Ταυτότητα και συναισθηματική ισορροπία

ταυτότηταΗ αίσθηση της ταυτότητας είναι πολύ σημαντική για τον αυτο-προσδιορισμό του ατόμου. Ποιος είμαι, τι θέλω, τι μπορώ να κάνω, τι μου αρέσει, τι προτιμώ. Η αίσθηση της ταυτότητας δίνει στην ζωή νόημα και προορισμούς. Βοηθά το άτομο να κατανοεί καλύτερα τον εαυτό του, τους άλλους, αλλά και τα γεγονότα. Στο σημείο αυτό φτάνει να φανταστούμε τι θα γινόταν αν οι άνθρωποι δεν συγκροτούσαν προσωπικές ταυτότητες. Οι στόχοι, οι επιθυμίες, οι προτιμήσεις θα αφανίζονταν και ο καθένας απλώς θα περιπλανιόταν στην ζωή άσκοπα. Χωρίς την ταυτότητα οι άνθρωποι σίγουρα δεν θα ήταν τέτοιοι.

Στην ταυτότητα ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο Erik Erikson, αν και μετέπειτα διάφοροι θεωρητικοί ασχολήθηκαν με την ίδια έννοια -υπό διαφορετική σκοπιά-. Ένας από αυτούς τους θεωρητικούς ήταν και ο James Marcia, ο οποίος επεκτείνοντας την θεωρία του Erikson, πρότεινε συγκεκριμένα τέσσερις καταστάσεις ταυτότητας για τους εφηβούς:

Κατάσταση αποκλεισμού. Ο έφηβος ή ο νέος έχει δεσμευτεί σε αξίες, ιδέες και όνειρα, χωρίς ωστόσο ο ίδιος να τα έχει επιλέξει. Η επιρροή των γονέων εδώ είναι μεγάλη. Το άτομο μπορεί να πιστεύει σε ένα θρήσκευμα, να ακολουθεί ένα επάγγελμα, ένα τρόπο ζωής και μια κοσμοθεωρία, που όμως υιοθετήθηκαν αφιλτράριστα και δεν δημιουργήθηκαν από τον ίδιο. Σε αυτή την κατάσταση ταυτότητας ο νέος ενδέχεται να βιώνει αίσθημα χαμηλούς αυτοπεποίθησης. O πειραματισμός εξίσου λείπει. Ωστόσο, σε γενικές γραμμές η προσαρμογή του είναι καλή και οι συγκρούσεις ελάχιστες.

ταυτότηταΚατάσταση αναστολής. Εδώ ο έφηβος ή ο νεαρός ενήλικας “ψάχνεται”. Πρόκειται για μια κατάσταση όπου το άτομο καλείται να πάρει αποφάσεις. Αυτές μπορεί να αφορούν τις σπουδές, την επιλογή επαγγέλματος, τις πολιτικές ή θρησκευτικές πεποιθήσεις και γενικώς τις κοσμοθεωρίες, με τις οποίες ο άνθρωπος πορεύεται. Το άτομο ενδέχεται να βιώσει ανησυχία και άγχος. Επίσης ενδέχεται η συμπεριφορά του να χαρακτηρίζεται από αντιφάσεις. Είναι, λόγου χάρη, συνήθης εικόνα ενός εφήβου που αλλάζει μουσικές προτιμήσεις, στυλ εμφάνισης ή μελλοντικά σχέδια σε σύντομο χρονικό διάστημα. Παρόλα αυτά, ας έχουμε στο νου μας πως αυτό είναι μια φυσιολογική διάσταση της εφηβείας. Με απλά λόγια, αν ο έφηβος δεν αλλάξει και δεν πειραματιστεί δεν θα μπορέσει να συγκροτήσει και μια ισορροπημένη ταυτότητα.

Κατάσταση διάχυσης. Πρόκειται για μια επικίνδυνη κατάσταση ταυτότητας. Εδώ ο νέος είναι κυριολεκτικά “στα χαμένα”. Δεν ενδιαφέρεται να βρει προορισμούς στην ζωή του, οι επαγγελματικές ή ηθικές επιλογές είναι εξίσου αδιάφορες  και η άμεση ικανοποίηση είναι συχνά ο στόχος. Σε μια τέτοια κατάσταση ο έφηβος μπορεί να εγκαταλείψει το σχολείο και να στραφεί στις ουσίες (αλκοόλ, ναρκωτικά). Η χρήση ουσιών συνιστά άμυνα απέναντι στις ευθύνες. Συχνά τέτοια παιδιά ανατράφηκαν από γονείς αδιάφορους και απόμακρους, οι οποίοι απλώς τα “άφησαν στην μοίρα τους”.

