Πολιτεία Πλάτωνα: Προβληματισμοί και εφαρμογή

Πολιτεία
Πηγή εικόνας: iefimerida.gr

 

Όσοι έχουν διαβάσει την Πολιτεία του Πλάτωνα,  είτε σε επίπεδο προσωπικό, είτε λόγω σχολής, είτε ως ύλη Πανελληνίων, γνωρίζουν λίγο-πολύ για την περιβόητη ιδανική πλατωνική Πολιτεία, όπως αποτυπώνεται με την αλληγορία του σπηλαίου. Είναι όμως δυνατή η εφαρμογή της Πολιτείας του Πλάτωνα σε ένα ευρύτερο φάσμα της σημερινής ζωής;

Ξεκινώντας, θα ήθελα να άρω μία πλάνη που επικρατεί ότι η πλατωνική πολιτεία συνιστά ουτοπία. Όχι, λοιπόν, η πλατωνική πολιτεία κάθε άλλο παρά ουτοπική είναι, λαμβάνοντας υπ’ όψιν ότι είναι η απάντηση του Πλάτωνα στη φαύλη -κατ’ αυτόν- Πολιτεία της εποχής του. Επιπλέον, χρήσιμη αναφορά πρέπει να γίνει εδώ και στα λόγια ενός καθηγητή μου ο οποίος μας είχε πει ότι ουτοπικό δεν είναι αυτό που δε μπορεί να εφαρμοστεί, αλλά αυτό που δεν έχει εφαρμοστεί ακόμα.

Ανάγοντας το ζήτημα της διακυβέρνησης των αρίστων επί των ημερών μας – όπως προτείνει ο Πλάτων στην Πολιτεία- ερχόμαστε αντιμέτωποι εξαρχής με ένα φλέγον ερώτημα, ποιοι είναι οι άριστοι και πώς ορίζονται και φέρουν αυτό το χαρακτηρισμό. Σίγουρα η έννοια της αριστείας που πολλάκις ακούγεται ιδίως τελευταία είναι μια έννοια δύσκολα και ποικίλα οριζομένη για να πούμε ότι ένας άνθρωπος λόγω αυτής υποχρέουται να αναλάβει τη διακυβέρνηση της πολιτείας. Άριστοι είναι αυτοί που έχουν τίτλους σπουδών με βαθμό άνω του 8,5 ή αυτοί που με τη δράση τους έχουν αποδείξει ότι είναι πεπαιδευμένοι; Είναι οι πνευματικοί άνθρωποι της χώρας, οι διανοούμενοι, οι πανεπιστημιακοί και ακαδημαϊκοί της χώρας; Μπορούν οι γνώσεις να αποτελέσουν εχέγγυο ορθής συμπεριφοράς; Επιπλέον, για ποιους άριστους μπορούμε να μιλάμε, όταν οι τίτλοι σπουδών που τους προσδίδουν τον τίτλο του άριστου αποδεικνύονται σε ουκ όλιγες περιπτώσεις πλάστοι; Εντέλει “κάνουν τα πτυχία τον άνθρωπο” ή η Παιδεία που τον διέπει πέραν της εκπαίδευσης του; Και ποια είναι αυτή η Παιδεία άραγε που είναι μονίμως ζητούμενη και συγχρόνως ευαγγελιζόμενη πανάκεια;

Γυρίζοντας στους πνευματικούς ανθρώπους που προαναφέρθηκαν, ένα ερώτημα που γεννάται, είναι κατά πόσο θέλουν οι πνευματικοί άνθρωποι να ασχοληθούν με την εκπαίδευση των υπολοίπων; Στην Πολιτεία θα ήσαν υποχρεωμένοι και θα είχαν υποστεί επιπτώσεις, αν δεν το έκαναν. Και εννοώντας βέβαια περί εκπαίδευσης, στη σημερινή εποχή εννοώ την αφύπνιση. Θέλουν να αφυπνίσουν λοιπόν το λαό, νοιάζονται και μεριμνούν γι’ αυτόν ή στην καλύτερη αδιαφορούν και στη χειρότερη επιτιμητικά τον ψέγουν ως κατώτερο, βρισκόμενοι σε σύγχρονα “νήσια των Μακάρων” που συνιστά και το μόνο άτυπο και έμμεσο κοινό τους στοιχείο με τους πεπαιδευμένους της πλατωνικής πολιτείας;

