Το αβέβαιο μέλλον του χριστιανισμού στη Συρία

Συρία
Πηγή εικόνας: WSJ

 

Η ιστορία του χριστιανισμού στη Συρία είναι μία ιστορία συγκρούσεων, διώξεων και περασμένων μεγαλείων. Ιστορίες χαμένων αυτοκρατοριών και θρυλικές προφητείες συνθέτουν ένα μυστηριώδες σκηνικό που τραβά το ακαδημαϊκό και γενικό ενδιαφέρον. Κάπως έτσι, λοιπόν, μου γεννήθηκε η ιδέα να ξεκινήσω μία έρευνα για τους χριστιανούς της Συρίας και το μέλλον τους στην σημερινή Μ. Ανατολή. Έχουμε ακούσει πολλά για τις διώξεις στη Μέση Ανατολή, αλλά γνωρίζουμε όντως τι πραγματικά συμβαίνει; Τι μέλλον μπορεί να έχει μία ιστορική κοινότητα που διώκεται συστηματικά από το πολιτικοποιημένο και φονταμενταλιστικό Ισλάμ της Μ. Ανατολής;

Πριν αρχίσουμε να μιλάμε για τα νούμερα και τα στατιστικά των διώξεων, είναι προτιμότερο να κάνουμε μία σύντομη αναδρομή στην ιστορία της συριακής χριστιανοσύνης και να αναλύσουμε έστω αδρομερώς τα βασικά χαρακτηριστικά της. Αν και για αιώνες, ο συριακός κόσμος πορεύονταν πλάι πλάι με την ελληνορθόδοξη Ρωμανία, παραμένει άγνωστος και συναρπαστικός. Ίσως γιατί το ενδιαφέρον μας στρέφονταν στο να δομήσουμε κίβδηλα εθνικά αφηγήματα αγνοώντας την ιστορία και τις πηγές.

Οι ρίζες της χριστιανοσύνης στην Συρία είναι πολύ παλιές, ίσως και οι παλαιότερες στον κόσμο. Άλλωστε, οι πρώτοι μαθητές του Ιησού ήταν Σύροι και μιλούσαν αραμαικά. Αυτό σημαίνει αυτόματα ότι η συρo-αραμαική γλώσσα ήταν η πρώτη γλώσσα στην οποία κηρύχθηκε το Ευαγγέλιο, έστω προφορικά, για να κωδικοποιηθεί αργότερα στην Κοινή Ελληνική. Μέχρι σήμερα, τα αραμαικά μαζί με τα ελληνικά αποτελούν τις επίσημες λειτουργικές γλώσσες των διάφορων συριακών εκκλησιών στον πλανήτη.

Επίσης, το δεύτερο σημαντικό χαρακτηριστικό της συριακής χριστιανοσύνης είναι ο κατακερματισμός της. Η βασική ιδιομορφία της συριακής χριστιανοσύνης σε σχέση με άλλα χριστιανικά δόγματα είναι η δογματική διάσπαση. Αν και το Πατριαρχείο της Αντιόχειας έχει υπό τον έλεγχο του το σύνολο των χριστιανών της Μ. Ανατολής (που εδρεύει πλέον στην Δαμασκό, και όχι στο Χατάι (Αντιόχεια) της Τουρκίας), έχει περιορισμένη δικαιοδοσία λόγω της ισχυρής παρουσίας ουνιτικών εκκλησιών στην Μ. Ανατολή. Οι περισσότερες από αυτές τις ουνιτικές εκκλησίες βρίσκονται σε κοινωνία με τον Πάπα Ρώμης, και όχι με το Πατριαρχείο της Αντιόχειας ή της Κωνσταντινούπολης.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Χριστιανισμός και δημοκρατία στην Μ. Ανατολή

Αυτό το μοναδικό ανθρωπολογικό και πολιτισμικό μωσαϊκό κινδυνεύει να χαθεί, εάν βέβαια δεν έχει χαθεί ήδη, εξαιτίας της ανόδου του πολιτικού Ισλάμ στην περιοχή και των αιματηρών συγκρούσεων. Οι συγκρούσεις στην Μ. Ανατολή έχουν θέσει στο στόχαστρο όλες τις μη – μουσουλμανικές κοινότητες εκδηλώνοντας την πρόθεση των κυβερνήσεων στην περιοχή να εγκαθιδρύσουν ένα νέο κρατικό μοντέλο στηριγμένο στον πανισλαμισμό και το πολιτικό Ισλάμ.

