Athens
23°
thunderstorm
Υγρασία: 88%
Άνεμος: 3m/s Ν-ΝΔ
Ανώτερη 22 • Κατώτερη 21
Weather from OpenWeatherMap

Σχολικός εκφοβισμός (Μέρος Α)

εκφοβισμός

Η αλήθεια είναι πως ο εκφοβισμός είναι τόσο παλιό φαινόμενο όσο και η ύπαρξη του σχολείου (Γαλανάκη, 2010). Χιλιάδες παιδιά βιώνουν περιστατικά εκφοβισμού και θυματοποίησης κάθε μέρα (Carlson & Horne, 2004), ενώ στην Ελλάδα εξίσου ένας σημαντικός αριθμός παιδιών εμπλέκεται σε περιστατικά εκφοβισμού (Sapouna, 2008).

Τι είναι όμως ο σχολικός εκφοβισμός;

Καταρχήν, ο σχολικός εκφοβισμός θεωρείται μια μορφή κακοποίησης. Αναφέρεται σε μια κατάσταση όπου ένας μαθητής εκτίθεται επανειλημμένα και για καιρό στις αρνητικές ενέργειες ενός ή περισσότερων άλλων συμμαθητών του (Olweus & Limber, 2010). Ως προς τον ορισμό, ο μαθητής αυτός ονομάζεται θύμα και η κατάσταση στην οποία βρίσκεται θυματοποίηση, ενώ το παιδί που την προκαλεί θύτης και η συμπεριφορά του εκφοβισμός (Φελούκα, 2010).

Δεν πρέπει να λησμονήσουμε όμως ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο του εκφοβισμού, που είναι η σκοπιμότητα της βλάβης μέσα σε μια διαπροσωπική σχέση. Η συγκεκριμένη σχέση, επιπλέον, χαρακτηρίζεται από διαφορά δύναμης ανάμεσα στον θύτη και το θύμα (Olweus & Limber, 2010). Αυτή η διαφορά δεν είναι απαραίτητα μόνο σωματική. Μπορεί να είναι και κοινωνική, για παράδειγμα να υπάρχει διαφορά στο κοινωνικό στάτους (Rodkin & Berger, 2008). Τέλος, πρέπει να σημειωθεί ότι στον εκφοβισμό η επιθετική συμπεριφορά εκδηλώνεται χωρίς την πρόκλησή της από την πλευρά του θύματος (Olweus, 2003).

Ποιες μορφές μπορεί να λάβει;

Οι βασικότερες μορφές του εκφοβισμού είναι:

  1. Φυσικός (π.χ. χτυπήματα, σπρωξιές)
  2. Λεκτικός (π.χ. υβριστικά επίθετα, προσβολές)
  3. Κοινωνικός (π.χ. διάδοση φημών, κοροϊδία)
  4. διαπροσωπικός (π.χ. επιτηδευμένος αποκλεισμός από την παρέα)
  5. Ηλεκτρονικός/διαδικτυακός –το λεγόμενο cyber bulling- (π.χ. δημιουργία ψεύτικου προφίλ, δημοσιοποίηση προσωπικών πληροφοριών)
  6. Φυλετικός
  7. Σεξουαλικός κ.α.

Ποια είναι τα χαρακτηριστικά των θυτών;

Αρχικά, οι θύτες συχνά είναι δυνατότεροι, ίδιας ή λίγο μεγαλύτερης ηλικίας από τα θύματά τους, σημειώνουν καλές επιδόσεις στις σχολικές δραστηριότητες (π.χ. αθλήματα), είναι παρορμητικοί, ευερέθιστοι κι επιθετικοί, έχουν ισχυρή ανάγκη να εξουσιάζουν και συμμετέχουν σε αντικοινωνικές συμπεριφορές (π.χ. βανδαλισμός, κλοπές) σε σχετικά νεαρότερη ηλικία, συγκριτικά με τους συνομηλίκους τους (Κούτρας & Γιαννοπούλου, 2004. Φελούκα, 2010). Σημειωτέον ότι το τελευταίο δεν σημαίνει πως απαραίτητα όλοι οι θύτες θα επιδείξουν αντικοινωνικές συμπεριφορές.

