Σύνδρομο του Επιζώντα: Το αποτύπωμα της ενοχής

Σύνδρομο του Επιζώντα
Πηγή: https://keepournhspublic.com/suicide-prevention-minister/

 

 

Συχνά τραυματικές εμπειρίες μπορούν να δώσουν το έναυσμα για τη δημιουργία ενός όχι και τόσο σπάνιου συνδρόμου σε άτομα που έχουν επιβιώσει, το Σύνδρομο του Επιζώντα. Προσεγγίζοντας το θέμα αυτό, το πρώτο που θα πρέπει να λάβουμε υπόψη είναι το πόσο προσωρινή είναι η αίσθηση της ασφάλειας. Αυτή η αίσθηση που έχουμε στο μυαλό μας ως δεδομένη και που πολλές φορές μας προσφέρει τη δύναμη να προχωράμε. Καλό όμως είναι να μην στηριζόμαστε στην επίπλαστη ασφάλεια του δεδομένου. Η αποδοχή ότι απροσδόκητα πράγματα συμβαίνουν στη ζωή όλων μας είναι σπουδαία. Τι είναι ωστόσο το Σύνδρομο του Επιζώντα, αυτή η γεμάτη στρες αντίδραση από χιλιάδες ανθρώπους ανά τον κόσμο;

 

Ορίζοντας το σύνδρομο

Η απάντηση στο παραπάνω ερώτημα είναι η εξής: το Σύνδρομο του Επιζώντα ή αλλιώς όπως μπορεί να αναφερθεί ως η Ενοχή του Επιζώντα είναι η κατάσταση πιθανότατα ενός ανθρώπου, ο οποίος πιστεύει ότι έκανε κάτι κακό. Η ενοχή του αφορά το ότι επιβίωσε από ένα τραυματικό γεγονός. Υπάρχει περίπτωση να νιώθει αυτή την ενοχή, διότι ενώ ο ίδιος επιβίωσε άλλοι δεν τα κατάφεραν. Άνθρωποι που μπορεί να κατηγορήσουν τον εαυτό τους ότι δεν κατάφεραν να βοηθήσουν αρκετά ή να σώσουν και άλλους ανθρώπους επίσης ταλανίζονται από τις ίδιες ενοχές.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Συνήθως, το Σύνδρομο του Επιζώντα φέρουν επιζήσαντες από δολοφονικές επιθέσεις και τρομοκρατικές ενέργειες. Ακόμα από μάχες πολέμου, φυσικές καταστροφές, επιδημίες και δυστυχήματα. Παράλληλα, παρατηρούμε ότι το Σύνδρομο του Επιζώντα μπορεί να εμφανιστεί στους φίλους και το οικογενειακό περιβάλλον αυτοχείρων. Βέβαια, αυτό παρατηρείται  και σε συγγενείς ασθενών στο τελικό στάδιο της ασθένειάς τους. Έτσι καταλαβαίνουμε ότι από το Σύνδρομο του Επιζώντα είναι πολύ πιθανό με έναν έμμεσο τρόπο να ταλαιπωρούνται γιατροί και μέλη σωστικών συνεργείων. Άνθρωποι δηλαδή που δεν μπόρεσαν να σώσουν άλλους ανθρώπους σε κίνδυνο όσο και αν προσπάθησαν για αυτό.

Το Σύνδρομο του Επιζώντα για πρώτη φορά εντοπίστηκε κατά τη δεκαετία του ΄60. Σήμερα κατατάσσεται μαζί με την Αγχώδη Μετατραυματική Διαταραχή (PTSD) πλέον στο DSM-5. Το άτομο εκτός από έντονες τύψεις αντιμετωπίζει τεράστιο άγχος και κατηγορεί τον εαυτό του για τρομερά λάθη που κοστίζουν συνήθως ζωές. Κατά συνέπεια τείνει να οδηγείται στο άτοπο συμπέρασμα ότι δεν του αξίζει να ζει. Στην πραγματικότητα δεν συνάπτεται λογικής το να αισθάνεται κάποιος υπεύθυνος για τη μοίρα κάποιου άλλου. Φυσικά, οι τύψεις και οι ενοχές δεν είναι αντιδράσεις τις οποίες πάντα μπορούμε να ελέγξουμε. Το Σύνδρομο του Επιζώντα είναι μία πολύ φυσιολογική και ανθρώπινη αντίδραση όσων βιώνουν την ενοχή, την απώλεια και τον φόβο.