Σήμερα, είναι πολύ λυπηρό να αναλογιστεί κανείς ότι ο μεγαλύτερος αριθμός Σύρων χριστιανών δεν διαμένει πλέον στην Συρία, αλλά στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ! Οι πολυετείς πολεμικές συγκρούσεις έχουν διώξει τους Σύρους χριστιανούς από τις πατρογονικές εστίες τους, αφήνοντας ένα τεράστιο κενό στο μωσαικό της Μ. Ανατολής.

Η κατάσταση για τους χριστιανούς στη Συρία επιδεινώθηκε δραματικά μετά το ξέσπασμα του εμφυλίου πολέμου το 2011. Από τότε, τζιχαντιστές του ISIS και Κούρδοι μαχητές εξαπολύουν συστηματικές επιθέσεις εναντίον Σύρων και Ασσύριων χριστιανών σε όλη την επικράτεια της Συρίας. Οι μορφές διώξεων περιλαμβάνουν απαγωγές ή βομβιστικές επιθέσεις εναντίον ιστορικών χριστιανικών μνημείων.

Το φαινόμενο είναι πιο έντονο σε πόλεις με συμπαγείς χριστιανικούς πληθυσμούς, όπως το Χαλέπι. Φυσικά, και η πρωτεύουσα Δαμασκός δεν εξαιρείται από αυτήν την κατάσταση.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν η απαγωγή δύο αρχιεπισκόπων από το Χαλέπι το 2013, οι οποίοι μέχρι και σήμερα αγνοούνται. Ενδεικτικά, προσφέρονται 5 εκατομμύρια δολάρια ως αμοιβή σε όσους γνωρίζουν πληροφορίες για την τύχη των δύο αρχιεπισκόπων. Μέχρι σήμερα, όμως, δεν υπάρχει τίποτα νεότερο. Εικάζεται μάλιστα ότι έχουν απαχθεί από τζιχαντιστές του ΙSIS.

Δεν ξέρω πως θα είναι η Μ. Ανατολή στην μετα-συγκρουσιακή εποχή. Δεν ξέρω αν θα υπάρχουν τα κράτη που βλέπουμε αυτήν την στιγμή να φιγουράρουν στις τηλεοράσεις μας. Γνωρίζω, όμως, ότι οι συγκρούσεις στην Μ. Ανατολή έχουν εκκολάψει έναν πρωτοφανή φανατισμό που έχει θέσει το πολιτικό Ισλάμ ως την προμετωπίδα ενός πολιτικού συστήματος που καταργεί τον θρησκευτικό πλουραλισμό και την πολυφωνία.

Σε μία τέτοια περίπτωση, όμως, δεν θα είναι μόνο το μέλλον της συριακής χριστιανοσύνης αβέβαιο, αλλά και το μέλλον της δημοκρατίας στην Μ. Ανατολή (και ίσως στον πλανήτη)…

Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν στο άρθρο αυτό:

“Can Syria’s Christians Survive?” WSJ (Last access 6/12/19)

“Two Archbishops Are Kidnapped Outside Northern Syrian City”, ΝΥΤ (Last access 6/12/19)


Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Γιάννης Κουτρούδης

Δημοσιογράφος. Ιστορικος. Storyteller. Βορειοελλαδιτης μέχρι το κόκκαλο, όχι όμως ΠΑΟΚτσης. Για να περνάω την ώρα μου γράφω στο μπλογκ μου, στα social media και γενικά όπου μπορώ να γράφω.

Εβδομαδιαία ενημέρωση απο το maxmag στο email σου

Η ενημέρωση σου, για όλα τα θέματα, επί παντός επιστητού, είναι προτεραιότητα για μας στο MAXMAG. Αυτός είναι κ ο λόγος, για τον οποίο κάθε εβδομάδα οι συντάκτες μας θα επιλέγουν τα 15 σημαντικότερα άρθρα, από όλες τις στήλες του περιοδικού και θα φροντίζουμε να τα λαμβάνεις απευθείας στο email σου. Όλες οι σημαντικές ειδήσεις θα σε περιμένουν να τις ανοίξεις. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι μια εγγραφή στο Newsletter μας. Τι περιμένεις λοιπόν;