. Ακόμα και αν είχαμε στ’ αλήθεια γρήγορα διαστημόπλοια θα χρειάζονταν κυριολεκτικά δισεκατομμύρια χρόνια να φτάσουν σε αυτά τα μέρη, ταξιδεύοντας ανάμεσα στις πιο άδειες περιοχές του Σύμπαντος. Οπότε ας επικεντρωθούμε μονάχα στον δικό μας Γαλαξία.

σύμπαν
Πηγή εικόνας: el.wikipedia.org | Διαστολή του σύμπαντος

Τι ισχύει για τον δικό μας Γαλαξία;

Ο Γαλαξίας στον οποίο ανήκουμε (Milky Way), αποτελείται από περίπου 4 εκατοντάδες δισεκατομμύρια αστέρια. Είναι τόσο πολλά, σε σημείο που κάθε κόκκος άμμου πάνω στη Γη αντιστοιχεί σε 10 χιλιάδες από αυτά. Υπάρχουν περίπου 20 δισεκατομμύρια αστέρια σαν το Ήλιο μας μέσα στον δικό μας Γαλαξία. Εκτιμάται πως το 1/5 από αυτά έχουν έναν πλανήτη στο μέγεθος της Γης, στην κατοικήσιμη ζώνη τους, στην περιοχή δηλαδή όπου επικρατούν συνθήκες που επιτρέπουν τη ζωή. Αν μόνο το 0,1% από εκείνους τους πλανήτες ήταν ευνοϊκός για την ύπαρξη ζωής, τότε θα υπήρχαν 1 εκατομμύριο πλανήτες στο σύμπαν με ζωή στον Γαλαξία μας. Αλλά σταθείτε, έχει και άλλο.

Ο Γαλαξίας μας είναι περίπου 13 δισεκατομμυρίων ετών. Στην αρχή δεν ήταν ένα καλό μέρος για να υπάρξει ζωή, επειδή τα πράγματα εκεί εκρήγνυνταν συνεχώς, όμως μετά από 1 με 2 δισεκατομμύρια χρόνια, γεννήθηκαν οι πρώτοι κατοικήσιμοι πλανήτες. Η Γη είναι μονάχα 4 δισεκατομμυρίων ετών, οπότε πιθανότατα υπήρχαν τρισεκατομμύρια ευκαιρίες για να αναπτυχθεί η ζωή σε άλλους πλανήτες στο παρελθόν. Έστω και μια απ’ αυτές να είχε εξελιχθεί σε έναν διαστημικό υπερ-πολιτισμό θα το είχαμε παρατηρήσει μέχρι τώρα. Αλλά πως θα ήτανε ένας τέτοιος πολιτισμός;

Κλίμακα Καρντάσεφ (Kardashev)

Σύμφωνα με τον Ρώσο αστροφυσικό, Νικολάι Σεμιόνοβιτς Καρντάσεφ, υπάρχουν τρεις κατηγορίες εξωγήινων πολιτισμών. Οι κατηγορίες αυτές έχουν κατανεμηθεί σύμφωνα με την κλίμακα Καρντάσεφ. Η κλίμακα αυτή κατατάσσει έναν πολιτισμό σύμφωνα με την ενέργεια που είναι σε θέση να καταναλώνει και να χειραγωγεί, η οποία και αντιστοιχεί ταυτόχρονα στο βαθμό εξάπλωσης του πολιτισμού αυτού στον Κόσμο. Ένας πολιτισμός Τύπου, 1 θα ήταν ικανός να έχει διαθέσιμη ολόκληρη την ενέργεια του πλανήτη του. Σε περίπτωση που απορείτε, εμείς είμαστε περίπου στο 0,73 της κλίμακας και θα πρέπει να φτάνουμε τον Τύπο 1, κάποια στιγμή μέσα στις επόμενες εκατονταετίες.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Ο πολιτισμός Τύπου 2 θα ήταν ικανός να δαμάσει όλη την ενέργεια του τοπικού αστέρα του. Αυτό προϋποθέτει σοβαρή επιστημονική φαντασία, αλλά στη θεωρία είναι εφικτό. Από την θεωρία της σφαίρας Ντάισον (Dyson), μιας γιγαντιαίας δομής που περιβάλλει όλο τον Ήλιο, θεωρείται πως με αυτή θα γινόταν ικανός. Ο πολιτισμός Τύπου 3 θα είχε τον έλεγχο ολόκληρου του γαλαξία του και της ενέργειάς του! Μια εξωγήινη φυλή τόσο εξελιγμένη, θα φαινόταν θεϊκή στα μάτια μας. Για να επανέλθουμε όμως, γιατί πρέπει να είμαστε ικανοί να δούμε έναν τέτοιο εξωγήινο πολιτισμό;

