Ο UÇK κι άλλες παραστρατιωτικές οργανώσεις των Βαλκανίων

Η περιοχή του Κοσόβου, η οποία συνορεύει με την Αλβανία, ήταν άλλοτε σερβική επαρχία ως μέλος της ευρύτερης Γιουγκοσλαβίας. Είναι γνωστό πως οι Σέρβοι θεωρούν το Κόσοβο ως το επίκεντρο της ιστορίας τους, παρόλο που σημαντικό μέρος της επαρχίας αυτής κατοικείται από Αλβανούς, οι περισσότεροι εκ των τελευταίων είναι μουσουλμάνοι στο θρήσκευμα. Παρά τη διαφορά αυτή στον πληθυσμό και στην εθνολογική σύσταση της περιοχής, οι Σέρβοι εξακολουθούν να πιστεύουν πως το Κόσοβο είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας τους και ακόμη και σήμερα, Βελιγράδι και Πρίστινα φιλονικούν για το ποιος έχει την επικυριαρχία στην περιοχή. Όλο αυτό το ζήτημα, είχε πάρει μεγάλες διαστάσεις προς τα τέλη του 20ου αιώνα (είχε όμως ξεκινήσει νωρίτερα), με αποτέλεσμα τη σύρραξη και την εμφάνιση παραστρατιωτικών οργανώσεων, με τον UÇK να παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο. 

 

Επί των ημερών της ενιαίας Γιουγκοσλαβίας, το Κόσοβο απολάμβανε καθεστώς αυτονομίας από την κεντρική διοίκηση. Αυτό άλλαξε λίγο πριν την κατάρρευση της Γιουγκοσλαβίας, όταν πρόεδρος της χώρας εξελέγη ο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, το 1989. Ο Μιλόσεβιτς ήταν γνωστός για τις εθνικιστικές του ρητορείες κι ένα από τα πρώτα πράγματα που έκανε όταν ανέλαβε την εξουσία ήταν να καταργήσει την αυτονομία περιοχών της Σερβίας, όπως το Κόσοβο και η Βοϊβοντίνα. Οι αλβανοί κάτοικοι του Κοσόβου διαμαρτυρήθηκαν και οργάνωσαν μαζικές ειρηνικές διαμαρτυρίες, ενόσω η Γιουγκοσλαβία κατέρρεε, σπαρασσόμενη από σοβαρά εσωτερικά προβλήματα που οδήγησαν σε εμφύλιες αναμετρήσεις. Οι Αλβανοί του Κοσόβου άρχισαν να στρέφονται σε άλλες λύσεις, από τη στιγμή που διαπίστωναν πως τα αιτήματά τους δεν εισακούγονταν μέσω ειρηνικών διαδηλώσεων. Μέσα σε αυτό το θερμό κλίμα, εμφανίστηκε μία ένοπλη οργάνωση, ο Απελευθερωτικός Στρατός του Κοσόβου (Ushtria Çlirimtare e Kosovës – UÇK).

 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

UÇK
Πηγή Εικόνας: commons. wikimedia.org

Ο UÇK ξεκίνησε τις πρώτες του επιθέσεις το 1996, στοχεύοντας σερβικά αστυνομικά τμήματα. Προς το τέλος του 1997, τα μέλη του προέβησαν στις πρώτες επίσημες ανακοινώσεις τους, στη διάρκεια μίας κηδείας ενός αλβανού δασκάλου ο οποίος δολοφονήθηκε από Σέρβους αστυνομικούς. Ο λόγος τους ήταν ένα μήνυμα προς τους απανταχού Αλβανούς του Κοσόβου να πάρουν τα όπλα και να ξεσηκωθούν κατά των Σέρβων δυναστών τους. Για πρώτη φορά διατυπώθηκε και η αλυτρωτική και εθνικιστική ιδέα της Μεγάλης Αλβανίας, μίας περιοχής στα Βαλκάνια που θα ενσωμάτωνε όλες τις περιοχές όπου κατοικούσε διαχρονικά το αλβανικό στοιχείο, από τη νότια Σερβία και το Κόσοβο έως την Πρέβεζα. Ο UÇK βρήκε μαζική υποστήριξη από μέλη της αλβανικής διασποράς, πολλά εκ των οποίων τον χρηματοδοτούσαν. 

