Τα στυλ οικογενειακής διαπαιδαγώγησης και οι συνέπειές τους στην ανάπτυξη του παιδιού

SHARE

στυλ οικογενειακής διαπαιδαγώγησης 
Πηγή εικόνας: grafoaraiparxo.blogspot.com

Τα τέσσερα στυλ οικογενειακής διαπαιδαγώγησης 

Η «οικογενειακή» ομάδα εξασφαλίζει στο παιδί ένα περιβάλλον ζωής στο οποίο υφαίνονται δεσμοί αλληλεπίδρασης που συμβάλλουν στην κατασκευή του προσώπου.

Από τα έργα της Baumrind (1971, 1973) και των Maccoby και Martin (1983) έχει καταστεί κλασική η διάκριση τεσσάρων κύριων στυλ οικογενειακής διαπαιδαγώγησης, έτσι όπως εμφανίζονται μέσα στις οικογένειες.

  • Οι «εξουσιαστικοί» γονείς (authoritarian) δίνουν έμφαση στην αυστηρή υπακοή. Ελέγχουν τη δραστηριότητα των παιδιών τους με τεχνικές που έχουν κυρίως χαρακτήρα καταναγκασμού (τιμωρίες, απειλές), αφήνοντας σε γενικές γραμμές κατά μέρος τις εξηγήσεις και τη λογική. Επιπλέον, δίνουν συνολικά λιγότερη προσοχή στα παιδιά τους.
  • Οι «δημοκρατικές» στάσεις (authoritative) των γονέων δίνουν θέση και προβάδισμα στον διάλογο και στην εξήγηση. Οι γονείς υποδεικνύουν με σαφήνεια στο παιδί τι περιμένουν από αυτό και χρησιμοποιούν με μεγαλύτερη προθυμία ανταμοιβές παρά τιμωρίες και απειλές. Κατ’αυτόν τον τρόπο, το παιδί αντιμετωπίζεται ως ώριμο άτομο, γνωρίζει τις προσδοκίες των γονέων του, όπως επίσης και τα όρια που δεν πρέπει να υπερβεί. Οι γονείς συνεπώς έχουν μεν μεγαλύτερες απαιτήσεις (όπως και οι εξουσιαστικοί γονείς), δίνουν όμως περισσότερη προσοχή στο παιδί.
  • Το «επιτρεπτικό» ή «επιεικές» στυλ (permissive ή indulgent) υιοθετείται από γονείς οι οποίοι θέτουν ελάχιστα όρια και δεν απαιτούν από τα παιδιά τους να επιδεικνύουν «ώριμες» συμπεριφορές. Κατά συνέπεια, η καθημερινότητα ρυθμίζεται χωρίς επιβεβλημένο πλαίσιο συμπεριφοράς και τα παιδιά κάνουν ό,τι θέλουν σε πολλά θέματα, όπως τηλεόραση, φαγητό κλπ.
  • Τέλος, οι «αποστασιοποιημένοι» ή «αμελείς» γονείς (uninvolved ή neglectful) γονείς φαίνονται επικεντρωμένοι σε δικές του ασχολίες και επιδιώξεις, έχουν ελάχιστες απαιτήσεις, ασκούν περιορισμένο έλεγχο και δίνουν ελάχιστη προσοχή στα παιδιά.

Η ανωτέρω διάκριση των τεσσάρων στυλ οικογενειακής διαπαιδαγώγησης γίνεται με βάση δύο κριτήρια: τους τρόπους ελέγχου και την προσοχή στα παιδιά (σε οτιδήποτε κάνουν, σκέφτονται, προβληματίζονται…). Η διάκριση βέβαια τεσσάρων μόνο στυλ διαπαιδαγώγησης δεν εξαντλεί την ποικιλομορφία και την πολυπλοκότητα των δυνατών στάσεων. Πρόκειται κυρίως για σημεία αναφοράς.

