Το νόημα της αυθεντικής Δημοκρατίας

SHARE

Τι είναι η Δημοκρατία; Δεν υπάρχει άνθρωπος που να μην έχει αναρωτηθεί ποτέ του περί του τι εστίν η Δημοκρατία. Πρόκειται για ένα απλό πολίτευμα; Πρόκειται για ένα αγαθό; Πρόκειται για μιαν αρχή ελέγχου στο ανθρώπινο ατομικό και κοινωνικό γίγνεσθαι; Ή μήπως πρόκειται για ένα μέσο οργάνωσης της κοινωνίας; Δημοκρατία είναι όλα τα παραπάνω, και σίγουρα κάτι περισσότερο από αυτό που έχουμε στο μυαλό μας.

Πιο συγκεκριμένα, η Δημοκρατία είναι ένα πολίτευμα αγαθό που σκοπό δεν έχει να βλάψει αλλά να ωφελήσει το σύνολο των ανθρώπων που ζουν, κατοικούν κι εργάζονται σε συγκεκριμένο τόπο γεωγραφικά προσδιορισμένο. Ως βασική αρχή του πολιτεύματος τίθεται, και προασπίζεται ωσάν βασιλέως κορώνα, η ισότιμη συμμετοχή των ατόμων στα κοινά και στην εξουσία καθώς κι η ισότιμη αντιμετώπιση των ατόμων. Η ισοτιμία είναι μια αρχή άμεση και λειτουργική για το δημοκρατικό πολίτευμα που ταυτίζεται με καθολικό δικαίωμα των δημοκρατούμενων, διότι χωρίς αυτή δεν υπάρχει Δημοκρατία. Ακόμη κι αν υπήρχε Δημοκρατία χωρίς εδραιωμένη ισοτιμία, τότε το πολίτευμα θα υστερούσε. Κάτι τέτοιο ίσως και να ισχύει για την εποχή μας, μια εποχή ελλιπούς δημοκρατικού αισθήματος κι ελάσσονος δημοκρατικού νοήματος και φρονήματος. Με πιο απλά λόγια, οι περισσότεροι λένε πως είναι δημοκράτες αλλά δεν νιώθουν δημοκράτες. Δύσκολος επομένως ο δρόμος προς την κτήση του τίτλου του δημοκράτη.

Επίσης, δημοκράτης είναι κι αυτός που νιώθει ελεύθερος. Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει πως η Δημοκρατία προωθεί την εν γένει ανάπτυξη οιασδήποτε ελευθερίας. Η σημαντικότερη όλων είναι η ελευθερία της έκφρασης η οποία αποτελεί και στοιχείο της ανθρώπινης προσωπικότητας, που μπορεί να αναπτυχθεί με τον πιο σωστό τρόπο μόνο σε ένα υγιές και δημοκρατικό περιβάλλον. Πρέπει να πούμε όμως  πως  Δημοκρατία δεν σημαίνει μόνον ελευθερία. Δημοκρατία σημαίνει και σύνδεση της ελευθερίας με τη λογική, σε σημείο που το άτομο να συνειδητοποιεί πού ακριβώς τίθενται και τα όρια της τάδε ελευθερίας ή του δείνα δικαιώματος. Τα όρια αυτά είναι εικονικά και στοχεύουν στην αποφυγή της κοινωνικής ανισότητας και στον αποτελεσματικό έλεγχο των σχέσεων μεταξύ των ατόμων ή μεταξύ των ατόμων και της κοινωνίας.

Advertisement

Ο εξισορροπιστικός ρόλος του δημοκρατικού ελέγχου διαφαίνεται και σε μιαν άλλη αρχή του πολιτεύματος. Γίνεται λόγος για την ισονομία. Στην ισονομία το κέντρο του ενδιαφέροντος μετατίθεται από την ανθρώπινη αξία στην αξία του νόμου. Την ίδια άποψη είχαν και οι αρχαίοι Έλληνες οι οποίοι λόγω των αξιόλογων πιστεύω τους περί του νόμου έφτασαν τη Δημοκρατία στο ζενίθ της με εύκολο τρόπο. Ας αναφέρουμε τα Πολιτικά του Αριστοτέλη, στα οποία ο ίδιος είχε τονίσει πως η υπέρτατη αρχή είναι ο νόμος. Ας αναφέρουμε ακόμη και την αξιομνημόνευτη ρήση του Πίνδαρου ”νόμος ο πάντων βασιλεύς”, που φωταγώγησε τον 5ο αι. π.Χ. με το νόημα της αρχής της ισονομίας. Διατυπώσεις σαν και τις προαναφερθείσες προσδίδουν μια ιδιαίτερη και ξεχωριστή υφή στη Δημοκρατία και οδηγούν στο δικό μας συμπέρασμα ότι η Δημοκρατία ισχυροποιείται όπου κι ο νόμος είναι ισχυρός. Άλλωστε, είναι λογικό να επιτάσσεται η ισότιμη υπακοή απέναντι στον νόμο εκ μέρους των ατόμων και, αντίστοιχα, η ισότιμη αντιμετώπιση των ατόμων εκ μέρους των αρχών που υπηρετούν τον νόμο.

