Θεωρία της διέγερσης: Πόσα ερεθίσματα αντέχουμε;

SHARE

Θεωρία της διέγερσης

Ας υποθέσουμε ότι κάποιος σας προκαλεί να μείνετε σε ένα δωμάτιο, όπου όλοι οι τοίχοι είναι καλυμμένοι με πολύχρωμα σχέδια και εικόνες. Στο χώρο επίσης υπάρχουν διάφορα ράφια και τραπέζια, πάνω στα οποία βρίσκονται πολλά διακοσμητικά αντικείμενα. Εν ολίγοις, όπου κι αν στρέψετε το βλέμμα σας συλλαμβάνεται χρώματα, σχήματα και μορφές. Η πρόκληση είναι να παραμείνετε σε αυτό το χώρο όσο περισσότερο μπορείτε, ή μάλλον, αντέχετε. Διότι ένα τέτοιο περιβάλλον προκαλεί τόση υψηλή διέγερση στο άτομο, που φυσιολογικά παρακινείται να απαλλαγεί από αυτήν.

Ας υποθέσουμε, τώρα, ότι η πρόκληση είναι εντελώς αντίθετη. Κάποιος σας λέει να μείνετε σε ένα δωμάτιο, όπου τα ερεθίσματα είναι ελάχιστα (π.χ. ένα κρεβάτι, μια καρέκλα κι ένα τραπέζι). Το βλέμμα σας όπου κι αν στραφεί, αντικρίζει την ίδια μονοτονία –το μπεζ του τοίχου, το καφέ του τραπεζιού ή το άσπρο του κρεβατιού-. Πόσο χρονικό διάστημα θα αντέχατε σε αυτή την κατάσταση; Θα ήταν άραγε περισσότερο ή λιγότερο από την πρώτη περίπτωση;

Για την ακρίβεια, η τελευταία αυτή πρόκληση αποτέλεσε πράγματι πειραματική συνθήκη το 1954, όταν οι Bexton, Heron & Scott, υπό χρηματική αμοιβή, παρακίνησαν συμμετέχοντες να παραμείνουν όσον το δυνατόν περισσότερο σε ένα δωμάτιο, όπου τα ερεθίσματα ήταν ελάχιστα. Αντικείμενο αυτής της μελέτης ήταν η αισθητηριακή αποστέρηση. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ο μέγιστος χρόνος που μπορούσαν τα άτομα να αντέξουν σε αυτό το χώρο ήταν δύο μέρες. Το εκπληκτικό όμως εύρημα είναι πως μερικοί από τους συμμετέχοντες έφτασαν στο σημείο να παρουσιάσουν ψευδαισθήσεις. Εξαιτίας, δηλαδή, της αποστροφής που δημιουργούσε αυτό το φτωχό σε ερεθίσματα περιβάλλον, ο εγκέφαλος μερικών ατόμων προσπάθησε να καλύψει το κενό, προκειμένου να το αντέξει (!)

Σύμφωνα με τους θεωρητικούς της διέγερσης, λοιπόν, οι άνθρωποι επιδιώκουμε ένα “άριστο επίπεδο ερεθισμάτων”. Όταν τα ερεθίσματα είναι πολύ λίγα, προκαλείται δυσφορία κι ένταση. Σπεύδουμε έτσι στην αύξησή τους, προκειμένου να αποφύγουμε την απωθητική κατάσταση και να επανέλθουμε σε κατάσταση ηρεμίας. Αντίθετα, όταν τα ερεθίσματα του περιβάλλοντος υπερβαίνουν το άριστο επίπεδο, κοιτάζουμε να τα μειώσουμε. Η υψηλή συνθετότητα ενός περιβάλλοντος είναι εξίσου απωθητική (Ευκλείδη, 2012).

Advertisement

Βλέπουμε, επομένως, ότι η σχέση ελκυστικότητας και διέγερσης είναι αντίστροφή. Όσο πιο ελκυστικό είναι ένα περιβάλλον (όσο πιο κοντά δηλαδή στο άριστο επίπεδο) τόσο λιγότερη διέγερση προκαλεί. Η τάση να φέρνουμε το περιβάλλον πλησιέστερα του άριστου επιπέδου ερεθίσματων, για να το πούμε απλά, «στα μέτρα μας», είναι φυσιολογική (Ευκλείδη, 2012).

Ιδανικός αριθμός ερεθισμάτων, τώρα, που να ισχύει καθολικά για τους ανθρώπους δεν υπάρχει. Αποκλίσεις στο άριστο επίπεδο των ερεθισμάτων υπάρχουν, μολονότι δεν μπορεί να είναι πολύ μεγάλες. Το σίγουρο είναι πως υπερφοτωμένα περιβάλλοντα ή, αντίθετα, πολύ φτωχά, δεν ενδείκνυνται για την ψυχική μας ηρεμία.

Βιβλιογραφία:

Ευκλείδη, Α. (2012). Ψυχολογία κινήτρων. Αθήνα: Πεδίο.

Η μελέτη:

Bexton, W., Heron, W., & Scott, T. (1954). Effects of decreased variation in the sensory environment. Canadian Journal of Psychology, 8, 70-76.

Παρόμοια άρθρα που μπορεί να σ’ενδιαφέρουν:

Advertisement

SHARE:

Εβδομαδιαία ενημέρωση απο το maxmag στο email σου

Η ενημέρωση σου, για όλα τα θέματα, επί παντός επιστητού, είναι προτεραιότητα για μας στο MAXMAG. Αυτός είναι κ ο λόγος, για τον οποίο κάθε εβδομάδα οι συντάκτες μας θα επιλέγουν τα 15 σημαντικότερα άρθρα, από όλες τις στήλες του περιοδικού και θα φροντίζουμε να τα λαμβάνεις απευθείας στο email σου. Όλες οι σημαντικές ειδήσεις θα σε περιμένουν να τις ανοίξεις. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι μια εγγραφή στο Newsletter μας. Τι περιμένεις λοιπόν;

Follow Newsweek

Κάνοντας εγγραφή στο newsletter μας θα λαμβάνετε όλα τα τελευταία νέα που ανεβαίνουν στην ιστοσελίδα του MAXMAG

Advertisement

Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Πτυχιούχος Ψυχολογίας του Α.Π.Θ.

Το MAXMAG είναι ένα περιοδικό που μπήκε δυναμικά στο χώρο της διαδικτυακής ενημέρωσης. Κοινό όλων: η αγάπη για την αρθρογραφία, την οποία ο καθένας ξεχωριστά τη συνδέει με το αντικείμενο που γνωρίζει καλά και, συνήθως, έχει σπουδάσει.

Follow Newsweek

Κάνοντας εγγραφή στο newsletter μας θα λαμβάνετε όλα τα τελευταία νέα που ανεβαίνουν στην ιστοσελίδα του MAXMAG