Στέλιος Κυριακίδης: Ο γοργοπόδαρος σύγχρονος Φειδιππίδης

SHARE

Στέλιος Κυριακίδης
Μαραθώνιος 1946. Πηγή εικόνας: mixanitouxronou.com.cy

Ένας άνθρωπος-παράδειγμα ήταν ο Στέλιος Κυριακίδης σε όλη του τη ζωή.

 

Ένας αξιοσέβαστος Έλληνας, ένας σεμνός άνθρωπος, ένας αληθινός ήρωας που δεν πρέπει να ξεχάσουμε. Τον ξεχωρίζει ο αγώνας που έδωσε για μια ολόκληρη χώρα.

Πρόκειται για τον Μαραθωνοδρόμο που ξεπέρασε τον εαυτό του, έβαλε σε κίνδυνο τη ζωή του, χρεώθηκε την επιβίωση των συμπατριωτών τους και πέτυχε το σκοπό του. Πήγε στην Αμερική το 1946, διψώντας όχι φήμη, ούτε πλούτη, δεν επιζήτησε ούτε πολυτελή ζωή, ούτε υψηλές γνωριμίες∙ μοναδική σκέψη του Στέλιου Κυριακίδη καθώς «πετούσε» στο Μαραθώνιο της Βοστώνης ήταν η βοήθεια που ήθελε να ζητήσει για την Ελλάδα.

Στην Κύπρο γεννήθηκε ο Στέλιος Κυριακίδης (Πάφος, 1910). Οι γονείς του ήταν αγρότες και ο ίδιος συνήθιζε να τρέχει από μικρός για θελήματα. Πριν συμπληρώσει τα πρώτα δεκαπέντε χρόνια ζωής σταμάτησε τη φοίτησή του στο σχολείο. Λίγο καιρό αργότερα ήρθε στην Ελλάδα, όπου άρχισε να εργάζεται στην τότε ΔΕΗ, που ήταν γνωστή ως Ηλεκτρική Εταιρεία.

 

Ήταν αθλητής, μέλος στον Παναθηναϊκό Αθλητικό Όμιλο.

 

Η συμμετοχή του σε αγώνες ανέδειξε το ταλέντο που είχε από παιδί ως δρομέας. Σαράντα χρόνια μετά την νίκη του Σπύρου Λούη, ο Στέλιος Κυριακίδης ήταν αυτός που κατάφερε να καταρρίψει το ρεκόρ του. Ο Λούης, σε κατ’ ιδίαν συνομιλία τους, του είπε: «Παιδί μου Στέλιο, να τρέχεις πάντα, γιατί εμείς οι Έλληνες γεννηθήκαμε για να τρέχουμε. Μόνο έτσι καταφέραμε να ζήσουμε τόσους αιώνες».

Ο Στέλιος Κυριακίδης, όταν αποφάσισε να συμμετάσχει στο Μαραθώνιο της Βοστώνης, ήταν 36 ετών, παντρεμένος και είχε παιδιά. Έβγαζε με κόπο το μεροκάματό του, παλεύοντας για την επιβίωση του. Είχε αναγκαστεί να σταματήσει ακόμη και την άθληση, που τόση χαρά του έδινε, για να τα βγάλει πέρα. Κατά τη γερμανική κατοχή συνελήφθη και ήταν ο μόνος επιζήσας μεταξύ 50 ατόμων που στάλθηκαν στο εκτελεστικό απόσπασμα. Γλύτωσε τελευταία στιγμή, λόγω της αθλητικής του ιδιότητας, όταν ο υπεύθυνος αξιωματικός, που ήταν κι αυτός δρομέας, έμαθε ότι είχε τρέξει στους Ολυμπιακούς Αγώνες και τον απελευθέρωσε. Εξάλλου η μοίρα είχε άλλα σχέδια για τον Κυριακίδη.

Advertisement

Η ιστορία του Κυριακίδη είναι ενδιαφέρουσα όχι μόνο για τη νίκη του στον αγώνα του Μαραθώνιου αλλά και για τον μαραθώνιο αγώνα που χρειάστηκε να κάνει προκειμένου να βρεθεί στην Βοστώνη για να τρέξει στο Μαραθώνιο.