 

Το 1998, ο UÇK είχε γίνει πιο ισχυρός και είχε αρχίσει τις εξόφθαλμες επιθέσεις εναντίον σερβικών στόχων. Σε αντίποινα, η σερβική κυβέρνηση προχώρησε σε λεηλατήσεις αλβανικών χωριών και σε διώξεις του αλβανικού στοιχείου από το Κόσοβο, κινήσεις που πολλοί τις παρομοίασαν με εθνοκάθαρση. Βέβαια, αυτή η αιματηρή απόπειρα των Σέρβων οδήγησε τον UÇK σε μεγαλύτερη δημοφιλία και οι ΗΠΑ τον αφαίρεσαν σύντομα από τον κατάλογο με τις τρομοκρατικές οργανώσεις. Καθώς η σύγκρουση στο Κόσοβο μαινόταν σε μεγάλο βαθμό, το 1999 οι απεσταλμένοι του ΝΑΤΟ διαπραγματεύονταν με τους Σέρβους και τους εκπροσώπους του UÇK, ενώ ο συμμαχικός βομβαρδισμός του Βελιγραδίου τερμάτισε τις συγκρούσεις στην πρώην Γιουγκοσλαβία και έδωσε το Κόσοβο σε μια διεθνή επιτροπή του ΟΗΕ που ανέλαβε το δύσκολο έργο της επιτήρησης της περιοχής. 

 

Μετά τη σταθεροποίηση της κατάστασης, ο UÇK διαλύθηκε και πολλά από τα στελέχη του εντάχθηκαν στη νεοσύστατη Ομάδα Προστασίας  του Κοσόβου (έδρασε μέχρι το 2009) είτε ασχολήθηκαν με την πολιτική. Το Βελιγράδι και η σερβική κυβέρνηση δεν έχει σταματήσει να κατηγορεί τον UÇK για εθνοκάθαρση και εγκλήματα πολέμου, ενώ κάποια μέλη της οργάνωσης έχουν όντως καταδικαστεί είτε από εγχώρια δικαστήρια είτε από το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης (αρμόδιο για την πρώην Γιουγκοσλαβία). Βέβαια, αρκετοί από τους θιασώτες του UÇK έχουν κατά καιρούς απαλλαχθεί από κατηγορίες που τους βάραιναν είτε επειδή δεν προέκυπταν αρκετά στοιχεία εναντίον τους, είτε επειδή υπήρχαν αντικρούσεις. Σε αυτούς, μπορούμε να εντάξουμε τον πρώην πρωθυπουργό του Κοσόβου, Ραμούς Χαραντινάι και τον πρώην πρόεδρο της χώρας, Χασίμ Θάτσι

 

Βέβαια, δεν ήταν μόνο ο UÇK που έδρασε ως παραστρατιωτική οργάνωση στα Βαλκάνια της εποχής εκείνης. Οι πόλεμοι της πρώην Γιουγκοσλαβίας αποτέλεσαν τέλεια ευκαιρία για την εμφάνιση οργανώσεων τέτοιου τύπου. Μία εξίσου γνωστή και σημαντική παραστρατιωτική οργάνωση ήταν οι Λευκοί Αετοί (Beli Orlovi – Бели орлови), οι οποίοι σχηματίστηκαν από Σέρβους εθνικιστές. Οι Λευκοί Αετοί πολέμησαν στην Κροατία και τη Βοσνία και σε μεγάλο βαθμό συνδέθηκαν με το υπερεθνικιστικό Σερβικό Ριζοσπαστικό Κόμμα του Βόισλαβ Σέσελι. Οι ίδιοι οι Λευκοί Αετοί αποκαλούσαν τους εαυτούς τους τσέτνικς, χωρίς βέβαια να συσχετίζονται με τους αντικομμουνιστές Τσέτνικς του Β’  Παγκοσμίου Πολέμου. Το όνομα “Λευκοί Αετοί” το διέθετε και μία άλλη οργάνωση με αντικομμουνιστικό χρώμα που μαχόταν εναντίον των γιουγκοσλάβων παρτιζάνων την εποχή εκείνη. Ο (δικέφαλος) λευκός αετός αποτελεί επίσης το σύμβολο του σερβικού έθνους και αποτυπωνόταν στα διακριτικά των μελών της οργάνωσης. 

