Τα πρότυπα συγκρότησης της ταυτότητας

ταυτότηταΤα παιδιά πριν την εφηβεία αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους σε σχέση με πολλούς και διάφορους ρόλους όπως αυτός του/ης μαθητή/μαθήτριας, του/ης φίλου/ης, του/ης αθλητή/ριας κ.α. Η αντίληψη του εαυτού τους έχει να κάνει επίσης με τη συμμετοχή του σε στενές παρέες ή άλλες ομάδες.

Όταν φτάσουν στην εφηβεία αποκτούν τις κατάλληλες γνωστικές ικανότητες που τα καθιστούν ικανά να αναλύουν αυτούς τους ρόλους και να αναγνωρίζουν την ύπαρξη ασυνεπειών και συγκρούσεων μεταξύ τους τις οποίες αναδομούν για να συγκροτήσουν ταυτότητα. Έτσι μπορεί να εγκαταλείψουν προηγούμενους ρόλους ή να εδραιώσουν καινούριες σχέσεις με τα άτομα του περιβάλλοντός τους π.χ. γονείς, αδέλφια, φίλοι κ.α. Για τον Erik Erikson συγκρότηση ταυτότητας αποτελούσε το σημαντικότερο στόχο τον οποίο πρέπει να επιτύχουν οι έφηβοι για να μεταβούν με επιτυχία στην ενήλικη ζωή.ταυτότητα

Κατά την περίοδο της εφηβείας τα παιδιά έρχονται σε επαφή με πολλούς και διαφορετικούς ανθρώπους και από πολλές και διαφορετικές ομάδες. Μέσα από αυτές τις κοινωνικές επαφές αντλούν ιδέες, αξίες, και ρόλους τους οποίους πρέπει να ενσωματώσουν σε μια προσωπική ταυτότητα. Παράλληλα, προσπαθούν να εναρμονίσουν με αυτή την ταυτότητα όλους εκείνους τους ρόλους που έρχονται σε αντίθεση και αν αυτό δεν είναι δυνατό να τους απορρίψει. Όλη αυτή η προσπάθεια είναι αρκετά δύσκολή όταν αντιμετωπίζουν σύγκρουση ρόλων ή σύγκρουση μεταξύ δυο πολύ σημαντικών για αυτά προσώπων. Ο Erikson πίστευε ότι η συγκρότηση ταυτότητας είναι συνήθως μια περίπλοκη και μακροχρόνια διαδικασία αυτοπροσδιορισμού που βοηθά το άτομο να κατανοήσει τη συνέχειά του από το παρελθόν, στο παρόν και στο μέλλον, να εναρμονίσει τους νέους και τους παλαιότερους ρόλους του και να οργανώσει τη συμπεριφορά του σε διάφορους τομείς της ζωής του. Του επιτρέπει, επίσης, να συγκρίνει τον εαυτό του με τους άλλους. «η αίσθηση ταυτότητας βοηθά δίνοντας κατεύθυνση, σκοπό και νόημα στο βίο» (Craig & Baucum,2008).

O James Marcia, συνεχίζοντας τη θεωρία του Erikson, καθόρισε τέσσερα πρότυπα συγκρότησης ταυτότητας. Για να συγκροτήσει το άτομο ταυτότητα πρέπει να περάσει από μια περίοδο που ονομάζεται κρίση ταυτότητας. Κατά την περίοδο αυτή παίρνει αποφάσεις και επιλέγει τους ρόλους που θα υιοθετήσει και τις αξίες και ασχολίες που θα ακολουθήσει στο μέλλον. Τα τέσσερα πρότυπα συγκρότησης ταυτότητας που πρότεινε ο Marcia είναι τα εξής:

