Αποσυνδετική Διαταραχή Ταυτότητας: O πολυσχιδής εαυτός

Αποσυνδετική Διαταραχή Ταυτότητας
Πηγή: https://www.filmlinc.org/films/the-three-faces-of-eve/

 

Η Αποσυνδετική Διαταραχή Ταυτότητας είναι μία κάπως σπάνια ψυχική διαταραχή, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν επηρεάζει ένα κομμάτι ατόμων στην κοινωνία. Παρόλο που η ύπαρξή της και η αιτιοπαθογένειά της ακόμη και σήμερα αντιμετωπίζουν την αμφισβήτηση, πρόκειται για μία ψυχική νόσο που επιδέχεται θεραπείας. Η ζωή με Αποσυνδετική Διαταραχή Ταυτότητας μπορεί να είναι κάτι εξαιρετικά δύσκολο και κουραστικό, η ψυχιατρική βοήθεια όμως είναι πολύτιμη και αναγκαία για να αντιμετωπιστεί αυτό το δυσχερές βάρος.

Ορισμός της Διαταραχής

Η Αποσυνδετική Διαταραχή Ταυτότητας (Dissociative Identity Disorder) όπως αναφέρεται και στο DSM-IV (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) είναι η κατάσταση κατά την οποία μέσα σε ένα άτομο, στο πλαίσιο ποικίλων και διαφορετικών κοινωνικών και προσωπικών πλαισίων, συνυπάρχουν δύο ή και περισσότερες διακριτές ταυτότητες ή προσωπικότητες. Οι πολλαπλές προσωπικότητες συνυπάρχουν ενώ ταυτόχρονα δεν συντίθενται στο πλαίσιο μία ενιαίας ταυτότητας του ατόμου. Παλαιότερα, η συγκεκριμένη διαταραχή ήταν γνωστή και ως Διαταραχή Πολλαπλής προσωπικότητας.

Η αποσύνδεση ή αλλιώς διάσχιση ανήκει ως χαρακτηριστικό στην κατηγορία των Αποσυνδετικών (Διασχιστικών) Διαταραχών. Οι αποσυνδετικές διαταραχές αναφέρονται κατά κύριο λόγο σε κάποια μεταβολή της ταυτότητας, της μνήμης ή της συνείδησης και του ελέγχου της συμπεριφοράς.

Τα άτομα με Αποσυνδετική Διαταραχή Ταυτότητας λοιπόν έχουν δύο ή περισσότερες ξεχωριστές ταυτότητες. Αυτές οι προσωπικότητες ελέγχουν τη συμπεριφορά τους σε διαφορετικές χρονικές στιγμές κάθε φορά χωρίς να συμπίπτουν. Κάθε ταυτότητα διαθέτει την δική της προσωπική ιστορία και έχει τελείως διαφορετικά συνήθως χαρακτηριστικά. Φυσικά, η Αποσυνδετική Διαταραχή Ταυτότητας είναι αρκετά σπάνια διαταραχή καθώς επηρεάζει μόλις 0,01 με 1% του πληθυσμού. Είναι δυνατό να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία και οι γυναίκες είναι συχνά πιο επιρρεπείς σε αυτή τη διαταραχή.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Αναλυτικότερα, οι διαφορετικές προσωπικότητες συνυπάρχουν και προσδιορίζονται με διαφορετικές ταυτότητες, ονόματα και χαρακτηριστικά. Είναι μάλιστα πιθανό να διαφέρουν και στοιχεία όπως η ηλικία, το φύλο κ.α. Ενδέχεται ακόμα και να αγνοεί η μία προσωπικότητα το ποιόν και τις δράσεις της άλλης. Κάθε μία από τις διακριτές προσωπικότητες που αναλαμβάνει τον έλεγχο της συμπεριφοράς του ατόμου, συνοδεύεται και από ταυτόχρονη απώλεια μνήμης μη προσδιοριζόμενη αλλιώς.