 

Παράγοντες

Σίγουρα πολλοί είναι οι άνθρωποι που βιώνουν τραυματικές εμπειρίες. Δεν αποκτούν όμως όλοι το Σύνδρομο του Επιζώντα. Τι διαφοροποιεί, λοιπόν, τους μεν επιζώντες από τους δε;

Ένας παράγοντας που συμβάλλει στην εμφάνιση αυτού του συνδρόμου θα μπορούσε να είναι οι παρελθοντικές εμπειρίες του καθενός. Θεωρείται πως άτομα με επιβαρυμένο ιστορικό ψυχικής υγείας ή άλλων τραυματικών εμπειριών είναι πιο επιρρεπείς. Σημαντική συμβολή στην εξέλιξη της ψυχικής υγείας ενός επιζώντος έχει η ύπαρξη συμπαράστασης φίλων και συγγενών.

 

Συμπτώματα

Αδιαμφισβήτητα το Σύνδρομο του Επιζώντα εκδηλώνεται με έντονα συναισθήματα ενοχής. Ο επιζών κάνει τακτικά αναδρομές στο παρελθόν στη συγκεκριμένη στιγμή που τον βασανίζει. Είναι πολύ εύκολο να αναπτύξει εμμονές και ιδεοληπτικές σκέψεις. Ακόμα, αντιμετωπίζει κάθε τι που σχετίζεται με το τραύμα με θυμό και νευρικότητα. Ο φόβος συνεχίζει να κυριαρχεί στο μυαλό του ατόμου. Νιώθει πως βιώνει ξανά και ξανά την ίδια εμπειρία μέσα σε ένα φαύλο κύκλο χωρίς ευκαιρία να βγει από αυτόν. Ως συνέπεια η σύγχυση που δημιουργείται είναι τεράστια και οδηγεί ακόμα και σε σωματικά συμπτώματα. Μερικά από αυτά είναι τα προβλήματα ύπνου που οδηγούν σε σωματική κόπωση, η ναυτία ή ο πόνος στο στομάχι, οι πονοκέφαλοι και η ταχυκαρδία. Τέλος, σε μεταγενέστερα στάδια το άτομο αγγίζει τα όρια της κοινωνικής απομόνωσης και τις αυτοκτονικές τάσεις.

 

Θεραπεία

Κάθε άτομο που αγωνίζεται ενάντια στα προαναφερθέντα συναισθήματα και όχι μόνο, κάθε άνθρωπος με το Σύνδρομο του Επιζώντα αξίζει να σημειωθεί ότι μπορεί να βρει τη λύση στο πρόβλημά του. Ένας άνθρωπος όχι μόνο μπορεί να προσπαθήσει με διάφορους τρόπους μόνος του αλλά και να απευθυνθεί σε κάποιον ειδικό ψυχικής υγείας. Η θεραπεία συνήθως περιλαμβάνει συμβουλευτική ψυχοθεραπεία, συμπεριφορική ψυχοθεραπεία, φαρμακευτική αγωγή ή και τον συνδυασμό μιας ψυχοθεραπευτικής μεθόδου και φαρμάκων μαζί. Ειδικότερα, το πρώτο σταθερό βήμα προς την ίαση είναι πάντα η αποδοχή αυτού που συμβαίνει. Το άτομο είναι καλό να αναγνωρίζει το τραύμα και τα επίπονα συναισθήματά του, χωρίς να τα αποκρύπτει μειώνοντάς τα.