Γνωρίζουμε επιπλέον ότι οι θύτες υποστηρίζονται συνήθως από μια μικρή ομάδα συνομηλίκων, ασχέτως της ευρύτερης δημοτικότητάς τους. Μάλιστα, πολλοί θύτες προτρέπουν τους «οπαδούς» τους να επιδείξουν την αρνητική συμπεριφορά, ενώ οι ίδιοι παραμένουν στο προσκήνιο (Φελούκα, 2010).

Θύτες και χαμηλή αυτοπεποίθηση…; 

Έχει υποστηριχθεί η άποψη πως οι θύτες έχουν γενικά χαμηλή αυτοεκτίμηση, η οποία με την σειρά της μπορεί να τους οδηγήσει σε εκδήλωση επιθετικής συμπεριφοράς σαν «τονωτικό». Ωστόσο, η βιβλιογραφία δεν παρουσιάζει τόσο ξεκάθαρη άποψη. Μερικές έρευνες δεν κατάφεραν να εντοπίσουν διαφορά στην αυτοεκτίμηση μεταξύ των θυτών και των συνομηλίκων τους (Clarke & Kiselica, 1997), ενώ υπάρχουν άλλες που αποδεικνύουν ότι οι θύτες έχουν υψηλότερη αυτοεκτίμηση και άλλες ότι η αυτοεκτίμησή τους είναι χαμηλότερη από αυτή των συνομηλίκων (Fanti & Henrich, 2014).

Θύτες: αγόρια ή κορίτσια;

Υποστηρίζεται ότι τα αγόρια είναι πιο πιθανόν να γίνουν θύτες. Ωστόσο αυτό μπορεί να οφείλεται στο γεγονός πως τα κορίτσια εκφοβίζουν κυρίως σε επίπεδο κοινωνικό ή διαπροσωπικό, το οποίο είναι περισσότερο αφανές (Guckin & Corcoran, 2013. Φελούκα, 2010). Αντίστοιχα τα αγόρια τείνουν να εκφοβίζουν κυρίως σε σωματικό. Πάρα ταύτα, οι τρόποι εκφοβισμού μπορεί να ποικίλουν είτε πρόκειται για αγόρια είτε για κορίτσια.

Εκφοβισμός και ηλικία

Έχει βρεθεί ότι στο γυμνάσιο ο εκφοβισμός αρχίζει να μειώνεται, συγκριτικά με το δημοτικό. Ωστόσο, ένας σημαντικός αριθμός παιδιών συνεχίζεται να εμπλέκεται σε περιστατικά αυτού και στο γυμνάσιο (Guckin & Corcoran, 2013). Πάντως, ως προς την μορφή του, ο σωματικός εκφοβισμός είναι συχνότερος στα μικρά παιδιά, ενώ ο λεκτικός και ο διαπροσωπικός στα μεγαλύτερα, καθώς αυτά έχουν αποκτήσει λεκτικές και κοινωνικές δεξιότητες που τους επιτρέπουν πιο εκλεπτυσμένες μορφές εκφοβισμού (Sapouna, 2008).

Στο επόμενο άρθρο θα αναφερθούμε εκτενέστερα στα θύματα του σχολικού εκφοβισμού, καθώς και στις γενικότερες επιδράσεις του φαινομένου στα παιδιά. 

Βιβλιογραφία:

Γαλανάκη, Ε. (2010). Σχολικός εκφοβισμός: Πόσο αποτελεσματικές είναι οι παρεμβάσεις; Πρακτικά 5ου Πανελλήνιου Συνέδριου του Ελληνικού Ινστιτούτου Εφαρμοσμένης Παιδαγωγικής και Εκπαίδευσης με θέμα «Μαθαίνω πώς να μαθαίνω».