Κατάσταση συγκρότηση ταυτότητας. Νέοι που πέρασαν μια κρίση ταυτότητας και πλέον έχουν βρει τα πράγματα και τις ιδέες, με τα οποία θέλουν να δεσμευτούν. Έχουν διαμορφώσει έναν ηθικό κώδικα και μια κοσμοθεωρία για την ζωή, διαθέτοντας ένα καθαρό πλάνο σχετικά με τις σπουδές του ή/και τον επαγγελματικό τους δρόμο. Αυτή είναι η πιο ώριμη κατάσταση στην οποία μπορεί να φτάσει ο νέος. Γι’ αυτό φυσικά είναι και η πιο επιθυμητή. Τα άτομο εδώ είναι συναισθηματικά ισορροπημένο.

Σαν τελικό σχόλιο σημειώνουμε πως οι καταστάσεις μπορούν να ποικίλουν μέσα στο ίδιο άτομο ανάλογα με ποιο θέμα εξετάζεται κάθε φορά. Παραδείγματος χάριν, ένας έφηβος μπορεί να βρίσκεται σε κατάσταση συγκρότησης σχετικά με τις σπουδές του, σε κατάσταση αναστολής για την πολιτική του τοποθέτηση και σε αποκλεισμού για την θρησκευτική του πίστη.

Πάντως, η συγκρότηση ταυτότητας αποτελεί μια καίρια ανθρώπινη εξελικτική διαδικασία για την μετέπειτα πορεία του ανθρώπου. Γονείς και καθηγητές οφείλουν να βοηθήσουν τα νέα άτομα να διαμορφώσουν μια ταυτότητα συγκροτημένη. Η επιβολή δικών τους πιστεύω και ονείρων στα παιδιά σίγουρα δεν συνίσταται. Ο νέος οφείλει να είναι ελεύθερος να αναπτυχθεί ψυχολογικά. Παράλληλα όμως οι γονείς οφείλουν να είναι δίπλα του και να τον προστατεύουν ή να τον καθοδηγούν -όχι όμως με μορφή αυταρχισμού- προς σωστούς δρόμους. Ειδάλλως, όπως είδαμε και στην περίπτωση της διάχυσης ταυτότητας, τα νέα παιδιά μπορεί να οδηγηθούν σε επικίνδυνες συμπεριφορές.

Βιβλιογραφία:

Craig, G.J., & Baucum, D. (2008). H Ανάπτυξη του Ανθρώπου. Τόμος Β. Εκδόσεις Παπαζήση. Αθήνα.

Παρόμοια άρθρα που μπορεί να σ’ενδιαφέρουν:


SHARE:

Εβδομαδιαία ενημέρωση απο το maxmag στο email σου

Η ενημέρωση σου, για όλα τα θέματα, επί παντός επιστητού, είναι προτεραιότητα για μας στο MAXMAG. Αυτός είναι κ ο λόγος, για τον οποίο κάθε εβδομάδα οι συντάκτες μας θα επιλέγουν τα 15 σημαντικότερα άρθρα, από όλες τις στήλες του περιοδικού και θα φροντίζουμε να τα λαμβάνεις απευθείας στο email σου. Όλες οι σημαντικές ειδήσεις θα σε περιμένουν να τις ανοίξεις. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι μια εγγραφή στο Newsletter μας. Τι περιμένεις λοιπόν;

Follow Newsweek

Κάνοντας εγγραφή στο newsletter μας θα λαμβάνετε όλα τα τελευταία νέα που ανεβαίνουν στην ιστοσελίδα του MAXMAG

Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Πτυχιούχος Ψυχολογίας του Α.Π.Θ. με μεγάλη αγάπη για τη λογοτεχνία.

Αφήστε το σχόλιο σας

Το MAXMAG είναι ένα περιοδικό που μπήκε δυναμικά στο χώρο της διαδικτυακής ενημέρωσης. Κοινό όλων: η αγάπη για την αρθρογραφία, την οποία ο καθένας ξεχωριστά τη συνδέει με το αντικείμενο που γνωρίζει καλά και, συνήθως, έχει σπουδάσει.

Follow Newsweek

Κάνοντας εγγραφή στο newsletter μας θα λαμβάνετε όλα τα τελευταία νέα που ανεβαίνουν στην ιστοσελίδα του MAXMAG