Πηγή εικόνας: thenewhellenictimes.com | Τύποι πολιτισμών σύμφωνα με τη κλίμακα Καρντάσεφ

Το παράδοξο του Φερμί

Αν γινόταν να κατασκευάσουμε διαστημόπλοια, ικανά για διαστρικά ταξίδια, με δυνατότητα να συντηρήσουν έναν πληθυσμό για περίπου χίλια χρόνια, τότε θα μπορούσαμε να αποικίσουμε σε όλο τον Γαλαξία μας σε περίπου 2 εκατομμύρια χρόνια. Ακούγεται μεγάλο χρονικό διάστημα, αλλά θυμηθείτε ότι ο δικός μας Γαλαξίας είναι τεράστιος. Εφόσον χρειάζονται μερικά εκατομμύρια χρόνια για να αποικίσουμε σε ολόκληρο τον Γαλαξία και υπάρχουν εκατομμύρια αν όχι δισεκατομμύρια πλανήτες που φιλοξενούν ζωή στον Γαλαξία μας και εκείνες οι άλλες μορφές ζωής είχαν συγκριτικά περισσότερο χρόνο εξέλιξης από όσο είχαμε εμείς, τότε, πού βρίσκονται όλοι αυτοί οι εξωγήινοι; Αυτό είναι το “Παράδοξο του Φέρμι” και κανένας δεν έχει απαντήσει ακόμη σε αυτό. Αλλά έχουμε μερικές ιδέες. Ας μιλήσουμε για τα “Φίλτρα”. Ένα “Φίλτρο” στην περίπτωσή μας αντιπροσωπεύει ένα εμπόδιο, που η ζωή σε έναν πλανήτη δυσκολεύεται πολύ να ξεπεράσει. Τα εμπόδια αυτά είναι σε ποικίλους βαθμούς τρομακτικά.

Πιθανές λύσεις στο παράδοξο του Φερμί

Ένα: Υπάρχουν κάποια “Μεγάλα Φίλτρα” τα οποία έχουμε ξεπεράσει επιτυχώς. Ίσως είναι πολύ δυσκολότερο να αναπτυχθεί σύνθετη ζωή από ό,τι εμείς πιστεύουμε. Η διεργασία που επιτρέπει στην ζωή να ξεκινήσει δεν έχει γίνει ακόμη ολοκληρωτικά κατανοητή και οι συνθήκες που απαιτούνται ίσως να είναι πραγματικά περίπλοκες. Ίσως στο παρελθόν το σύμπαν να ήταν πολύ πιο αφιλόξενο, και μόλις τα τελευταία χρόνια έχουν ηρεμήσει αρκετά τα πράγματα, ώστε να καταστεί δυνατή η δημιουργία σύνθετης ζωής. Επομένως αυτό σημαίνει πως είμαστε μοναδικοί, ή τουλάχιστον από τους πρώτους, αν όχι ο πρώτος πολιτισμός σε ολόκληρο το σύμπαν.