Με το πέρας του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου μεγάλο μέρος της Ευρώπης,

 

ανάμεσά τους και η Ελλάδα, έμοιαζαν με έρημο τοπίο. Η χώρα λιμοκτονούσε. Ο Κυριακίδης, όπως και η πλειοψηφία των Ελλήνων, αναγκάστηκε να πουλήσει τα υπάρχοντά του ακόμη και το σπίτι του προκειμένου να γλυτώσει ο ίδιος και η οικογένειά του από την πείνα. Ωστόσο βλέποντας την κατάσταση γύρω του, αποφάσισε να κάνει κάτι για να την αλλάξει. Για πρώτη φορά από τότε που τελείωσε ο πόλεμος άρχισε να προπονείται έχοντας ως στόχο να στρέψει την παγκόσμια προσοχή στην Ελλάδα.

Ο Μαραθώνιος της Βοστώνης είχε επετειακό χαρακτήρα καθώς συμπληρώνονταν 50 χρόνια από την έναρξη του θεσμού (1896-1946). Για να μπορέσει να συμμετάσχει ο Κυριακίδης, επιδόθηκε στον προσωπικό του μαραθώνιο. Χτύπησε κάθε πόρτα που μπορούσε να του εξασφαλίσει το πολυπόθητο εισιτήριο για τις ΗΠΑ, αλλά οι πόρτες ήταν κλειστές. Το ελληνικό κράτος μισοκατεστραμένο, μετά τη γερμανική λαίλαπα, δεν ήταν σε θέση να καλύψει τα έξοδα του. Ο Κυριακίδης, που βρισκόταν σε μεγάλη ένδεια, αποφάσισε να πουλήσει την οικοσκευή του αλλά και πάλι δεν συγκέντρωσε το απαιτούμενο ποσό. Τελικά κατάφερε να εξασφαλίσει τα εισιτήρια του με τη συνδρομή της Ηλεκτρικής Εταιρείας.

Ο Κυριακίδης δεν βρισκόταν για πρώτη φορά στη Βοστώνη, είχε ξανατρέξει εκεί στο Μαραθώνιο του 1938. Τα προγνωστικά της εποχής εμφάνιζαν τον έλληνα αθλητή ως επικρατέστερο για την νίκη.  Οι ομογενείς έχοντας καλές προθέσεις, προσφέρθηκαν να αντικαταστήσουν τα παλιά του παπούτσια με καινούρια. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα να πληγωθούν τα πόδια του και αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τον αγώνα. Τότε είχε δηλώσει στον αμερικανό αθλητικογράφο Jerry Nason: “Κάποια μέρα, θα επιστρέψω και ίσως θα κερδίσω τον μαραθώνιο σας“. Πραγματικά ο Κυριακίδης είχε σκοπό να επιστρέψει αλλά η κήρυξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και η κατάταξή του στον ελληνικό στρατό τον εμπόδισε.

Advertisement

Όταν ξαναπήγε στην Αμερική το 1946, όσοι τον γνώριζαν πριν από τον πόλεμο, συγκλονίστηκαν. Ήταν αγνώριστος. Ο Nason, σοκαρισμένος από την εμφάνιση του Κυριακίδη, σχολίασε χαρακτηριστικά πως ήταν σαν να είχαν αποτυπωθεί στο πρόσωπό του όλα όσα πέρασε τα τελευταία χρόνια.

Το γλυπτό Πνεύμα του Μαραθώνα με τον Σπύρο Λούη και τον Στέλιο Κυριακίδη. Πηγή εικόνας: greece-china.gr

 

Στη Βοστώνη άρχισε νέος προσωπικός μαραθώνιος.

 

Οι γιατροί που τον εξέτασαν, αρνήθηκαν να επιτρέψουν τη συμμετοχή του στον αγώνα λόγω της άθλιας κατάστασης της υγείας του. Ο Στέλιος Κυριακίδης λόγω της κατοχικής πείνας και κακουχίας ήταν κάτισχνος. Οι γιατροί δικαίως θεώρησαν πως η συμμετοχή του θα του στοίχιζε τη ζωή και δεν ήθελαν να έχουν την ευθύνη σε ενδεχόμενο θάνατό του. Η θέληση, όμως, του Κυριακίδη ήταν τέτοια που υπερπήδησε κι αυτό το εμπόδιο. Αποφασίζει να υπογράψει υπεύθυνη δήλωση, ότι αναλαμβάνει την πλήρη ευθύνη για την περίπτωση που θα του προκύψει οποιοδήποτε πρόβλημα υγείας. Φορά τη φανέλα με το νούμερο 77 και τρέχει για να προλάβει την εκκίνηση. Ένας από τους καλύτερους δρομείς της εποχής ο Αμερικανός  John A. Kelley (Τζόνι Κέλι), που ήταν από τα φαβορί, βρίσκεται ανάμεσα στους συμμετέχοντες.

