Athens
7°
clear sky
Υγρασία: 87%
Άνεμος: 1m/s ΒΑ
Ανώτερη 12 • Κατώτερη 8
Weather from OpenWeatherMap
MAXMAG | Επικαιρότητα, Κόσμος, Πολιτισμός, Διασκέδαση, Ομορφιά

Επαγγελματική εξουθένωση (Burnout)

επαγγελματική εξουθένωση

Ο όρος Burnout χρησιμοποιήθηκε πρώτη φορά το 1974 για να περιγράψει τα συμπτώματα της σωματικής και ψυχικής εξουθένωσης σε εργαζόμενους στο χώρο της ψυχικής υγείας  και γενικά εργαζόμενους που φροντίζουν ανθρώπους. Η επαγγελματική εξουθένωση αποτελείται από 3 διαστάσεις: συναισθηματική κούραση, αποπροσωποποίηση και μειωμένη προσωπική επίτευξη. 

Οι άνθρωποι που υποφέρουν από συναισθηματική κούραση νιώθουν ότι δεν μπορούν να προσφέρουν σε ψυχολογικό επίπεδο, ότι δε μπορούν να δώσουν κάτι από τον εαυτό τους σε άλλους ανθρώπους. Συνηθίζουν να κρατούν αποστάσεις συναισθηματικά και ψυχολογικά και προσπαθούν απλά να ασκούν τυπικά τα καθήκοντά τους. Η αποπροσωποποίηση αναφέρεται ανάπτυξη κυνισμού και αρνητικών  στάσεων προς τους ανθρώπους στους οποίους καλούνται να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους. Οι εργαζόμενοι που υποφέρουν από μειωμένη προσωπική επίδοση έχουν την τάση να  αξιολογούν τον εαυτό τους αρνητικά και να νιώθουν δυσαρεστημένοι και από τον εαυτό τους και από τα αποτελέσματα τις εργασίας τους.επαγγελματικη εξουθενωση

Τα αίτια της επαγγελματικής εξουθένωσης έχουν να κάνουν τόσο με προσωπικά χαρακτηριστικά όσο και με χαρακτηριστικά  της εργασίας. Στα προσωπικά χαρακτηριστικά συγκαταλέγονται το φύλο, η έδρα ελέγχου, η αυτοεκτίμηση, η ηλικία, οι προσωπικές σχέσεις του εργαζομένου κ.α. Έχει βρεθεί ότι οι νεότεροι εργαζόμενοι υποφέρουν περισσότερο από burnout από τους μεγαλύτερους. Παρόλο που δεν έχουν επιβεβαιωθεί διαφορές φύλου ως προς το burnout,φαίνεται ότι οι  γυναίκες έχουν υψηλότερα επίπεδα συναισθηματικής κούρασης ενώ οι άνδρες έρχονται πρώτοι στην αποπροσωποποίηση. Επίσης όταν αισθάνεται κάποιος ότι μπορεί να τα  βγάλει πέρα και ότι ελέγχει την κατάσταση τείνει να εμφανίζει λιγότερο το σύνδρομο της επαγγελματικής εξουθένωσης. To ίδιο συμβαίνει και με τους εργαζόμενους που έχουν καλής ποιότητας σχέσεις στη ζωή τους και ένα υποστηρικτικό κοινωνικό δίκτυο από όπου μπορούν   να αντλούν συναισθηματικά.

Όσον αφορά στα χαρακτηριστικά της εργασίας που επηρεάζουν την εμφάνιση του burnout αυτά είναι οι σχέσεις μεταξύ των εργαζομένων και συγκεκριμένα η υποστήριξη των συνεργατών και των προϊσταμένων, η φύση της εργασίας όπως για παράδειγμα το επάγγελμα του ιατρού στο όποιο οι εργαζόμενοι έρχονται   αντιμέτωποι με δύσκολες περιπτώσεις ασθενών κάτι που τους επιβαρύνει ψυχολογικά, η υπερφόρτωση όταν, δηλαδή, κάποιος εργαζόμενος έχει να κάνει πολλά πράγματα ταυτόχρονα ή οι πολλές ώρες απαιτητικής εργασίας, η σύγκρουση ρόλων στην εργασία και η ασάφεια ρόλων κ.α.

Το μοντέλο των εργασιακών απαιτήσεων- πόρων το όποιο αναπτύχθηκε από τους  Demerouti, Bakker, Nachreiner & Schaufeli υποστηρίζει ότι οι απαιτήσεις και οι πόροι  στην εργασία  σχετίζονται με συγκεκριμένα αποτελέσματα. Όταν λέμε απαιτήσεις εννοούμε το φόρτο εργασίας, το κακό  εργασιακό περιβάλλον, τις ώρες εργασίας κ.α. ενώ όταν λέμε πόροι εννοούμε την εργασιακή ασφάλεια, την αμοιβή από την εργασία, την ανατροφοδότηση κ.α. «Οι εργασιακές απαιτήσεις λοιπόν σχετίζονται με τη συναισθηματική κούραση, ενώ η έλλειψη εργασιακών πόρων σχετίζεται με την «ψυχική απομάκρυνση»» (Βακόλα & Νικολάου, 2012).

Για την αντιμετώπιση της επαγγελματικής εξουθένωσης υπάρχουν πράγματα που μπορεί να κάνει ο οργανισμός αλλά και πράγματα που μπορεί να κάνει το ίδιο το άτομο.

