Athens
17°
broken clouds
Υγρασία: 72%
Άνεμος: 2m/s Ν-ΝΑ
Ανώτερη 17 • Κατώτερη 15
Weather from OpenWeatherMap
MAXMAG | Επικαιρότητα, Κόσμος, Πολιτισμός, Διασκέδαση, Ομορφιά

Η αυτοαποτελεσματικότητα του Bandoura και οι στόχοι

Η αυτοαποτελεσματικότητα του Bandoura

Η αυτοαποτελεσματικότητα, έννοια που εισήγαγε o Albert Bandura, είναι πολύ σημαντική για την επίτευξη κάποιου στόχου. Αναφέρεται στην πεποίθηση του ατόμου ότι μπορεί να τα καταφέρει, δηλαδή ότι έχει αληθινή εμπιστοσύνη και πίστη στις ικανότητές του.

Είδη αυτοαποτελεσματικότητας

Αυτή η εμπιστοσύνη, τώρα, μπορεί να είναι γενικευμένη, δηλαδή το άτομο θεωρεί τον εαυτό του ικανό να καταπιαστεί και να τα καταφέρει με πολλών ειδών ασχολίες. Λόγου χάρη, μια γυναίκα θεωρεί ότι είναι καλή στην εργασία της, καλή μητέρα, καλή σύντροφος, καλή φίλη και καλή μυθιστοριογράφος. Καταπιάνεται με διάφορα έργα και τα καταφέρνει αρκετά καλά.

Ωστόσο, το υποκείμενο μπορεί να αναγνωρίζει τις δυνατότητές του, που υπόσχονται επιτυχία μόνο σε συγκεκριμένους τομείς, κι έτσι η αίσθηση της αυτοαποτελεσματικότητάς του να διαφοροποιείται ανάλογα με το αντικείμενο. Η ίδια η γυναίκα, για παράδειγμα, μπορεί να πιστεύει σε όλα αυτά, αλλά ως προς την εργασία της ενδέχεται η αίσθηση αυτοαποτελεσματικότητας να φθίνει. Έτσι, στο συγκεκριμένο τομέα δεν σημειώνει και πολύ καλές επιδόσεις.

Επιπτώσεις χαμηλής αίσθησης αυτοαποτελεσματικότητας

Πάντως, άτομα με χαμηλή αυτοπεποίθηση συχνά δεν έχουν πολύ καλά ανεπτυγμένη αίσθηση αυτοαποτελεσματικότητας. Πιθανώς να θεωρούν τους εαυτούς τους ανίκανους να τα καταφέρουν ή ότι θα τα καταφέρουν σε ένα πολύ μικρό βαθμό, ο οποίος δεν θα είναι ο επιθυμητός. Έπειτα, η χαμηλή αίσθηση αυτοαποτελεσματικότητας μπορεί να τους οδηγήσει σε άγχος κατά την εκτέλεση μιας πράξης ή και χαμηλή δέσμευση στην προσπάθεια εκπλήρωσης του στόχου κι έτσι να επαληθεύσει την αρχική τους εκτίμηση ότι δεν μπορούν να τα καταφέρουν. Με αυτόν τον τρόπο αναδύεται ένας φαύλος κύκλος αποτυχίας.

Για παράδειγμα, ένας φοιτητής, που πιστεύει ότι δεν μπορεί να σημειώσει ψηλό βαθμό σε ένα μάθημα, καταβάλει μικρή προσπάθεια κατά την διάρκεια της μελέτης του (έτσι κι αλλιώς κατά την άποψή του δεν πρόκειται να γράψει καλά).  Και τελικά δεν γράφει. Βέβαια, ενδέχεται και να μελετάει σκληρά, αλλά κατά την διεξαγωγή της εξέτασης να αγχώνεται για την απόδοσή του, με αποτέλεσμα να κάνει λάθη και απροσεξίες. Πάλι η τελική βαθμολογία είναι χαμηλή.

Συνήθεις παράγοντες που μειώνουν την αυτοαποτελεσματικότητα 

Η αυτοαποτελεσματικότητα είναι πολύ σημαντικός δείκτης για το αν το άτομο θα δεσμευτεί σε έναν στόχο και συνεπώς αν θα τα καταφέρει. Παρόλα αυτά, δεν πρέπει να λησμονούμε ότι είναι απολύτως λογικό ο άνθρωπος να νιώθει πως υστερεί σε μερικούς τομείς, τους οποίους εκ των πραγμάτων δεν διαθέτει. Εκεί πέρα η χαμηλή αίσθηση αυτοαποτελεσματικότητας μεταφράζεται απλώς σε ρεαλισμό και δεν είναι αρνητική. Επίσης, ακόμη και μέσα στον ίδιο το τομέα μας, μπορεί να υπάρξουν συνθήκες, οι οποίες αντικειμενικά είναι πιο δύσκολες από άλλες, κι έτσι να καταφέρνουν να μειώσουν την αίσθηση αυτοαποτελεσματικότητάς μας.