Αιτίες

Η κύρια αιτία που μπορεί να οδηγήσει ένα άτομο στην Αποσυνδετική Διαταραχή Ταυτότητας είναι το βίωμα μιας εξαιρετικά τραυματικής εμπειρίας. Η πλειονότητα των ατόμων με Αποσυνδετική Διαταραχή Ταυτότητας έχουν βιώσει στο παρελθόν κάποιου είδους κακοποίηση (σωματική, συναισθηματική ή ακόμα και σεξουαλική). Άλλες αιτίες που οδηγούν σε αυτή την ψυχική διαταραχή θα μπορούσαν να είναι σοβαρής μορφής τραυματικές αναμνήσεις, θάνατοι, φυσικές καταστροφές, χρόνια απομόνωση, επώδυνα ατυχήματα ή ακόμα και η εμπειρία του πολέμου.

Το άτομο με Αποσυνδετική Διαταραχή Ταυτότητας συχνά εκδηλώνει αυτή τη συμπεριφορά ως μηχανισμό διαχείρισης σοβαρών καταστάσεων. Προσπαθεί αγωνιωδώς να αποσυνδεθεί από μία στρεσογόνα, τραυματική εμπειρία ή ακόμα και να διαχωρίσει τραυματικές αναμνήσεις από την καθημερινή ζωή. Είναι λοιπόν ένας τρόπος για να διακόψει τη σύνδεση που έχει με τραυματικές εμπειρίες και να προστατευτεί. Αμύνεται κατά του σωματικού και του ψυχικού πόνου με έναν ιδιόμορφο τρόπο.

Ψυχικά τραύματα τα οποία δεν είναι συνήθως διαχειρίσιμα αποσχίζονται από το παρόν και εναποτίθενται σε κάποια άλλη προσωπικότητα. Το άτομο με Αποσυνδετική Διαταραχή Ταυτότητας προσπαθεί να διατηρηθεί σε μία λειτουργική ζωή και μία ισορροπημένη ψυχική υγεία με τον δικό του τρόπο.

Εξέλιξη

Σε εξαιρετικά δύσκολες περιπτώσεις το άτομο αρχίζει να δίνει πραγματική υπόσταση στις διαφορετικές ταυτότητες του. Το έντονο στρες ή κάποιο σχετικό με το τραύμα ερέθισμα είναι ικανό να πυροδοτήσει την εναλλαγή ταυτοτήτων. Οι διαφορετικές ταυτότητες δεν είναι πάντα εμφανείς στο έπακρο. Η ποικιλομορφία και το ποσοστό του στρες και της τραυματικής εμπειρίας κατευθύνει και την διακριτότητα των διαφορετικών εαυτών.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως για την ανάπτυξη της Αποσυνδετικής Διαταραχής Ταυτότητας η βασική αιτία είναι η κακοποιητική ή τραυματική εμπειρία στην παιδική ηλικία. Με σκοπό να ανταπεξέλθει στο δυσβάσταχτο άγχος το άτομο θα καταφύγει στην απόσχιση των εαυτών. Η ταυτότητά μας κατά την παιδική ηλικία δεν έχει την συνοχή που αποκτά αργότερα στην ενήλικη ζωή. Αντίθετα, η παιδική ηλικία είναι η χρονική κατάσταση κατά την οποία το άτομο αρχίζει να δομεί έναν ενιαίο εαυτό, συνονθύλευμα πολλών χαρακτηριστικών της ζωής του. Ένα τραυματικό γεγονός τόσο δυνατό ώστε να μπορέσει να διαταράξει τον σχηματισμό, μπορεί να οδηγήσει σε αυτή την διαταραχή. Έτσι το παιδί μη μπορώντας να διαφύγει του τραυματικού γεγονότος, διαφεύγει του εαυτού του με έναν πρωτόγονο αμυντικό μηχανισμό για να γλιτώσει από τη φρίκη.

Τέλος, κάποιες μελέτες υποστηρίζουν ότι η Αποσυνδετική Διαταραχή Ταυτότητας μπορεί να έχει τις ρίζες της ακόμα και στην κληρονομικότητα μέσα στο ίδιο οικογενειακό περιβάλλον.

