Ιουλιανά 1965: Η διαμάχη που οδήγησε στη Δικτατορία

Ιουλιανά
Πηγή εικόνας: amarysia.gr

 

Το 1965 κυβερνών κόμμα στην Ελλάδα ήταν η Ένωση Κέντρου και πρωθυπουργός ο Γεώργιος Παπανδρέου. Η Ένωση Κέντρου είχε καταφέρει να κερδίσει στις εκλογές του Φεβρουαρίου του 1965 την αυτοδυναμία με ποσοστό 52,72%. Βασιλιάς ήταν Παύλος Α’, τον οποίο διαδέχτηκε το Μάρτιο του 1964 ο γιος του Κωνσταντίνος Β’. Κωνσταντίνος και Παπανδρέου θα έπρεπε πλέον να πορευτούν μαζί για τη διακυβέρνηση της χώρας. Οι σχέσεις τους, όμως, δεν ήταν της μοίρας γραφτό να διατηρηθούν σε καλό επίπεδο, γεγονός που οδήγησε στα Ιουλιανά.

Ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα στη πολιτική ζωή της Ελλάδας συνέβη τον Ιούλιο του 1965. Μία πολιτική κρίση που έμεινε γνωστή με το όνομα Ιουλιανά ή Αποστασία. Αφορμή της κρίσης αυτής υπήρξε η διαφωνία μεταξύ Παπανδρέου και Βασιλιά Κωνσταντίνου και η μετέπειτα παραίτηση του πρώτου από την πρωθυπουργία.


Το Χρονικό

Στις 15 Ιουλίου ξέσπασαν τα Ιουλιανά.  Από τις πρώτες κιόλας μέρες του μήνα, ο Γεώργιος Παπανδρέου ζήτησε την παραίτηση του τότε Υπουργού Εθνικής Άμυνας, Πέτρου Γαρουφαλιά, ώστε να αναλάβει ο ίδιος το συγκεκριμένο Υπουργείο. Αξίζει να αναφερθεί πως ο Πέτρος Γαρουφαλιάς ήταν ο εκλεκτός του Βασιλιά και είχε την πλήρη στήριξη από το Παλάτι. Ήταν αρνητικός να παραδώσει τη θέση του και είχε ομολογήσει πως θα το έπραττε, εφόσον συμφωνούσε και ο Κωνσταντίνος. Επίσης, ως αιτιολογία προβάλλει ότι ο Παπανδρέου δεν πρέπει να αναλάβει το Υπουργείο, επειδή εκκρεμούσε η υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ, στην οποία ήταν μπλεγμένος ο γιος του, Ανδρέας.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Εκείνες τις μέρες, ο Κωνσταντίνος βρισκόταν στη Κέρκυρα, αναμένοντας τη γέννηση της κόρης του Αλεξίας. Από εκεί έστειλε γράμμα στον Παπανδρέου κατηγορώντας τον ίδιο ότι υποθάλπει την ανατροπή του Συντάγματος και την επιβολή δικτατορίας. Δύο μέρες αργότερα, ο πρωθυπουργός απάντησε πως η κυβέρνηση έχει τη πλήρη εξουσία σε όλους τους τομείς και πως το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας δεν αποτελούσε εξαίρεση.

Στις 10 Ιουλίου ο Παπανδρέου παρέλαβε μία δεύτερη επιστολή από τον Κωνσταντίνο αναφέροντας ότι προκαλεί συνταγματικό θέμα από το πουθενά. Την επόμενη μέρα, οι δύο άντρες συναντήθηκαν και έγινε φανερό ότι η κρίση στις σχέσεις τους τείνει να ξεπεραστεί. Στις 12 Ιουλίου, ο Παπανδρέου συγκάλεσε Υπουργικό Συμβούλιο, στο οποίο ο Γαρουφαλιάς ήταν απών. Έτσι, συμφωνήθηκε από τη κοινοβουλετική ομάδα να γίνει η διαγραφή του. Παρόλο αυτού, ο ίδιος δεν δέχτηκε να αφήσει τη θέση που είχε στο Υπουργείο.