Δύο: Υπάρχουν τα “Μεγάλα Φίλτρα” και βρίσκονται μπροστά μας. Αυτό θα ήταν πάρα πολύ κακό. Ίσως η ζωή στο επίπεδό μας υπάρχει παντού στο σύμπαν και καταστρέφεται, όταν φτάνει σε ένα συγκεκριμένο σημείο, ένα σημείο που βρίσκεται στο μέλλον μας. Για παράδειγμα, αν υπάρχει κάποια καταπληκτική μελλοντική τεχνολογία, η οποία μόλις ενεργοποιηθεί θα καταστρέψει τον πλανήτη, τα τελευταία λόγια κάθε πολιτισμού θα ήταν: “Αυτή η νέα συσκευή θα λύσει όλα μας τα προβλήματα μόλις πατήσω αυτό το κουμπί.” Αν αυτό αληθεύει, τότε βρισκόμαστε πιο κοντά στον αφανισμό παρά στο ξεκίνημα της ανθρώπινης ύπαρξης. Ή ίσως υπάρχει ένας αρχαίος πολιτισμός Τύπου 3 που επιτηρεί το σύμπαν και όταν κάποιος πολιτισμός είναι αρκετά ανεπτυγμένος, τότε τον καταστρέφουν σε μια στιγμή. Ίσως υπάρχει κάτι εκεί έξω που θα ήταν καλύτερο να μην το ανακαλύψουμε. Αλλά δεν υπάρχει τρόπος να το ξέρουμε αυτό.

σύμπαν
Πηγή εικόνας: solarsystem.nasa.gov | Ο Γαλαξίας μας – Milky Way

Τελικά, μήπως είμαστε μόνοι μας στο σύμπαν;

Αυτή την στιγμή, δεν έχουμε καμία ένδειξη πως υπάρχει άλλη ζωή εκτός από την δική μας. Το σύμπαν φαίνεται πως είναι τόσο άδειο, όσο και νεκρό Κανείς δεν μας στέλνει μηνύματα, κανείς δεν απαντάει στις κλήσεις μας. Ίσως να είμαστε απολύτως μόνοι, παγιδευμένοι σε μια μικροσκοπική υγρή μπάλα σε ένα αιώνιο σύμπαν. Σε φοβίζει αυτή η σκέψη; Αν ναι, νιώθεις την σωστή συναισθηματική αντίδραση θεωρώ. Αν αφήσουμε την ζωή να πεθάνει σε αυτόν τον πλανήτη, ενδεχομένως να μην απομείνει καμία ζωή στο σύμπαν. Η ζωή θα εξαφανιζόταν, ίσως παντοτινά. Αν έχουν έτσι τα πράγματα, τότε πρέπει να τολμήσουμε ταξίδια σε άλλα αστέρια και να γίνουμε ο πρώτος Τύπου 3 πολιτισμός ώστε να κρατήσουμε την εύθραυστη φλόγα της ζωής και να την μεταδώσουμε μέχρι το σύμπαν αφήσει την τελευταία του ανάσα και χαθεί στην λήθη.

 

Πηγή: https://www.britannica.com/story/the-fermi-paradox-where-are-all-the-aliens


Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Χρήστος Θεοδοσίου

Σπουδάζω στο τμήμα μηχανικών τεχνολογίας αεροσκαφών, του γενικού τμήματος του ΕΚΠΑ (πρώην ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας), στη Χαλκίδα. Ζω στην Αθήνα και το πάθος μου από μικρός είναι τα αεροπλάνα. Μου κεντρίζει το ενδιαφέρον κάθε νέα τεχνολογία και δηλώνω λάτρης της επιστημής και του διαστήματος.

Εβδομαδιαία ενημέρωση απο το maxmag στο email σου

Η ενημέρωση σου, για όλα τα θέματα, επί παντός επιστητού, είναι προτεραιότητα για μας στο MAXMAG. Αυτός είναι κ ο λόγος, για τον οποίο κάθε εβδομάδα οι συντάκτες μας θα επιλέγουν τα 15 σημαντικότερα άρθρα, από όλες τις στήλες του περιοδικού και θα φροντίζουμε να τα λαμβάνεις απευθείας στο email σου. Όλες οι σημαντικές ειδήσεις θα σε περιμένουν να τις ανοίξεις. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι μια εγγραφή στο Newsletter μας. Τι περιμένεις λοιπόν;