Clarke, E. A., & Kiselica, M. S. (1997). A systemic counseling approach to the problem of bullying. Elementary School Guidance & Counseling, 31,(4), 310-325.

Fanti, Κ. Α., & Henrich, C. C. (2014). Effects of self-Esteem and narcissism on bullying and victimization during early adolescence. Journal of Early Adolescence, 1–25.

Guckin, C. & Corcoran, L. (2013). Countering bully/victim problems in schools: Supporting the guidance counsellor. School Guidance Handbook.

Κούτρας, B., & Γιαννοπούλου, M. (2004). Μορφές βίαιης συμπεριφοράς μεταξύ των παιδιών στο χώρο του σχολείου: Παρεμβάσεις για την αντιμετώπισή της. Επιστημονική Επετηρίδα Παιδαγωγικού Τμήματος Νηπιαγωγών Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, τόμος 4.

Newman-Carlson, D., & Horne, A. M. (2004). Bully busters: A psychoeducational intervention for reducing bullying behavior in middle school students. Journal of counseling & development, 82, 259–267.

Olweus, D. (2003). A Profile of Bullying at School. Educational Leadership, 60,(6), 12-17.

Olweus, D., & Limber, S. P. (2010). Bullying in school: Evaluation and dissemination of the Olweus Bullying Prevention Program. American Journal of Orthopsychiatry, 80,(1), 124–134.

Rodkin, P. C., & Berger, C. (2008). Who bullies whom? Social status asymmetries by victim gender. International Journal of Behavioral Development, 32,(6), 473–485.

Sapouna, M. (2008). Bullying in Greek primary and secondary schools. School Psychology International, 29,(2), 199–213.

Susan J. Parault, S. L., Davis, H. A., & Pellegrini, A. D. (2007). The social contexts of bullying and victimization. Journal of Early Adolescence, 27,(2), 145-174.

Παρόμοια άρθρα που μπορεί να σ’ενδιαφέρουν:


SHARE:

Εβδομαδιαία ενημέρωση απο το maxmag στο email σου

Η ενημέρωση σου, για όλα τα θέματα, επί παντός επιστητού, είναι προτεραιότητα για μας στο MAXMAG. Αυτός είναι κ ο λόγος, για τον οποίο κάθε εβδομάδα οι συντάκτες μας θα επιλέγουν τα 15 σημαντικότερα άρθρα, από όλες τις στήλες του περιοδικού και θα φροντίζουμε να τα λαμβάνεις απευθείας στο email σου. Όλες οι σημαντικές ειδήσεις θα σε περιμένουν να τις ανοίξεις. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι μια εγγραφή στο Newsletter μας. Τι περιμένεις λοιπόν;

Follow Newsweek

Κάνοντας εγγραφή στο newsletter μας θα λαμβάνετε όλα τα τελευταία νέα που ανεβαίνουν στην ιστοσελίδα του MAXMAG

Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Πτυχιούχος Ψυχολογίας του Α.Π.Θ. Η αγάπη μου για τη λογοτεχνία είναι μάλλον αθεράπευτη και γι' αυτό δεν την αφήνω ποτέ σε ησυχία.

Αφήστε το σχόλιο σας

Το MAXMAG είναι ένα περιοδικό που μπήκε δυναμικά στο χώρο της διαδικτυακής ενημέρωσης. Κοινό όλων: η αγάπη για την αρθρογραφία, την οποία ο καθένας ξεχωριστά τη συνδέει με το αντικείμενο που γνωρίζει καλά και, συνήθως, έχει σπουδάσει.

Follow Newsweek

Κάνοντας εγγραφή στο newsletter μας θα λαμβάνετε όλα τα τελευταία νέα που ανεβαίνουν στην ιστοσελίδα του MAXMAG