Νίτσε, Φιλολογία και Εκπαίδευση

Νίτσε
Πηγή εικόνας: to23ogramma.wordpress.com

Ο Νίτσε μεταξύ άλλων διατύπωσε θέσεις και για τη Φιλολογία. Οι θέσεις του αυτές παραμένουν ακόμη επίκαιρες και μπορεί να αποτελέσουν γόνιμο προβληματισμό για καινοτόμες αλλαγές στην ελληνική εκπαιδευτική πραγματικότητα του 21ου αιώνα.

Αρχικά, η φιλολογία κατά το Νίτσε, είναι αυτή η επιστήμη που έρχεται ως προς την ταχύτητα σε αντίθεση με την εποχή της. Ενώ η εποχή απαιτεί και προϋποθέτει βιασύνη, η φιλολογία επιτάσσει την εις βάθος ανάγνωση και κατανόηση. Πρέπει -ανάγοντας την εν λόγω θέση στη σημερινή εποχή- να ωθήσουμε σε μια εκπαίδευση που θα δίνει στους μαθητές τη δυνατότητα να σκέφτονται κριτικά και να μην αποδέχονται κριτικά ό,τι προβάλλεται. Να αναζητήσουν, τι- πώς λέγεται, γιατί και αν λέγεται οτιδήποτε. Να μην αποστηθίζουν απλά ένα κείμενο και τις πληροφορίες που θέτει, να το επεξεργάζονται. Στο φετινό θέμα έκθεσης, οι ερωτήσεις απαιτούσαν έναν κριτικό αναγνώστη. Σωστή και ορθή επιλογή, αλλά το ερώτημα που τίθεται είναι αν αυτού του είδους η ανάγνωση και το υποκείμενο που θα την πράξει, έχει καλλιεργηθεί και σε ποιο βαθμό.

Τα φιλολογικά μαθήματα, άλλωστε, είναι ο τρόπος κατανόησης της σημερινής εποχής, θέση που και ο Νίτσε παραθέτει στο έργο του για τη φιλολογία. Ο φιλόλογος κατά το Νίτσε, πρέπει, δια μέσου της αρχαιότητας, να κατανοήσει την εποχή του. Ακριβέστερα να κατανοήσει όχι την αρχαιότητα με βάση το παρόν αλλά το παρόν με βάση την αρχαιότητα. Πρέπει δηλαδή – να μη διαβάζουμε αρχαία – μόνο καθαρά για τη γραμματική και συντακτική δομή αλλά τα νοήματα των κειμένων. Και όχι τα νοήματα αυτά ως εξιδανίκευση των γραπτών πηγών και των συγγραφέων και των ιδεών που εκφράζουν, αλλά ως εφαρμογή των ιδεών αυτών στο σήμερα. Δεν πρέπει να διδάσκουμε τύπους γλωσσικούς της αρχαίας ελληνικής αλλά να αποδεικνύουμε την επιβίωσή τους στη σημερινή ορθογραφία, ώστε να μη διδάσκουμε την τελευταία μηχανιστικά. Δεν πρέπει να μιλάμε απλά για την ιδεατή Πολιτεία του Πλάτωνα, αλλά το πώς το αξιοκρατικό σκέλος της θα μπορούσε να αποτελέσει πρότυπο συμβολής και διέξοδο στη σημερινή αξιοκρατική μας αποτελμάτωση, το πώς ο Πλάτωνας παραμένει σήμερα – περισσότερο από ποτέ- επίκαιρος και το γιατί για πολλούς θεωρείται ουτοπικός. Να δείξουμε, ακριβώς, τον αλληλένδετο δρόμο φιλολογίας και ζωής και τη μεταξύ τους συμπόρευση.

Φυσικά, η όλη διαδικασία, θα πρέπει κατά το Νίτσε  –  ας μας επιτραπεί η έκφραση- να έχει διαθεματικό χαρακτήρα, ιδίως με τα κλασικά αλλά και νεοελληνικά κείμενα και τη θεατρική απόδοσή τους ή το συνδυασμό τους με το μάθημα της Μουσικής και των Καλλιτεχνικών. Η θέση αυτή διατυπώνεται με άλλους όρους και σε διαφορετικό πλαίσιο, η ουσία της και η αναπροσαρμογή της όμως σήμερα είναι ακριβώς αυτή. Η μύηση στο χώρο της τέχνης δεν έρχεται με μία απλή επίσκεψη σε μουσείο, την παρακολούθηση μιας θεατρικής παράστασης ή μίας κινηματογραφικής ταινίας, αλλά, κυρίως, μέσω της ενσωμάτωσης αυτόν στην εκπαιδευτική διαδικασία και τη διδακτική πράξη.