Καταρχήν ο οργανισμός καλό είναι να επενδύει στην εκπαίδευση και στην  ανάπτυξη των εργαζομένων καθώς και στην επιλογή του κατάλληλου προσωπικού για την στελέχωσή του ώστε να μπορούν οι εργαζόμενοι να φέρουν εις πέρας τις απαιτήσεις της εργασίας τους. Ένα εργασιακό περιβάλλον με συγκεκριμένους, υλοποιήσιμους και μετρήσιμους εργασιακούς στόχους που συνοδεύονται από επανατροφοδότηση μειώνει το άγχος των εργαζομένων. Η ύπαρξη επικοινωνίας και η συμμετοχή των εργαζομένων στη λήψη αποφάσεων μειώνουν την ασάφεια και τη σύγκρουση ρόλων. Ο επανασχεδιασμός της εργασίας  συμβάλει, επίσης, στην εκπλήρωση των εργασιακών υποχρεώσεων χωρίς να βάλλεται η υγεία των εργαζομένων. Τα προγράμματα υποστήριξης στους εργαζόμενους,  τα οποία στοχεύουν στη βοήθεια των εργαζομένων για την αντιμετώπιση προσωπικών τους δυσκολιών που επηρεάζουν την εργασία, είναι καλό να παρέχονται από τους οργανισμούς. Σημαντικό επίσης είναι ο οργανισμός να φροντίζει για τη δημιουργία ενός εργασιακού χώρου που θα προάγει τη σωματική και ψυχική υγεία των εργαζομένων.

Από την άλλη ο ίδιος ο εργαζόμενος καλό είναι να φροντίζει για τη μείωση του άγχους του ακολουθώντας κάποιες στρατηγικές όπως η φυσική άσκηση (το κολύμπι, το τρέξιμο, το περπάτημα κ.α. βοηθούν στη διαχείριση του άγχους) , η διαχείριση του χρόνου τους, οι θετικές διαπροσωπικές σχέσεις με τους συναδέλφους  και η δημιουργία ουσιαστικών σχέσεων έξω από με άλλους ανθρώπους ώστε να έχουν ένα κοινωνικό υποστηρικτικό δίκτυο το όποιο βοηθάει το άτομο να επικοινωνεί, να μοιράζεται τις ανησυχίες του να συζητά τα  προβλήματα του και να λαμβάνει βοήθεια.

Στο βιβλίο τους «Οργανωσιακή ψυχολογία και συμπεριφορά» οι Βακόλα & Νικολάου (2012) προτείνουν  τις εξής στρατηγικές διαχείρισης άγχους:

  • Φτιάχνω καθημερινά λίστα με τα πράγματα που έχω να κάνω.
  • Ιεραρχώ αυτές τις δραστηριότητες με βάση τη σημασία τους και το χρονικό τους περιθώριο.
  • Ακολουθώ ένα πρόγραμμα με βάση αυτή την ιεραρχία
  • Ασχολούμαι με τις πιο απαιτητικές δραστηριότητες όταν είμαι λιγότερο κουρασμένος
  • Ανακαλύπτω και χρησιμοποιώ όλους τους διαθέσιμους πόρους.

επαγγελματική εξουθένωση

Το σύνδρομο επαγγελματικής εξουθένωσης έχει βρεθεί ότι σχετίζεται με χαμηλή ικανοποίηση από την εργασία και τη ζωή,  χαμηλή αποδοτικότητα, χαμηλή εργασιακή δέσμευση, συχνές απουσίες από την εργασία ψυχοσωματικά προβλήματα  κ.α.

Βιβλιογραφία:

Βακόλα, Μ. & Νικολάου, Ι. (2012). Οργανωσιακή Ψυχολογία και Συμπεριφορά. Αθήνα: Rosili.

Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Γεννήθηκα στα Τρίκαλα. Σπουδάζω ψυχολογία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Παράλληλα με τις σπουδές μου κάνω εθελοντισμό στον ΣΟΨΥ Θεσσαλονίκης και συμμετέχω σε ραδιοφωνικές εκπομπές στο εθελοντικό ραδιόφωνο Θεσσαλονίκης. Τα συγγραφικά μου ενδιαφέροντα αφορούν κυρίως θέματα ψυχολογίας. Γράφω επίσης γνωμικά,ποιήματα και ό,τι άλλο μου υπαγορεύει η έμπνευσή μου...Εκτός απ' την ψυχολογία κ το γράψιμο, αγαπώ τα ταξίδια,τη φύση και τα καλά βιβλία. Επίσης διαχειρίζομαι σελίδα στο facebook, σχετική με θέματα ψυχολογίας, όπου μπορείτε να διαβάζετε περισσότερα άρθρα μου και όχι μόνο. Για να την επισκεφθείτε πατήστε πάνω στο παρακάτω (στρόγγυλο) εικονίδιο:

Το MAXMAG είναι ένα νέο διαδικτυακό περιοδικό, που σκοπεύει να παρέχει ενημέρωση επάνω σε ζητήματα κοινωνικά, πολιτιστικά, αλλά και πολιτικά. Η κάθε στήλη μας αντιπροσωπεύει και ένα ξεχωριστό πεδίο, καλύπτοντας με αυτό τον τρόπο ένα ευρύ πλαίσιο ενδιαφερόντων του κάθε αναγνώστη ξεχωριστά.

Follow Newsweek

Κάνοντας εγγραφή στο newsletter μας θα λαμβάνετε όλα τα τελευταία νέα που ανεβαίνουν στην ιστοσελίδα του MAXMAG