Με τον Kelley ο Κυριακίδης πρωτογνωρίστηκε στους Ολυμπιακούς αγώνες του 1936 και δημιουργήθηκε μεταξύ τους φιλική σχέση. Λίγο πριν αναχωρήσει ο καθένας για την πατρίδα του ο Kelley προσκάλεσε τον Κυριακίδη να συμμετάσχει στους αγώνες της Βοστώνης. Η πρόσκληση έγινε δεκτή και ο Κυριακίδης ταξίδεψε για την Αμερική το 1938 με τα αποτελέσματα που προαναφέρθηκαν.

 

Το ημερολόγιο έγραφε 20 Απριλίου 1946 όταν ξεκίνησε ο Μαραθώνιος της Βοστώνης.

 

Στην αρχή του αγώνα ο Έλληνας αθλητής μένει πίσω προσπαθώντας να κάνει οικονομία δυνάμεων. Καθώς ο χρόνος κυλά αρχίζει σταδιακά να αυξάνει την ταχύτητα του και πλησιάζει τον αμερικανό συναθλητή του. Μετά το 40ο χιλιόμετρο ο Στέλιος Κυριακίδης καταφέρνει να προσπεράσει τον Kelley. Όχι μόνο οι ομογενείς αλλά και οι δημοσιογράφοι τον ενθαρρύνουν. Ο Κυριακίδης κατορθώνει να τερματίσει πρώτος,  αναφωνώντας:  «Για την Ελλάδα». Ο χρόνος που έτρεξε ήταν: 2:29:27 και έκανε ρεκόρ που το διατήρησε έως το 1960. Συγκινητικά ήταν τα λόγια του Kelley όταν τον ρώτησαν πως κατάφερε να του κλέψει τη νίκη. «Πώς θα μπορούσα να νικήσω εγώ έναν τέτοιο αθλητή; Εγώ αγωνιζόμουν μόνο για τον εαυτό μου. Αυτός αγωνιζόταν για μια ολόκληρη πατρίδα.» είπε.

Advertisement

Το όνομά του Κυριακίδη έλαμψε στα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης και χαρακτηρίστηκε ως ο σύγχρονος απόγονος του αρχαίου Φειδιππίδη. Κανείς δεν μπόρεσε να καταλάβει που βρήκε τη δύναμη ο μισοπεθαμένος Έλληνας αθλητής να τρέξει, να επιζήσει του αγώνα και, τελικά, να τον κερδίσει. Ήταν ο πρώτος Έλληνας που κέρδισε τον Μαραθώνιο της Βοστώνης. Η νίκη του Στέλιου Κυριακίδη έδωσε στους Έλληνες, για πρώτη φορά μετά τη γερμανική κατοχή, ένα λόγο να γιορτάσουν. Ήταν τόση η χαρά και η συγκίνησή τους που φωταγώγησαν για χάρη του το λόφο της Ακροπόλεως.

Προτού επιστρέψει στην Ελλάδα ξεκίνησε μια περιοδεία ευαισθητοποίησης για την κατάσταση των Ελλήνων. Ο Κυριακίδης έστρεψε τα φώτα της δημοσιότητας από τον εαυτό του στην Ελλάδα. Η φήμη, που του χάρισε η νίκη, έφερε στην επιφάνεια τη δυστυχία που ζούσαν οι συμπατριώτες του, οι οποίοι κυριολεκτικά λιμοκτονούσαν.

 

Μετά τη λήξη του αγώνα, ο νικητής πια Κυριακίδης,

 

ζήτησε τη συνδρομή των Αμερικανών και της ομογένειας για τον δοκιμαζόμενο ελληνικό λαό, ο οποίος, εκτός των άλλων του προβλημάτων, σπαραζόταν από εμφύλιο πόλεμο. «Δεν θέλω χρήματα. Θέλω μόνο ρούχα και τρόφιμα για τους συμπατριώτες μου. Αυτό θέλω να είναι το έπαθλο μου. Τόσα χρόνια υπό γερμανική κατοχή, η χώρα μου στερείται βασικά αγαθά. Τρόφιμα και ρούχα, λοιπόν, θέλω να σταλούν από την Αμερική στον ελληνικό λαό». Γι’ αυτή του την πράξη θεωρείται ο πρώτος δρομέας που έτρεξε για φιλανθρωπικό σκοπό.