 

UÇK
Πηγή Εικόνας: theaustralian.com.edu

Οι Λευκοί Αετοί κατηγορήθηκαν εκτενώς για εθνοκάθαρση και εγκλήματα πολέμου, παίζοντας πρωταγωνιστικό ρόλο σε εκτοπίσεις και διώξεις του βοσνιακού μουσουλμανικού στοιχείου από τη Βοσνία. Οι “τσέτνικ” του Σέσελι είχαν εξαπολύσει μαζικές διώξεις εναντίον αλλοεθνών στο Κόσοβο και τη Βοϊβοντίνα. Το άλλο γκρουπ εντός των Λευκών Αετών, οι “τίγρεις” του Ζέλικο Ραζνάτοβιτς – Αρκάν, δραστηριοποιούνταν επίσης στη Βοσνία και τη Σερβία. Εν συνόλω, οι Λευκοί Αετοί ήταν υπεύθυνοι για σωρεία εγκλημάτων και σφαγών, όπως η σφαγή του Βίσεγκραντ και του Βότσιν. Με το τέλος των συγκρούσεων, η δράση τους ατόνησε ενώ πολλά μέλη τους συνελήφθησαν ή σκοτώθηκαν (π.χ. Μίλαν Λούκιτς). Τον Δεκέμβριο του 2010, ένας κοσοβάρος ηγέτης ο Σέφκο Σάλκοβιτς, βοσνιακής καταγωγής δολοφονήθηκε στο βόρειο Κόσοβο και την ευθύνη ανέλαβε μία τρομοκρατική ομάδα με το ίδιο όνομα.

 

Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν σε αυτό το άρθρο: 

White Eagles, paramilitary – far-right politics. Ανακτήθηκε από https://amp.blog.shops-net.com/9154269/1/white-eagles-paramilitary.html

Kosovo Liberation Army | History & Facts. Ανακτήθηκε από https://www.britannica.com/topic/Kosovo-Liberation-Army


Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Γιάννης Καραγιωργάκης

Ενδιαφέροντα: ιστορική γλωσσολογία, γλωσσικές επαφές, νεότερη και σύγχρονη ιστορία της Ελλάδας, παγκόσμια ιστορία, βαλκανικές σπουδές, ιστορία του Καυκάσου, ιστορία της Ρωσίας και της Ουκρανίας, σύγχρονη ιστορία της Μέσης Ανατολής, ιστορία των Εβραίων, ανατολικό μπλοκ, μειονότητες, ανθρωπολογία, εθνογραφία, προκολομβιανοί πολιτισμοί, κλπ.

Εβδομαδιαία ενημέρωση απο το maxmag στο email σου

Η ενημέρωση σου, για όλα τα θέματα, επί παντός επιστητού, είναι προτεραιότητα για μας στο MAXMAG. Αυτός είναι κ ο λόγος, για τον οποίο κάθε εβδομάδα οι συντάκτες μας θα επιλέγουν τα 15 σημαντικότερα άρθρα, από όλες τις στήλες του περιοδικού και θα φροντίζουμε να τα λαμβάνεις απευθείας στο email σου. Όλες οι σημαντικές ειδήσεις θα σε περιμένουν να τις ανοίξεις. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι μια εγγραφή στο Newsletter μας. Τι περιμένεις λοιπόν;