  • Αποκλεισμός είναι η κατάσταση κατά την οποία ο έφηβος χωρίς να έχει πάρει πολλές αποφάσεις έχει κάνει επιλογές που αφορούν σημαντικούς τομείς της ζωής και της ταυτότητάς του όπως το επάγγελμά του, το θρήσκευμά του κ.α. αυτές τις επιλογές τις έκαναν νωρίς επηρεασμένοι περισσότερο από τους σημαντικούς άλλους παρά από την προσωπική τους αναζήτηση. Αυτοί οι έφηβοι είναι δυνατόν να μεταβούν με ομαλό τρόπο στην ενήλικη ζωή αλλά δεν έχουν πειραματιστεί αρκετά.
  • Διάχυση είναι η κατάσταση στην οποία βρίσκονται όσοι νέοι δεν έχουν κάνει συγκεκριμένες επιλογές για τη ζωή τους, το επάγγελμά τους ή άλλα σημαντικά θέματα, δεν έχουν περάσει κρίση και έχουν ελάχιστα κίνητρα για να βρουν μια κατεύθυνση. Προσπαθούν να αποφύγουν την ενασχόληση με τέτοιου είδους ζητήματα. Στην κατάσταση αυτή βρίσκονται συχνότερα έφηβοι που έχουν υποστεί παραμέληση ή απόρριψη από τους γονείς τους
  • Αναστολή είναι η κατάσταση στην οποία βρίσκεται κάποιος/α που περνάει τώρα μια κρίση ταυτότητας και προσπαθεί να πάρει αποφάσεις για τη ζωή του. Σ αυτό το στάδιο το άτομο προσπαθεί να ανακαλύψει τον εαυτό του. Εδώ κυριαρχεί το συναίσθημα της ανησυχίας που προέρχεται από την αναποφασιστικότητα του ατόμου.
  • Επίτευξη συγκρότησης ταυτότητας είναι η κατάσταση η οποία, κατά τον Marcia, είναι η πιο επιθυμητή και η πιο ώριμη. Όσοι βρίσκονται σ αυτή την κατάσταση έχουν περάσει κρίση ταυτότητας, έχουν κάνει επαγγελματικές και ηθικές επιλογές και έχουν δεσμευτεί με ένα σχέδιο ζωής που σχετίζετε με τις επιλογές τους και προσπαθούν να το ακολουθήσουν. Οι έφηβοι που έχουν επιτύχει συγκρότηση ταυτότητας είναι περισσότερο ισορροπημένοι συναισθηματικά σχετικά με την οικογένειά τους.

Βιβλιογραφία

Craig G. J. & Baucum D. (2008). H Ανάπτυξη του Ανθρώπου. Αθήνα: Παπαζήση.

Παρόμοια άρθρα που μπορεί να σ’ενδιαφέρουν:


SHARE:

Εβδομαδιαία ενημέρωση απο το maxmag στο email σου

Η ενημέρωση σου, για όλα τα θέματα, επί παντός επιστητού, είναι προτεραιότητα για μας στο MAXMAG. Αυτός είναι κ ο λόγος, για τον οποίο κάθε εβδομάδα οι συντάκτες μας θα επιλέγουν τα 15 σημαντικότερα άρθρα, από όλες τις στήλες του περιοδικού και θα φροντίζουμε να τα λαμβάνεις απευθείας στο email σου. Όλες οι σημαντικές ειδήσεις θα σε περιμένουν να τις ανοίξεις. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι μια εγγραφή στο Newsletter μας. Τι περιμένεις λοιπόν;

Follow Newsweek

Κάνοντας εγγραφή στο newsletter μας θα λαμβάνετε όλα τα τελευταία νέα που ανεβαίνουν στην ιστοσελίδα του MAXMAG

Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Γεννήθηκα στα Τρίκαλα. Σπουδάζω ψυχολογία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Παράλληλα με τις σπουδές μου κάνω εθελοντισμό στον ΣΟΨΥ Θεσσαλονίκης και συμμετέχω σε ραδιοφωνικές εκπομπές στο εθελοντικό ραδιόφωνο Θεσσαλονίκης. Τα συγγραφικά μου ενδιαφέροντα αφορούν κυρίως θέματα ψυχολογίας. Γράφω επίσης γνωμικά,ποιήματα και ό,τι άλλο μου υπαγορεύει η έμπνευσή μου...Εκτός απ' την ψυχολογία κ το γράψιμο, αγαπώ τα ταξίδια,τη φύση και τα καλά βιβλία. Επίσης διαχειρίζομαι σελίδα στο facebook, σχετική με θέματα ψυχολογίας, όπου μπορείτε να διαβάζετε περισσότερα άρθρα μου και όχι μόνο. Για να την επισκεφθείτε πατήστε πάνω στο παρακάτω (στρόγγυλο) εικονίδιο:

Αφήστε το σχόλιο σας

Το MAXMAG είναι ένα περιοδικό που μπήκε δυναμικά στο χώρο της διαδικτυακής ενημέρωσης. Κοινό όλων: η αγάπη για την αρθρογραφία, την οποία ο καθένας ξεχωριστά τη συνδέει με το αντικείμενο που γνωρίζει καλά και, συνήθως, έχει σπουδάσει.

Follow Newsweek

Κάνοντας εγγραφή στο newsletter μας θα λαμβάνετε όλα τα τελευταία νέα που ανεβαίνουν στην ιστοσελίδα του MAXMAG