Κατάφερε να συγκεντρώσει είδη πρώτης ανάγκης, ρούχα, τρόφιμα, φάρμακα και περίπου 250.000 δραχμές σε χρήματα. Γέμισε έξι πλοία που έφτασαν μερικούς μήνες αργότερα στο λιμάνι του Πειραιά και έγιναν γνωστά ως το «Πακέτο Κυριακίδη». Οι εξαθλιωμένοι Έλληνες υποδέχθηκαν με τιμές Κυριακίδη την ημέρα που επέστρεψε στη χώρα, μετά τη μεγαλειώδη νίκη του στο μαραθώνιο της Βοστώνης.

Δύο χρόνια αργότερα ο Κυριακίδης εκπροσώπησε την Ελλάδα για δεύτερη φορά στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1948. Μετά τη επιστροφή του στην Ελλάδα εργάστηκε ως αγγελιοφόρος του υπουργείου μεταφορών.

Ένα άγαλμα, που τιτλοφορείται το «Πνεύμα του Μαραθώνα», έχει στηθεί (2006) στη Βοστώνη με τον Στέλιο Κυριακίδη και το Σπύρο Λούη, τον Έλληνα νικητή του πρώτου σύγχρονου Ολυμπιακού μαραθωνίου το 1896, να τρέχουν αντάμα και να μας θυμίζουν τα λόγια του Καζαντζάκη:

«Ν’ αγαπάς την ευθύνη, να λες εγώ, εγώ μονάχος μου θα σώσω τον κόσμο. Αν χαθεί, εγώ θα φταίω.»


Πηγές:

Bird    H. (2018). The story behind the Spirit of the Marathon statue and Boston’s «first charity runner». Greece’s “modern Pheidippedes” won the 1946 Boston Marathon in miraculous circumstances. Διαθέσιμο στο:  boston.com [ανακτήθηκε 13/5/19]

Chrysopoulos P. (2018). The Boston Marathon Winner Who Ran for «Seven Million Hungry Greeks». Διαθέσιμο στο: usa.greekreporter.com [ανακτήθηκε 13/5/19]

Stelios Kyriakides. A winner of the Boston Marathon who was born in Pafos.    Διαθέσιμο στο: logicomcyprusmarathon.com/ [ανακτήθηκε 13/5/19]

Collection of Marathon runner Stelios Kyriakidis. Διαθέσιμο στο: marathonrunmuseum.com [ανακτήθηκε 13/5/19]

Παρόμοια άρθρα που μπορεί να σ’ενδιαφέρουν:

SHARE:

Εβδομαδιαία ενημέρωση απο το maxmag στο email σου

Η ενημέρωση σου, για όλα τα θέματα, επί παντός επιστητού, είναι προτεραιότητα για μας στο MAXMAG. Αυτός είναι κ ο λόγος, για τον οποίο κάθε εβδομάδα οι συντάκτες μας θα επιλέγουν τα 15 σημαντικότερα άρθρα, από όλες τις στήλες του περιοδικού και θα φροντίζουμε να τα λαμβάνεις απευθείας στο email σου. Όλες οι σημαντικές ειδήσεις θα σε περιμένουν να τις ανοίξεις. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι μια εγγραφή στο Newsletter μας. Τι περιμένεις λοιπόν;

Follow Newsweek

Κάνοντας εγγραφή στο newsletter μας θα λαμβάνετε όλα τα τελευταία νέα που ανεβαίνουν στην ιστοσελίδα του MAXMAG

Advertisement

Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Οι σπουδές μου επικεντρώνονται στον Ελληνικό Πολιτισμό και την Εκπαίδευση. Ασχολούμαι με την Τέχνη και την αξιοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Το MAXMAG είναι ένα περιοδικό που μπήκε δυναμικά στο χώρο της διαδικτυακής ενημέρωσης. Κοινό όλων: η αγάπη για την αρθρογραφία, την οποία ο καθένας ξεχωριστά τη συνδέει με το αντικείμενο που γνωρίζει καλά και, συνήθως, έχει σπουδάσει.

Follow Newsweek

Κάνοντας εγγραφή στο newsletter μας θα λαμβάνετε όλα τα τελευταία νέα που ανεβαίνουν στην ιστοσελίδα του MAXMAG