Σε κάθε περίπτωση αν κάποιος αντιλαμβάνεται πως δεν μπορεί να αντέξει το βάρος των συναισθημάτων, επιβάλλεται να ζητήσει βοήθεια. Αυτό είναι και το δεύτερο πιο θαρραλέο βήμα για να θεραπευτεί κανείς από το Σύνδρομο του Επιζώντα. Η επικοινωνία με το οικείο περιβάλλον και την οικογένεια πάντα προσφέρει ανακούφιση. Αν από το οικείο περιβάλλον κάτι τέτοιο δεν υφίσταται, μπορεί κανείς να απευθυνθεί κανείς σε ομάδες ψυχολογικής υποστήριξης. Εκεί θα μπορέσει να εκφραστεί ελεύθερα και να λύσει κάθε απορία.

Η  επαφή με το σώμα και το νου είναι πάντα ένας σωστός τρόπος για να γίνουμε καλύτερα. Τεχνικές αναπνοής και γείωσης αλλά και καταγραφή των σκέψεων στο χαρτί θα μπορούσαν να φανούν εξαιρετικά χρήσιμες στην καθημερινή αντιμετώπιση του βιώματος. Μεγάλη σημασία πρέπει να δίνεται ακόμα στην φροντίδα του εαυτού. Οι επιζώντες μπορούν να δημιουργούν μια ρουτίνα αυτοφροντίδας του σώματος και του νου συμπεριλαμβανομένων την περιποίηση, την ξεκούραση, τη μουσική και την τέχνη που κατευνάζουν την ένταση. Μία ολοκληρωμένη φροντίδα φυσικά αποτελείται από ένα σωστό πρόγραμμα διατροφής και ύπνου. Τέλος, η αντιμετώπιση των ενοχών επιτυγχάνεται με το αίσθημα της προσφοράς στον συνάνθρωπο. Το άτομο νιώθει και πάλι χρήσιμο και ικανό να βοηθήσει τον κόσμο γύρω του κάνοντας το καλό.

 

Κλείνοντας

Είναι σημαντικό ο καθένας μας να αντιληφθεί ότι ένα ψυχικό τραύμα από μία δύσκολη τραυματική εμπειρία μπορεί να θεραπευτεί. Τίποτα δεν είναι ακατόρθωτο με τη θέληση και τη συμβολή της επιστήμης. Το αίσθημα της ενοχής που φέρει το Σύνδρομο του Επιζώντα δεν βοηθάει εν τέλει σε τίποτα. Αυτού του είδους την εκλογίκευση καλό είναι να εφαρμόζει κανείς. Έχει τεράστια σημασία για τη ζωή μας αλλά και τη ζωή των γύρω μας να στρέφουμε την προσοχή μας στα αξιόλογα του παρόντος και του μέλλοντος αφήνοντας το παρελθόν στην άκρη.

 


Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Νάνσυ Χατζή

Είμαι απόφοιτη του τμήματος Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικών και Ψυχολογίας του πανεπιστημίου Ιωαννίνων με ειδίκευση στην Ψυχολογία. Ενδιαφέροντά μου οι συζητήσεις, η αγάπη για υπερανάλυση και τρόπος έκφρασής μου το γράψιμο!

Εβδομαδιαία ενημέρωση απο το maxmag στο email σου

Η ενημέρωση σου, για όλα τα θέματα, επί παντός επιστητού, είναι προτεραιότητα για μας στο MAXMAG. Αυτός είναι κ ο λόγος, για τον οποίο κάθε εβδομάδα οι συντάκτες μας θα επιλέγουν τα 15 σημαντικότερα άρθρα, από όλες τις στήλες του περιοδικού και θα φροντίζουμε να τα λαμβάνεις απευθείας στο email σου. Όλες οι σημαντικές ειδήσεις θα σε περιμένουν να τις ανοίξεις. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι μια εγγραφή στο Newsletter μας. Τι περιμένεις λοιπόν;