Λόγου χάρη, ο φοιτητής πιστεύει πράγματι ότι μπορεί να τα καταφέρει καλά με την σχολή του, αλλά για ένα συγκεκριμένο μάθημα ξέρει πως η ύλη είναι πολύ μεγάλη, ο καθηγητής επιλέγει απαιτητικά θέματα και είναι αυστηρός στην βαθμολόγηση. Σε αυτή την περίπτωση, λοιπόν, η αίσθηση της αυτοαποτελεσματικότητας είναι πιθανόν να μειωθεί.

Η αυτοαποτελεσματικότητα του Bandoura

Ωστόσο, το σίγουρο είναι πως όσο υψηλότερη είναι η αυτοαποτελεσματικότητα τόσο περισσότερα μπορούμε να πετύχουμε. Αν εξαρχής προϊδεάζουμε τον εαυτό μας πως δεν πρόκειται να τα καταφέρουμε, τότε αυξάνουμε τις πιθανότητες αυτό να συμβεί. Αντιθέτως, μπορούμε να εμπιστευόμαστε τις ικανότητες και την προσπάθειάς μας, τουλάχιστον σε ρεαλιστικά πλαίσια. Με τούτο τον τρόπο έχουμε ένα επιπλέον όπλο στην διάθεσή μας για την επίτευξη του στόχου.

Η αυτοαποτελεσματικότητα, επίσης, οφείλει να διατηρείται κατά την διάρκεια του χρόνου και να είναι ανθεκτική στις αντιξοότητες του περιβάλλοντος. Μπορεί να είναι φυσιολογικό όταν συναντούμε δυσκολίες να οδηγούμαστε προς την παραίτηση, αλλά εκεί ακριβώς η αυτοαποτελεσματικότητα είναι που μπορεί να μας σώσει.

Τρόποι ανάπτυξης της αίσθησης αυτοαποτελεσματικότητας 

Επομένως, αν θέλουμε να βελτιώσουμε την επίδοσή μας σε οποιοδήποτε τομέα, οφείλουμε να βεβαιωθούμε πρώτα για τα επίπεδα της αυτοαποτελεσματικότητάς μας. Αν αυτά είναι χαμηλά, μπορούμε να ακολουθήσουμε μια τακτική γνωστικής αναδόμησης.

  • Για παράδειγμα, όταν σημειώνετε μια αποτυχία, αντί να ρίχνετε το φταίξιμο στο εαυτό σας, προσπαθήσετε να εντοπίσετε τις εξωτερικές συνθήκες που πιθανώς σας οδήγησαν σε αυτή. Αν αυτό δεν γίνεται να συμβεί, ακριβώς γιατί αντικειμενικά εσείς οφείλεστε για αυτή την αποτυχία, προσπαθήστε τουλάχιστον να μην την γενικεύεται. Το ότι δεν τα καταφέρατε μια φορά, δεν σημαίνει ότι είστε ανίκανοι.

Επίσης, η αίσθηση της αυτοαποτελεσματικότητας μπορεί να καλλιεργεί με την προσπάθεια.

  • Λόγου χάρη, ένας μαθητής αφιερώνει περισσότερο χρόνο στα μαθηματικά, επειδή ξέρει ότι είναι αδύναμος (και άρα διαθέτει χαμηλή αυτοαποτελεσματικότητα στον συγκεκριμένο τομέα). Με αυτόν τον τρόπο, βελτιώνει τις ικανότητές του, σημειώνει καλύτερη επίδοση και άρα αυξάνει την εμπιστοσύνη προς τον εαυτό του.

Αναμφίβολα δεν μπορούμε να είμαστε τέλειοι, αλλά αυτή η γενικευμένη παραδοχή δεν πρέπει να μας απομακρύνει από τους στόχους και τις προσπάθειές μας. Η πίστη στο εαυτό μας είναι κλειδί για την επιτυχία μας κι αν αυτή είναι μειωμένη, πρέπει να καλλιεργηθεί συνειδητά.

Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Πρόσφατα απόφοιτη Ψυχολογίας του ΑΠΘ. Ένθερμη υποστηρίκτρια της προσωποκεντρικής προσέγγισης της ψυχολογίας. Στον ελεύθερο χρόνο διαβάζει λογοτεχνία, ασχολείται με την συγγραφή ή τον ξοδεύει παρέα με φίλους.

Το MAXMAG είναι ένα νέο διαδικτυακό περιοδικό, που σκοπεύει να παρέχει ενημέρωση επάνω σε ζητήματα κοινωνικά, πολιτιστικά, αλλά και πολιτικά. Η κάθε στήλη μας αντιπροσωπεύει και ένα ξεχωριστό πεδίο, καλύπτοντας με αυτό τον τρόπο ένα ευρύ πλαίσιο ενδιαφερόντων του κάθε αναγνώστη ξεχωριστά.

Follow Newsweek

Κάνοντας εγγραφή στο newsletter μας θα λαμβάνετε όλα τα τελευταία νέα που ανεβαίνουν στην ιστοσελίδα του MAXMAG