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Αντέχει όμως και ο σύγχρονος άνθρωπος αυτή την κριτική – εφόσον γίνεται – ή δεν αναγνωρίζει αυτή τους την αξία; Δέχονται τον άλλον ως ανώτερο ως καλύτερο, ως σύμβουλο; Ή απλά θεωρούν ότι η αξία του δεν είναι πραγματικά αυτή που του έχει αποδοθεί; Και αν ασπάζονται το δεύτερο σκέλος του διπόλου, φταίνε μόνο οι ίδιοι ή και η αναξιοκρατία που χαρακτηρίζει ιδίως τη χώρα μας, δημιουργώντας συχνά διάττοντες αστέρες αμφιβόλου λάμψης και ποιότητας;  Και το κυριότερο θέλει η πολιτεία να βρει τους πραγματικά άξιους ή αρέσκεται απλά να τους ευαγγελίζεται και να τους χρησιμοποιεί κατά το δοκούν, όπως και αν συμφέρει και εξυπηρετεί ανά περίπτωση;

Οι παραπάνω διαπιστώσεις υπό μορφή ερωτημάτων – που ίσως δεν είναι και οι μόνες που μπορούν να γίνουν, δίνουν μάλλον την εντύπωση ότι η πλατωνική Πολιτεία ίσως δεν είναι πρακτικά εφαρμόσιμη, όχι γιατί είναι ουτοπική αλλά γιατί είναι αθεράπευτα αισιόδοξη πως θα βρεθούν τω όντι άξιοι με όραμα, θα αναγνωριστούν και θα αναλάβουν απρόσκοπτα τη διακυβέρνηση της εκάστοτε Πολιτείας.

 

Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν στο άρθρο αυτό:

Η αλληγορία του σπηλαίου του Πλάτωνα. Ανακτήθηκε από https://www.maxmag.gr/politismos/philosofia/spilaio/

Πλάτωνας : Η αλληγορία του σπηλαίου στο σήμερα. Ανακτήθηκε από https://www.maxmag.gr/politismos/koinonia/platonas-i-alligoria-toy-spilaioy-sto-simera/

 


Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Πάνος Τριανταφυλλίδης

Γεννημένος στη Θεσσαλονίκη το 1994, σπούδασα Φιλοσοφία & Παιδαγωγική στο ΑΠΘ, με είδικευση την Παιδαγωγική και ολοκληρώνω τις σπουδές μου στη Φιλολογία στο ΑΠΘ, με ειδίκευση στην Κλασική Φιλολογία. Από το 2007 ασχολούμαι με τη Ρητορική στην Εκπαίδευση ως διαγωνιζόμενος(2007-2012) κριτής και debate coach(2015 - σήμερα). Από το 2019 είμαι μέλος του Ρητορικού Συλλόγου Νομικής ΑΠΘ(Θ.Α.Ρ.ΣΥ.Ν.). Ως φοιτητής εχω συμμετάσχει σε προσομοιώσεις Δημοτικού Συμβουλίου, Ελληνικού Κοινοβουλίου & Ηνωμένων Εθνών. Από το 2020 είμαι μέλος του Δημοτικού Συμβουλίου Νέων. Από το 2013 έχω άρθρα μου έχουν δημοσιευθεί στη Στήλη Αναγνωστών του Protagon, στο Allwrite.gr και από το 2020 αρθρογραφώ στο Polls & Politics και το MAXMAG.

Εβδομαδιαία ενημέρωση απο το maxmag στο email σου

Η ενημέρωση σου, για όλα τα θέματα, επί παντός επιστητού, είναι προτεραιότητα για μας στο MAXMAG. Αυτός είναι κ ο λόγος, για τον οποίο κάθε εβδομάδα οι συντάκτες μας θα επιλέγουν τα 15 σημαντικότερα άρθρα, από όλες τις στήλες του περιοδικού και θα φροντίζουμε να τα λαμβάνεις απευθείας στο email σου. Όλες οι σημαντικές ειδήσεις θα σε περιμένουν να τις ανοίξεις. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι μια εγγραφή στο Newsletter μας. Τι περιμένεις λοιπόν;