Λογοτεχνικό κείμενο κι αναγνώστης

Ο ισχυρισμός ότι το λογοτεχνικό κείμενο, με την ολοκλήρωσή, του «φεύγει» απ’ τον δημιουργό του και γίνεται «κτήμα» του αναγνώστη, ακριβώς επειδή του δίνει το νόημα που αυτός αντιλαμβάνεται, αναπλάθοντάς το κατ’ αυτόν τον τρόπο, δεν ευσταθεί. Κι όμως, είν’ ένας ισχυρισμός που προβάλλεται ανέκαθεν από φίλους και «ειδικούς» της λογοτεχνίας.

Λογοτεχνικό κείμενο
Πηγή: wallpapers.com

Ο ισχυρισμός τούτος είναι συναρτημένος, βέβαια, με το ζήτημα της επάρκειας του αναγνώστη ως δέκτη κειμένου, δηλαδή σε ποιο βαθμό δύναται ο αναγνώστης να κατανοήσει και να δεχτεί πρώτα ότι το κάθε λογοτεχνικό κείμενο είναι πολυεπίπεδο (μεταδίδει, δηλαδή, πολλές διαφορετικές ιδέες ανάλογα με το βάθος κειμένου στο οποίο μπορεί να φτάσει ο αναγνώστης) και έπειτα, αφού επέλθει μια τέτοια κατανόηση, να εντοπίσει την ιδέα ή το νόημα εκείνο που είχε πρόθεση να μεταδώσει ο δημιουργός την ώρα της συγγραφής, απορρίπτοντας ταυτόχρονα όλες τις υπόλοιπες, τις δευτερεύουσες ή τριτεύουσες ιδέες.

Ώστε ο επαρκής αναγνώστης είναι σε θέση να διατρέχει το λογοτεχνικό κείμενο σε όλα του τα επίπεδα ανάγνωσης και πρόσληψης (απ’ τα λιγότερα κρίσιμα και πιο επιφανειακά, μέχρι τα βαθύτερα και αποκαλυπτικότερα του βασικού νοήματος) και επιστρατεύοντας τον θεωρητικό του οπλισμό (τις γνώσεις του γύρω στην εγχώρια και παγκόσμια ποίηση, στη φιλολογία, την ιστορία, στη φιλοσοφία του καλού κ.λπ.), την ευαισθησία του και τα κριτήρια του (προκειμένου να εκφέρει ζυγιασμένη κρίση για το ποια είναι η βασική ιδέα του κειμένου και βάσει αυτής να ερμηνεύσει ορθά) να φτάνει στην κατάσταση εκείνη της ταύτισης της δικής του ερμηνείας με αυτήν του ίδιου του συγγραφέα!

Ο επαρκής αναγνώστης ζυγιάζει, λοιπόν, μέσα του το ειδικό βάρος όλων των ιδεών που αναπόφευκτα αναδίδει το πολύσημο, απ’ τη φύση του, λογοτεχνικό κείμενο και δίνει προτεραιότητα σ’ εκείνη που θα τον οδηγήσει στη σωστή ερμηνεία του.

Αντιθέτως, στη συνείδηση του ανεπαρκούς αναγνώστη παρεισφρέουν και πολλές άλλες ιδέες και, επειδή δεν είναι σε θέση να τις αξιολογήσει και να τις ιεραρχήσει, καταλήγει σε παρερμηνείες του κειμένου και επακολούθως σε μια λανθασμένη θέση για την αξία του. Θα λεγα ότι η αδυναμία κάποιων αναγνωστών, να προσπελάσουν το κείμενο, (στα μάτια των οποίων φαντάζει ακατανόητο) οφείλεται στη σύγχυση που του προκαλούν μέσα του όλες αυτές οι δευτερεύουσες ιδέες και στην αδυναμία του να διεισδύσει σε εν τω βάθει στρώματα ανάγνωσης, όπου κείτεται η ιδέα του δημιουργού, προκειμένου να την «φέρει στο φως».

Advertisement

Επομένως, ο προαναφερόμενος ισχυρισμός δεν ισχύει για τον επαρκή αναγνώστη: Το έργο δεν «φεύγει» ποτέ απ’ τον δημιουργό. Αντίθετα ο αναγνώστης καλείται να πάει κοντά σ’ αυτό και ν’ αναμετρηθεί μαζί του κυνηγώντας την ερμηνεία εκείνη που σκόπευε να δώσει ο δημιουργός στο έργο του. Στην περίπτωση αυτή, λοιπόν, δεν μπορούμε να μιλάμε καν για ανάπλαση του κειμένου απ’ τον αναγνώστη.

Advertisement

SHARE:

Εβδομαδιαία ενημέρωση απο το maxmag στο email σου

Η ενημέρωση σου, για όλα τα θέματα, επί παντός επιστητού, είναι προτεραιότητα για μας στο MAXMAG. Αυτός είναι κ ο λόγος, για τον οποίο κάθε εβδομάδα οι συντάκτες μας θα επιλέγουν τα 15 σημαντικότερα άρθρα, από όλες τις στήλες του περιοδικού και θα φροντίζουμε να τα λαμβάνεις απευθείας στο email σου. Όλες οι σημαντικές ειδήσεις θα σε περιμένουν να τις ανοίξεις. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι μια εγγραφή στο Newsletter μας. Τι περιμένεις λοιπόν;

Follow Newsweek

Κάνοντας εγγραφή στο newsletter μας θα λαμβάνετε όλα τα τελευταία νέα που ανεβαίνουν στην ιστοσελίδα του MAXMAG

Advertisement

Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Είμαι Κορίνθιος την καταγωγή, αλλά γεννήθηκα στα Χανιά - σ' ένα σπίτι της οδού Βύρωνος. Όλη μου την ζωή την πέρασα στην Κρήτη. Στην νεανική μου ηλικία έζησα υπέρ τα 3 έτη στο Manchester της Αγγλίας. Διέμεινα και στην Αθήνα. Η τελευταία μου εργασία είναι καθηγητή σε σχολεία εξαρτώμενα απ' το υπουργείο παιδείας της Ελλάδας. Ξέρω Αγγλικά και Γερμανικά.

Leave a Reply

Το MAXMAG είναι ένα περιοδικό που μπήκε δυναμικά στο χώρο της διαδικτυακής ενημέρωσης. Κοινό όλων: η αγάπη για την αρθρογραφία, την οποία ο καθένας ξεχωριστά τη συνδέει με το αντικείμενο που γνωρίζει καλά και, συνήθως, έχει σπουδάσει.

Follow Newsweek

Κάνοντας εγγραφή στο newsletter μας θα λαμβάνετε όλα τα τελευταία νέα που ανεβαίνουν στην ιστοσελίδα του MAXMAG