Ναρκισσισμός: Το εγώ και η εύθραυστη αυτοεκτίμηση;

SHARE

Ναρκισσισμός

Ο «πρωτογενής ναρκισσισμός»

Σύμφωνα με τον Φρόιντ, η αγάπη για τον εαυτό εξελικτικά προηγείται της αγάπης για τους άλλους. Αρχικά η λίμπιντο επενδύεται στο εγώ κι αργότερα μέρος αυτής επενδύεται σε άλλα αντικείμενα. Ο πρωτογενής αυτός ναρκισσισμός συνεχίζει να υπάρχει καθώς το άτομο μεγαλώνει. Είναι αυτός που συντηρεί τις αξίες, τα ιδανικά και τους στόχους του. Ο Φρόιντ υποστήριζε επίσης ότι ο ναρκισσισμός βρίσκεται και στη γονεϊκή αγάπη. Οι γονείς βλέπουν το παιδί τους ως το καλύτερο (Μπέιτμαν & Χολμς, 2001).

Η ναρκισσιστική κατεύθυνση της λίμπιντο, ή με απλά λόγια η αγάπη προς τον εαυτό, είναι μέρος της ανθρώπινης ανάπτυξης. Σε μία υγιή ανάπτυξη, βέβαια, το άτομο μαθαίνει και μπορεί να ανταποκρίνεται τόσο στις ανάγκες του εγώ όσο και σε εκείνες των άλλων. Η ανάγκη επίσης ενός ατόμου να γίνει αντικείμενο αναγνώρισης και θαυμασμού μπορεί να εκδηλωθεί με κοινωνικά θεμιτούς τρόπους. Εδώ μπορούμε να σκεφτούμε τις καλλιτεχνικές δημιουργίες (Cervone & Pervin, 2013).

Όταν ο ναρκισσισμός κυριαρχεί

Η φυσιολογική αγάπη για τον εαυτό μπορεί ωστόσο να γίνει κυρίαρχη στην οργάνωση του ατόμου. Σύμφωνα με τον Kohut, όταν οι γονείς ενός παιδιού δεν του παρέχουν επιδοκιμασία ή χρησιμοποιούν το παιδί για να ενισχύσουν τη δική τους αυτοεκτίμηση, τότε το παιδί δεν αναπτύσσει υγιή αυτοεκτίμηση. Αυτό λοιπόν μπορεί να το οδηγήσει στην ανάπτυξη ναρκισσιστικής προσωπικότητας, προκειμένου το άτομο να συντηρήσει και να ενισχύσει την αυτοαξία του. Η υπόθεση του Kohut βρίσκει, εν μέρει, υποστήριξη από έρευνες που αποδεικνύουν πως η αυτοεκτίμηση των ναρκισσιστών είναι αρκετά ευάλωτη. Παρ’ όλα αυτά, δεν έχει ελεγχθεί εκτενώς εμπειρικά (Kring, Davison, Neale, & Johnson, 2007).

Ναρκισσισμός

Η εύθραυστη αυτοεκτίμηση στο ναρκισσισμό

Μερικοί ερευνητές υποστηρίζουν πως ο ναρκισσισμός είναι ένας μηχανισμός που βοηθά το άτομο να διατηρήσει μη ρεαλιστικά, υψηλά επίπεδα αυτοεκτίμησης (Grijalva & Zhang, 2016). Πράγματι, άτομα με υψηλό ναρκισσισμό θέλουν να έχουν την αίσθηση πως είναι σπουδαία. Ως εκ τούτου, η αρνητική κριτική ή οι αποτυχίες τους απειλούν. Σε έρευνες έχει βρεθεί πως άτομα που σκόραραν υψηλά σε εργαλεία μέτρησης του ναρκισσισμού απέδιδαν την επιτυχία τους σε δοκιμασίες στις δικές τους ικανότητες, ενώ την αποτυχία τους στους άλλους. Ακόμη, όταν τα άτομα με υψηλό ναρκισσισμό πληροφορηθούν ότι απέτυχαν σε μία δοκιμασία τείνουν να αντιδρούν πολύ πιο έντονα (π.χ. εκφράζουν θυμό, επιθετικότητα) σε σχέση με τους άλλους. Άτομα με υψηλό ναρκισσισμό, επίσης, μπορεί να διαστρεβλώνουν την πραγματικότητα, προσπαθώντας να διατηρήσουν την αυτοεκτίμησή τους. Έχει βρεθεί, για παράδειγμα, ότι υπερεκτιμούν τη συμβολή τους σε ομαδικά έργα. Υπερεκτιμούν ακόμη την ελκυστικότητα, την εξυπνάδα και τη δημιουργικότητά τους, συγκριτικά με τις πραγματικές τους επιδόσεις ή τις παρατηρήσεις του ερευνητή. Τέλος, τα άτομα με υψηλό ναρκισσισμό εξοργίζονται όταν οι άλλοι δεν τους θαυμάζουν (Kring et al, 2007. Cervone & Pervin, 2013. Grijalva & Zhang, 2016).

Advertisement

Ναρκισσισμός

Γενικότερα χαρακτηριστικά του ναρκισσισμού

Τα άτομα με ναρκισσιστική διαταραχή προσωπικότητας διατηρούν μια μεγαλομανή αίσθηση για τον εαυτό τους και τη σπουδαιότητά τους. Σε μία μελέτη, για παράδειγμα, διαπιστώθηκε πως τα άτομα που σκόραραν υψηλά στο ναρκισσισμό κάθονταν περισσότερη ώρα μπροστά από τον καθρέφτη και προτιμούσαν να δουν ένα βίντεο με τον εαυτό τους, παρά με κάποιον άλλον. Το άτομο επίσης θεωρεί πως είναι μοναδικό και αξίζει με κάθε τρόπο τον θαυμασμό των υπολοίπων. Ασχολείται έντονα με την επιτυχία του, την ελκυστικότητα της εμφάνισής του και τις ικανότητές του. Οι ναρκισσιστές επίσης προτιμούν να βρίσκονται σε ηγετικούς ρόλους ή ρόλους που σχετίζονται με δύναμη (Cervone & Pervin, 2013. Grijalva & Zhang, 2016. Kring, Davison, Neale, & Johnson, 2007. Shacter, Gilbert, & Wenger, 2012).