Όμως πρέπει να δούμε και κατά πόσο ποια πρόσωπα θα είναι αυτά που θα φέρουν αυτές τις αλλαγές. Κατά το Νίτσε, 99 στους 100 φιλολόγους δεν θα έπρεπε να ήταν φιλόλογοι και πολλοί που θα έπρεπε να είναι δεν είναι. Στη σημερινή εποχή ένας τέτοιος αφορισμός είναι γενικευτικός και υπερβολικός, όμως γεννά τον εξής προβληματισμό: είναι όλα τα άτομα κατάλληλα για αυτή τη διδασκαλία και, κυρίως, έχουν τη διάθεση να την πραγματοποιήσουν; Ή απλώς αρκούνται στο να κάνουν μία – στην καλύτερη – ικανοποιητική παράδοση και ουδέν τι περαιτέρω; Θέλουν όλοι να φέρουν την αλλαγή ή απλά την ευαγγελίζονται αλλά κυρίως τους δίνει και το κράτος υπό το βάρος της ύλης αυτή τη δυνατότητα. Σε κάθε περίπτωση φταίνε πολλά που παρότι είμαστε η χώρα με τις περισσότερες αλλαγές εκπαιδευτικών συστημάτων, εντούτοις οι αλλαγές στην πράξη δεν παρατηρούνται στο βαθμό που αρχικά τουλάχιστον διατείνονται ότι θα επισυμβούν.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ


Πηγές:

Nietzsche,F. Για τη φιλολογία Θέσεις και Αφορισμοί. Επιλογή κειμένων, μετάφραση- επιλεγόμενα Β. Π. Βερτουδάκης. Αθήνα: Περισπωμένη

Πού είναι ο Νίτσε σήμερα που τον χρειαζόμαστε; Ανακτήθηκε από https://www.maxmag.gr/book/poy-einai-o-nitse-simera-poy-ton-chreiazomaste(Τελευταία πρόσβαση: 28/06/20

Όταν ο Νίτσε έγραψε για τη φιλολογία. Ανακτήθηκε από:https://www.athensvoice.gr/culture/book/654087_otan-o-nitse-egrapse-gia-ti-filologia (Τελευταία πρόσβαση: 28/06/20)


Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Πάνος Τριανταφυλλίδης

Γεννημένος στη Θεσσαλονίκη το 1994, σπούδασα Φιλοσοφία & Παιδαγωγική στο ΑΠΘ, με είδικευση την Παιδαγωγική και ολοκληρώνω τις σπουδές μου στη Φιλολογία στο ΑΠΘ, με ειδίκευση στην Κλασική Φιλολογία. Από το 2007 ασχολούμαι με τη Ρητορική στην Εκπαίδευση ως διαγωνιζόμενος(2007-2012) κριτής και debate coach(2015 - σήμερα). Από το 2019 είμαι μέλος του Ρητορικού Συλλόγου Νομικής ΑΠΘ(Θ.Α.Ρ.ΣΥ.Ν.). Ως φοιτητής εχω συμμετάσχει σε προσομοιώσεις Δημοτικού Συμβουλίου, Ελληνικού Κοινοβουλίου & Ηνωμένων Εθνών. Από το 2020 είμαι μέλος του Δημοτικού Συμβουλίου Νέων. Από το 2013 έχω άρθρα μου έχουν δημοσιευθεί στη Στήλη Αναγνωστών του Protagon, στο Allwrite.gr και από το 2020 αρθρογραφώ στο Polls & Politics και το MAXMAG.

Εβδομαδιαία ενημέρωση απο το maxmag στο email σου

Η ενημέρωση σου, για όλα τα θέματα, επί παντός επιστητού, είναι προτεραιότητα για μας στο MAXMAG. Αυτός είναι κ ο λόγος, για τον οποίο κάθε εβδομάδα οι συντάκτες μας θα επιλέγουν τα 15 σημαντικότερα άρθρα, από όλες τις στήλες του περιοδικού και θα φροντίζουμε να τα λαμβάνεις απευθείας στο email σου. Όλες οι σημαντικές ειδήσεις θα σε περιμένουν να τις ανοίξεις. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι μια εγγραφή στο Newsletter μας. Τι περιμένεις λοιπόν;