Μα πού οδηγούν όλες αυτές οι θεωρίες; Οφείλουμε να υπερ-τονίσουμε πως δεν πρόκειται για θεωρίες. Πρόκειται για το προοίμιο της κοινωνικής οργάνωσης του πολιτειακού μας οικοδομήματος που διέπεται από τις δημοκρατικές αρχές. Ελπίζουμε πάντως σε κάτι αντίθετο από μια κατ’επίφασιν σύνδεση της πολιτείας με τη Δημοκρατία. Όλοι θα πρέπει να λογιζόμαστε ως ισότιμοι. Όλοι θα πρέπει να είμαστε νομοταγείς κατά τρόπο ισότιμο. Όλοι, τέλος, θα πρέπει να δεχόμαστε κάθε έλεγχο προκειμένου να επιτευχθεί η εξισορρόπηση ατόμου και κοινωνικού συνόλου.

Δεν αρκούν όμως μόνον αυτά. Βασική προϋπόθεση για τη λειτουργία της Δημοκρατίας αποτελεί η αέναη συνειδησιακή εγρήγορσή μας προκειμένου να υπερασπιστούμε τόσο τον εαυτό μας όσο και τη Δημοκρατία αποκρούοντας κάθε φορά το σαράκι της αυθαιρεσίας των  αρχόντων. Πάραυτα, κύριος άρχων δεν είναι παρά ο λαός. Συνεπώς, μέσα στο πλήθος των σχετιζόμενων με την υπακοή προϋποθέσεων λειτουργίας της Δημοκρατίας αναδύεται και μια νέα προϋπόθεση που διαφέρει από τις προηγούμενες. Λόγος γίνεται για την πολιτική ανυπακοή η οποία ανοίγει ένα άλλο κεφάλαιο σκέψεων και διατυπώσεων που αφορούν όμως άμεσα στη σχέση του πολιτεύματος με την αδιάσειστη (;) κυριαρχία του λαού.

Advertisement

SHARE:

Εβδομαδιαία ενημέρωση απο το maxmag στο email σου

Η ενημέρωση σου, για όλα τα θέματα, επί παντός επιστητού, είναι προτεραιότητα για μας στο MAXMAG. Αυτός είναι κ ο λόγος, για τον οποίο κάθε εβδομάδα οι συντάκτες μας θα επιλέγουν τα 15 σημαντικότερα άρθρα, από όλες τις στήλες του περιοδικού και θα φροντίζουμε να τα λαμβάνεις απευθείας στο email σου. Όλες οι σημαντικές ειδήσεις θα σε περιμένουν να τις ανοίξεις. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι μια εγγραφή στο Newsletter μας. Τι περιμένεις λοιπόν;

Follow Newsweek

Κάνοντας εγγραφή στο newsletter μας θα λαμβάνετε όλα τα τελευταία νέα που ανεβαίνουν στην ιστοσελίδα του MAXMAG

Advertisement

Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Γεννήθηκε στη Λαμία. Σπουδάζει νομικά στην Κομοτηνή. Δηλώνει ότι αγαπά το γράψιμο διά της λογικής εγκεφαλικής οδού.

Το MAXMAG είναι ένα περιοδικό που μπήκε δυναμικά στο χώρο της διαδικτυακής ενημέρωσης. Κοινό όλων: η αγάπη για την αρθρογραφία, την οποία ο καθένας ξεχωριστά τη συνδέει με το αντικείμενο που γνωρίζει καλά και, συνήθως, έχει σπουδάσει.

Follow Newsweek

Κάνοντας εγγραφή στο newsletter μας θα λαμβάνετε όλα τα τελευταία νέα που ανεβαίνουν στην ιστοσελίδα του MAXMAG