Οι σχέσεις με τους άλλους

Οι σχέσεις των ατόμων με υψηλό ναρκισσισμό δεν έχουν βάθος, δεν είναι δηλαδή είναι ουσιαστικές. Αντίθετα, αυτές φαίνεται να αντανακλούν απλώς την ανάγκη του ατόμου για αποδοχή και θαυμασμό. Άτομα με ναρκισσιστική διαταραχή προσωπικότητας ενδιαφέρονται ελάχιστα, ή και καθόλου, για τις ανάγκες και τα συναισθήματα των άλλων, διαθέτοντας μειωμένη ενσυναίσθηση. Επενδύουν όλη την ενέργεια και την προσοχή τους στον εαυτό τους. Δεν προκαλεί εντύπωση λοιπόν πως αναζητούν συντρόφους που θα τους θαυμάσουν κι όχι κάποιους που θα τους φροντίσουν. Τα άτομα με ναρκισσιστική διαταραχή προσωπικότητας, επίσης, τείνουν να εκμεταλλεύονται τους άλλους και θεωρούν δεδομένο ότι οι άλλοι θα εκπληρώσουν τις επιθυμίες τους. Μπορεί να φθονούν τους υπόλοιπους ανθρώπους και να υποτιμήσουν κάποιον που τα κατάφερε καλύτερα από αυτούς, ακόμη και με έκδηλο τρόπο (Cervone & Pervin, 2013. Czarna et al, 2014. Kring et al, 2007).

Ας σημειωθεί, τέλος, ότι ναρκισσισμός θεωρείται χαρακτηριστικό προσωπικότητας. Σε αυτή την περίπτωση αναφέρεται συχνά ως υποκλινικός ναρκισσισμός. Όταν ο ναρκισσισμός εκδηλώνεται στα άκρα του, δηλαδή χαρακτηρίζει σε μεγάλο βαθμό την προσωπικότητα του ατόμου, θεωρείται ψυχική διαταραχή και συγκεκριμένα διαταραχή προσωπικότητας (Shacter et al, 2012).

Advertisement

Βιβλιογραφία:

Cervone D., & Pervin, L.A. (2013). Θεωρίες Προσωπικότητας. Έρευνα και εφαρμογές. Αθήνα: Gutenberg.

Czarna, A. Z., Wróbel, M., Dufner, M., & Zeigler-Hill, V. (2014). Narcissism and Emotional Contagion. Do Narcissists “Catch” the Emotions of Others? Social Psychological and Personality Science, 6(3), 318-324.

Grijalva, Ε., & Zhang, L. (2016). Narcissism and Self-Insight: A Review and Meta-Analysis of Narcissists’ Self-Enhancement Tendencies. Personality and Social Psychology Bulletin, 42(1), 3–24.

Kring, A. M., Davison, G. C., Neale, J. M., & Johnson, S. L. (2007). Ψυχοπαθολογία. Αθήνα: Gutenberg, 2010.

Μπέιτμαν, Α., & Χολμς, Τ. (2001). Εισαγωγή στην Ψυχανάλυση. Αθήνα: Καστανιώτη.

Shacter, D. L., Gilbert, D. T., & Wenger, D. M. (2012). Ψυχολογία. Αθήνα: Gutenberg.

Σημείωση: το παρόν άρθρο δε συνιστά εργαλείο διάγνωσης

Παρόμοια άρθρα που μπορεί να σ’ενδιαφέρουν:

Advertisement

SHARE:

Εβδομαδιαία ενημέρωση απο το maxmag στο email σου

Η ενημέρωση σου, για όλα τα θέματα, επί παντός επιστητού, είναι προτεραιότητα για μας στο MAXMAG. Αυτός είναι κ ο λόγος, για τον οποίο κάθε εβδομάδα οι συντάκτες μας θα επιλέγουν τα 15 σημαντικότερα άρθρα, από όλες τις στήλες του περιοδικού και θα φροντίζουμε να τα λαμβάνεις απευθείας στο email σου. Όλες οι σημαντικές ειδήσεις θα σε περιμένουν να τις ανοίξεις. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι μια εγγραφή στο Newsletter μας. Τι περιμένεις λοιπόν;

Follow Newsweek

Κάνοντας εγγραφή στο newsletter μας θα λαμβάνετε όλα τα τελευταία νέα που ανεβαίνουν στην ιστοσελίδα του MAXMAG

Advertisement

Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Πτυχιούχος Ψυχολογίας του Α.Π.Θ.

Το MAXMAG είναι ένα περιοδικό που μπήκε δυναμικά στο χώρο της διαδικτυακής ενημέρωσης. Κοινό όλων: η αγάπη για την αρθρογραφία, την οποία ο καθένας ξεχωριστά τη συνδέει με το αντικείμενο που γνωρίζει καλά και, συνήθως, έχει σπουδάσει.

Follow Newsweek

Κάνοντας εγγραφή στο newsletter μας θα λαμβάνετε όλα τα τελευταία νέα που ανεβαίνουν στην ιστοσελίδα του MAXMAG