Συμπτωματολογία

Τα συμπτώματα της Αποσυνδετικής Διαταραχής Ταυτότητας ποικίλουν και μοιάζουν σε μεγάλο ποσοστό με εκείνα άλλων ψυχικών διαταραχών. Σίγουρα μπορούν να αναφερθούν ως κύριο σύμπτωμα τα χαμηλά επίπεδα λειτουργικότητας του ατόμου στην καθημερινή ζωή. Η αποπροσωποποίηση, η αποσύνδεση δηλαδή από το σώμα και τον ψυχισμό του ίδιου του ατόμου αλλά και η αποπραγματοποίηση, η μείωση δηλαδή της αντίληψης του εξωτερικού περιβάλλοντος κυριαρχούν. Φυσικά, η συννοσηρότητα με συμπτώματα κατάθλιψης και αλλαγές στη διάθεση , στις συνήθειες φαγητού και ύπνου είναι συχνές. Το άγχος και οι κρίσεις πανικού είναι εξίσου πιθανό να υπάρχουν. Σε δύσκολες καταστάσεις μπορεί το άτομο να οδηγείται ακόμα και στην αυτοκατατστροφικότητα και στις απόπειρες αφαίρεσης της ζωής του. Επιπλέον, τα άτομα με Αποσυνδετική Διαταραχή Ταυτότητας ίσως να αντιμετωπίσουν κάποια κενά μνήμης, κάποιο είδος αμνησίας για προσωπικά γεγονότα και κινήσεις ανάλογα με την εκάστοτε περίπτωση.

Θεραπευτική Διαδικασία

Η βάση της θεραπείας δομείται γύρω από την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή και την διαδικασία της ψυχοθεραπείας που συστήνει ο εκάστοτε ειδικός ψυχικής υγείας. Και οι δύο πλευρές της θεραπείας είναι σημαντικότατες για να επιτευχθεί κάποια βελτίωση. Παρόλο που τα άτομα με αυτή την ψυχική διαταραχή συνήθως ανταποκρίνονται στη θεραπεία, είναι μία δύσκολη διαδικασία. Η θεραπευτική διαδικασία είναι μακροχρόνια και η προσπάθεια που απαιτείται είναι επίπονη αλλά προσοδοφόρα. Το περιβάλλον του ατόμου είναι σημαντικό να είναι υποστηρικτικό προς αυτό. Το άτομο από την άλλη είναι καλό να διατηρεί τις ελπίδες του ότι η κατάσταση θα βελτιωθεί.

Κλείνοντας

Η εστίαση σε αυτή την ιδιόμορφη ψυχική ασθένεια μας κάνει να κατανοήσουμε την ρευστότητα και την ανασφάλεια των ατόμων που την βιώνουν. Ο στόχος είναι να προστατεύσουμε αυτά τα άτομα ώστε να αφιερωθούν απερίσπαστα στη θεραπεία τους. Η Αποσυνδετική Διαταραχή Ταυτότητας είναι μία διαταραχή αρκετά ασαφείς και η επιστημονική κοινότητα ακόμα τη μελετά. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν βελτιώνεται. Η σωστή διαχείριση των τραυμάτων και των συμπτωμάτων προσφέρει στο άτομο μία καλύτερη ποιότητα ζωής και αποτελεί ένα βήμα πιο κοντά στη λειτουργικότητα.

 


Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Νάνσυ Χατζή

Είμαι απόφοιτη του τμήματος Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικών και Ψυχολογίας του πανεπιστημίου Ιωαννίνων με ειδίκευση στην Ψυχολογία. Ενδιαφέροντά μου οι συζητήσεις, η αγάπη για υπερανάλυση και τρόπος έκφρασής μου το γράψιμο!

Εβδομαδιαία ενημέρωση απο το maxmag στο email σου

Η ενημέρωση σου, για όλα τα θέματα, επί παντός επιστητού, είναι προτεραιότητα για μας στο MAXMAG. Αυτός είναι κ ο λόγος, για τον οποίο κάθε εβδομάδα οι συντάκτες μας θα επιλέγουν τα 15 σημαντικότερα άρθρα, από όλες τις στήλες του περιοδικού και θα φροντίζουμε να τα λαμβάνεις απευθείας στο email σου. Όλες οι σημαντικές ειδήσεις θα σε περιμένουν να τις ανοίξεις. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι μια εγγραφή στο Newsletter μας. Τι περιμένεις λοιπόν;