Πώς επηρεάζει την αλιεία η κλιματική αλλαγή

Αλιεία και κλιματική αλλαγή
Πηγή εικόνας: www.carbonbrief.org/marine-hotspots-under-dual-threat-from-climate-change-and-fishing

Η αλιεία, δηλαδή η σύλληψη και απόσπαση ιχθύων και άλλων υδρόβιων ζώων, είναι άλλος ένας τομέας που επηρεάζεται από την κλιματική αλλαγή. Τα μελλοντικά σενάρια για τα υδρόβια οικοσυστήματα δεν είναι αισιόδοξα κι έχουν περιβαλλοντικό, οικονομικό και κοινωνικό αντίκτυπο.

Η αλιεία για τον άνθρωπο

Περισσότεροι από μισό δισεκατομμύριο άνθρωποι εξαρτώνται από την αλιεία ως πηγή εισοδήματος και τροφής. Η αλιεία αποτελεί σπουδαίο οικονομικό κλάδο και πολλά νησιωτικά κράτη στηρίζονται αποκλειστικά σε αυτήν.

Για 400 εκατομμύρια ανθρώπους η αλιεία είναι η αποκλειστική διατροφική τους πηγή, ενώ για 3 δισεκατομμύρια ανθρώπους αποτελεί την πιο σημαντική πηγή πρωτεϊνών.

Αλιεία: οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής
Πηγή εικόνας: commons.wikimedia.org/wiki/File:Caesio_caerulaurea_(Port_Moresby_Fish_Market).jpg

Οι προβλέψεις για την επίδραση της κλιματικής αλλαγής στα υδρόβια οικοσυστήματα

Στις μελλοντικές δεκαετίες, προβλέπεται ότι η θέρμανση και η οξίνιση των ωκεανών θα επηρεάσουν την υγεία των οικοσυστημάτων. Συγκεκριμένα, οι διαδικασίες ανάπτυξης και αναπαραγωγής πολλών υδρόβιων οργανισμών θα κλονιστούν.

Η κλιματική αλλαγή θα επηρεάσει τις φυτοπλαγκτονικές και μικροβιακές κοινότητες του νερού. Οι συγκεκριμένες κοινότητες στηρίζουν τα οικοσυστήματα και είναι καθοριστικές για τα τροφικά πλέγματα της ζωής κάτω από το νερό. Η παραγωγικότητα των ωκεανών αναμένεται να αυξηθεί στις πολικές περιοχές λόγω του λιώσιμου των πάγων και να μειωθεί στις υπόλοιπες περιοχές.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Μέχρι το 2050 αρκετοί θαλάσσιοι οργανισμοί θα έχουν εκτοπιστεί σε άλλες περιοχές της Γης, εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά, καθώς οι ωκεανοί θα θερμαίνονται. Αυτή η αλλαγή θα ευνοήσει μόνο τα είδη με μικρή διάρκεια ζωής που συναντώνται στις τροπικές περιοχές.

Η αφθονία των ειδών που ευδοκιμούν σε ψυχρά ύδατα θα ελαττωθεί, ενώ θα αυξηθεί η αφθονία των τροπικών ειδών. Τα τροπικά είδη συγκεκριμένα, θα εμφανίσουν ευρύτερη κατανομή και θα κυριαρχήσουν στις εύκρατες περιοχές.

Η κλιματική αλλαγή θέτει σε κίνδυνο τη δομή και τη λειτουργία των ήδη καταπονημένων υδρόβιων οικοσυστημάτων. Oι επιπτώσεις της στα οικοσυστήματα θαλάσσιων και γλυκών υδάτων διακρίνονται σε τρεις κατηγορίες: α) οι άμεσες φυσικές επιπτώσεις (π.χ. αλλαγή της στάθμης της θάλασσας,  και πλημμύρες), β) οι οικολογικές αντιδράσεις στις φυσικές αλλαγές (π.χ. μείωση παραγωγικότητας και αφθονίας ειδών, αύξηση επιπέδων παθογόνων και μείωση σταθερότητας οικοσυστήματος) και γ) οι έμμεσες κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις (π.χ. μείωση διαθεσιμότητας εμπορικών ειδών).

Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην αλιεία

Αρκετές επιστημονικές μελέτες αναμένουν μια πραγματική αλιευτική κρίση η οποία θα αυξήσει τις πολιτικές και οικονομικές ανισότητες μεταξύ Βορρά και Νότου.

Οι επιπτώσεις στην Ευρώπη φαίνεται ότι θα είναι σχετικά περιορισμένες, ελαφρώς θετικές για τις βόρειες χώρες και αρνητικές για τις νότιες χώρες, μιας και τα ευρωπαϊκά είδη ψαριών θα κινηθούν προς τον Βορρά αναζητώντας ψυχρότερα ύδατα.

Σίγουρα τα υδρόβια είδη εμπορικής αξίας δεν θα είναι τα ίδια σε παγκόσμιο επίπεδο. Οι ψαράδες θα υποστούν τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής μέσω λιγότερο σταθερών συνθηκών διαβίωσης, αλλαγών στη διαθεσιμότητα και την ποιότητα των εμπορικών ειδών και αυξανόμενων κινδύνων για την υγεία.