Στις 14 Ιουλίου, ο Βασιλιάς έστειλε μία τρίτη επιστολή στον Πρωθυπουργό που τον συνιστούσε να μην επιμείνει με τη διαγραφή του Γαρουφαλιά. Η απάντηση του Παπανδρέου ήταν πως δεν μπορεί να είναι “πρωθυπουργός υπό απαγόρευση”. Στις 15 του μηνός, σε μία ολιγόλεπτη συνάντηση των δύο αντρών, ο Παπανδρέου υπέβαλλε τη προφορική παραίτησή του στον Κωνσταντίνο. Έπειτα από λίγες ώρες ορκίστηκε η καινούργια κυβέρνηση υπό τον Ιωάννη Αθανασιάδη-Νόβα. Αυτή η κυβέρνηση έγινε γνωστή ως “η πρώτη κυβέρνηση των Αποστατών”. Ονομάστηκε έτσι, διότι αποτελούνταν από πρώην μέλη της Ένωσης Κέντρου τα οποία “αποστάτησαν”.

 

Ιουλιανά
Πηγή εικόνας: greekmilitaryvoice.wordpress.com | Πρωτοσέλιδο της εφημερίδας “ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ” για τη νέα κυβέρνηση Αθανασιάδη-Νόβα

 

Χιλιάδες κόσμος την επόμενη μέρα διαδήλωσε στους δρόμους, διαμαρτυρόμενοι κατά του Βασιλιά και της καινούργιας Κυβέρνησης. Στις πορείες ακούγονταν έντονα αντιβασιλικά συνθήματα με κυρίαρχο το «Δε σε θέλει ο λαός, παρ’ τη μάνα σου και μπρος», ενώ χιουμοριστικό σύνθημα με αναφορά στη νεογέννητη κόρη του βασιλιά ήταν το «Αλεξία, πάρε θέση». Στις 21 Ιουλίου οδομαχίες ξέσπασαν στους δρόμους της Αθήνας μεταξύ διαδηλωτών και Αστυνομίας, όπου σκοτώθηκε ο 22χρονος φοιτητής Σωτήρης Πέτρουλας. Πλέον, τα Ιουλιανά άφηναν πίσω και ένα νεκρό μαζί με πολλούς τραυματίες.

Η νέα κυβέρνηση δεν έλαβε ψήφο εμπιστοσύνης με την Ένωση Κέντρου και την ΕΡΕ να ζητούν από τον Βασιλιά εκλογές. Άλλες δύο κυβερνήσεις θα δημιουργηθούν, η Κυβέρνηση Τσιριμώκου και η Κυβέρνηση Στεφανόπουλου.


Συνέπειες

Όλη αυτή η πολιτική κατάσταση που επικρατούσε στη χώρα με τα Ιουλιανά είχε δραματικά αποτελέσματα. Οι άστατες κυβερνήσεις, η διάσπαση της Ένωσης Κέντρου και οι νέες κυβερνήσεις με την υποστήριξη του Βασιλιά Κωνσταντίνου έφεραν την Ελλάδα σε μία περίπλοκη πολιτική “καθημερινότητα”. Συνέπεια που είχαν τα Ιουλιανά ήταν το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967, όπου μέχρι το 1974 στο τιμόνι της χώρας βρίσκονταν οι Συνταγματάρχες.

 

Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν στο άρθρο αυτό:

Αποστασία του 1965. Ανακτήθηκε από el.wikipedia.org/wiki/Αποστασία_του_1965 (τελευταία πρόσβαση 3.12.2020)

Τα “Ιουλιανά” του 1965 και η “Αποστασία”. Ανακτήθηκε από www.sansimera.gr/articles/947 (τελευταία πρόσβαση 3.12.2020)

Ιουλιανά και Αποστασία. Ανακτήθηκε από www.kathimerini.gr/society/883400/ioyliana-kai-apostasia/ (τελευταία πρόσβαση 3.12.2020)


Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Μανώλης Αδάμ

Φοιτητής του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης και κατοικώ μόνιμα στη Θεσσαλονίκη. Τα ενδιαφέροντά μου σχετίζονται με την Ιστορία και τη Τεχνολογία.

Εβδομαδιαία ενημέρωση απο το maxmag στο email σου

Η ενημέρωση σου, για όλα τα θέματα, επί παντός επιστητού, είναι προτεραιότητα για μας στο MAXMAG. Αυτός είναι κ ο λόγος, για τον οποίο κάθε εβδομάδα οι συντάκτες μας θα επιλέγουν τα 15 σημαντικότερα άρθρα, από όλες τις στήλες του περιοδικού και θα φροντίζουμε να τα λαμβάνεις απευθείας στο email σου. Όλες οι σημαντικές ειδήσεις θα σε περιμένουν να τις ανοίξεις. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι μια εγγραφή στο Newsletter μας. Τι περιμένεις λοιπόν;