Advertisement

Οι συνέπειες των στυλ οικογενειακής διαπαιδαγώγησης στην ανάπτυξη του παιδιού

Τα εμπειρικά δεδομένα της Baumrind αποδίδουν αξία στις συνέπειες των «δημοκρατικών» στάσεων, οι οποίες φαίνονται να συνδέονται με κοινωνικά θετικές συμπεριφορές: πιο φιλικές αλληλεπιδράσεις με τους ομηλίκους, ανεξαρτησία αλλά και ανταλλαγές συνεργασίας με τους ενηλίκους, κίνητρα επιτυχίας, προσωπικός έλεγχος κλπ.  Αντίθετα, τα παιδιά των εξουσιαστικών και επιτρεπτικών οικογενειών εμφανίζονται λιγότερο υπεύθυνα και πιο εξαρτημένα. Επιπλέον, η Baumrid τονίζει τη θλίψη των παιδιών με εξουσιαστικούς γονείς και την τάση επιθετικότητας των αγοριών. Τέλος, στην περίπτωση των γενικά επιτρεπτικών στάσεων, αναφέρει ότι τα παιδιά εμφανίζουν χαμηλό βαθμό αυτοελέγχου και εμπιστοσύνης στον εαυτό τους.

Σε μεταγενέστερη έρευνα των Bukatko και Daehler (1992), το εξουσιαστικό στυλ βρέθηκε να συνδέεται επίσης με λιγότερο προηγμένη ηθική ανάπτυξη, δυσκολίες σχολικής προσαρμογής, υψηλά επίπεδα επιθετικότητας και περιορισμένες αλληλεπιδράσεις με τους ομηλίκους. Από την άλλη, στην περίπτωση των παιδιών με αποστασιοποιημένους γονείς, παρατηρούνται μικρότερη αυτοεκτίμηση και δυσκολίες άσκησης ελέγχου του εαυτού (παρορμητικότητα). Τέλος, οι έρευνες τους έδειξαν ότι η επιτυχία του δημοκρατικού στυλ διαπαιδαγώγησης φαίνεται να συνδέεται με κάποια σημαντικά στοιχεία: το παιδί έχει ένα πλαίσιο αναφοράς (τα όρια είναι σαφή), η άποψή του λαμβάνεται υπόψη και οι ανάγκες του καλύπτονται, του αναγνωρίζεται ένας βαθμός υπευθυνότητας και προωθούνται πιο ώριμες συμπεριφορές.

 

Βιβλιογραφία:

Lehalle, H. & Mellier, D. (2010). Ψυχολογία της ανάπτυξηςπαιδική ηλικία και εφηβεία. (Μετάφραση και επιμέλεια: Λ. Μπεζέ). Αθήνα: Πεδίο.

Παρόμοια άρθρα που μπορεί να σ’ενδιαφέρουν:

Advertisement

SHARE:

Εβδομαδιαία ενημέρωση απο το maxmag στο email σου

Η ενημέρωση σου, για όλα τα θέματα, επί παντός επιστητού, είναι προτεραιότητα για μας στο MAXMAG. Αυτός είναι κ ο λόγος, για τον οποίο κάθε εβδομάδα οι συντάκτες μας θα επιλέγουν τα 15 σημαντικότερα άρθρα, από όλες τις στήλες του περιοδικού και θα φροντίζουμε να τα λαμβάνεις απευθείας στο email σου. Όλες οι σημαντικές ειδήσεις θα σε περιμένουν να τις ανοίξεις. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι μια εγγραφή στο Newsletter μας. Τι περιμένεις λοιπόν;

Follow Newsweek

Κάνοντας εγγραφή στο newsletter μας θα λαμβάνετε όλα τα τελευταία νέα που ανεβαίνουν στην ιστοσελίδα του MAXMAG

Advertisement

Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Ονομάζομαι Έμιλυ Καρακίτσου και είμαι πτυχιούχος του Τμήματος Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου της Besançon στη Γαλλία και του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης Πατρών. Κατά τη διάρκεια των σπουδών μου στη Γαλλία στο Τμήμα της Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου της Besançon, ακολούθησα την κατεύθυνση της Γνωστικής Ψυχολογίας και της Νευροψυχολογίας. Η επαγγελματική μου δραστηριότητα μοιράζεται ανάμεσα στο επάγγελμα της ψυχολόγου και σε αυτό της παιδαγωγού.

Το MAXMAG είναι ένα περιοδικό που μπήκε δυναμικά στο χώρο της διαδικτυακής ενημέρωσης. Κοινό όλων: η αγάπη για την αρθρογραφία, την οποία ο καθένας ξεχωριστά τη συνδέει με το αντικείμενο που γνωρίζει καλά και, συνήθως, έχει σπουδάσει.

Follow Newsweek

Κάνοντας εγγραφή στο newsletter μας θα λαμβάνετε όλα τα τελευταία νέα που ανεβαίνουν στην ιστοσελίδα του MAXMAG