Πολλές κοινότητες που εξαρτώνται από την αλιεία είναι ήδη ευάλωτες λόγω της φτώχειας και της έλλειψης βασικών υποδομών. Η ευθραυστότητα αυτών των κοινοτήτων υπονομεύεται περαιτέρω από την υπερεκμετάλλευση των αλιευτικών πόρων και τα υποβαθμισμένα οικοσυστήματα. Η κλιματική αλλαγή έχει αρνητικό αντίκτυπο και στην επισιτιστική ασφάλεια, ειδικά όσο ο παγκόσμιος πληθυσμός αυξάνεται.

Υδρόβιοι οργανισμοί-θύματα της κλιματικής αλλαγής

  • Μικρά ψάρια όπως οι γαύροι και οι σαρδέλες είναι πολύ ευαίσθητα στις φυσικές μεταβολές του οικοσυστήματος που ζουν.
  • Μεγάλα ψάρια όπως οι τόνοι, οι ξιφίες και οι καρχαρίες χρειάζονται μεγάλες ποσότητες οξυγόνου. Αναμένεται να μετατοπιστούν σε μικρότερα βάθη, γεγονός όμως που πιθανώς θα οδηγήσει σε αυξημένο ανταγωνισμό για τροφή.
  • Τα οστρακοειδή είναι πολύ ευάλωτα στην οξίνιση των ωκεανών, που είναι επίσης μια συνέπεια της κλιματικής αλλαγής.
  • Τα κοράλλια δεν μπορούν να προσαρμοστούν στη ταχεία αύξηση της θερμοκρασίας των υδάτων κι έτσι πεθαίνουν. Οι κοραλλιογενείς ύφαλοι είναι σπουδαία οικοσυστήματα που φιλοξενούν πολλούς διαφορετικούς οργανισμούς (π.χ. ψάρια, μαλάκια, καρκινοειδή κ.ά.), συνεπώς μαζί τους χάνονται και άλλα πολύτιμα είδη.

Ανάγκη για εφαρμογή βιώσιμης αλιείας

Οι αλιευτικές πρακτικές δεν θα πρέπει να θέτουν σε κίνδυνο εξαφάνισης τα εμπορικά είδη μειώνοντας κατά πολύ τους πληθυσμούς τους. Η εφαρμογή της βιώσιμης αλιείας σέβεται τα υδρόβια οικοσυστήματα και προσαρμόζεται στον ρυθμό αναπαραγωγής των οργανισμών που αλιεύονται, ώστε να διατηρήσει την ισορροπία και να διασφαλίσει την επιβίωση όλων των ειδών.

Η βιώσιμη αλιεία απορρίπτει τη σύλληψη γόνου και απειλούμενων ειδών. Επίσης, ελαχιστοποιεί τη σπατάλη θαλάσσιας ζωής, καθώς τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα χρησιμοποιούνται για ιχθυάλευρα (χρήση σε υδατοκαλλιέργειες).

Κατά την εφαρμογή πρακτικών βιώσιμης αλιείας παράγονται λιγότερα απόβλητα, ελαχιστοποιείται η κατανάλωση ενέργειας και μειώνεται η χρήση χημικών ουσιών που καταστρέφουν τη στιβάδα του όζοντος.


Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν για το άρθρο

  1. FAO Fisheries and Aquaculture, ανακτήθηκε από www.fao.org/fishery/climatechange/en, τελευταία επίσκεψη 23/6/2020
  2. Fisheries and climate change, ανακτήθηκε από ocean-climate.org/, τελευταία επίσκεψη 23/6/2020
  3. What is Sustainable Fishing and Why is so Important?, ανακτήθηκε από www.iberdrola.com/social-commitment/sustainable-fishing, τελευταία επίσκεψη 23/6/2020

Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Μαριάννα Τρίφωνα

Βιολόγος εδώ! Γράφω για θέματα που συχνά υποτιμούνται: οικολογικές καταστροφές, απώλεια βιοποικιλότητας, ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή... Λατρεύω τη θαλάσσια βιολογία και οικολογία. Επικοινωνία: triphonamarianna@gmail.com

Εβδομαδιαία ενημέρωση απο το maxmag στο email σου

Η ενημέρωση σου, για όλα τα θέματα, επί παντός επιστητού, είναι προτεραιότητα για μας στο MAXMAG. Αυτός είναι κ ο λόγος, για τον οποίο κάθε εβδομάδα οι συντάκτες μας θα επιλέγουν τα 15 σημαντικότερα άρθρα, από όλες τις στήλες του περιοδικού και θα φροντίζουμε να τα λαμβάνεις απευθείας στο email σου. Όλες οι σημαντικές ειδήσεις θα σε περιμένουν να τις ανοίξεις. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι μια εγγραφή στο Newsletter μας. Τι περιμένεις λοιπόν;