Αυτοπορτραίτο: Eίναι τελικά selfie;

πηγή εικόνας: www.dichroma-photography.com

 

Το αυτοπορτραίτο τότε και σήμερα

   Το αυτοπορτραίτο, δηλαδή η απεικόνιση του ίδιου του καλλιτέχνη μέσα στο έργο, δεν είναι μια έννοια άγνωστη στην τέχνη. Σίγουρα δεν περίμενε τον 21ο αιώνα και τα selfie με τις κάμερες των smartphones για να πραγματωθεί. Οι μεγαλύτεροι καλλιτέχνες στην ιστορία της τέχνης έχουν ζωγραφίσει τον εαυτό τους ή έχουν φροντίσει να τον συμπεριλάβουν περίτεχνα μέσα σε μεγάλα έργα αντί της τυπικής υπογραφής τους. Ο Vincent Van Gogh κατά τη διάρκεια της ζωής του έκανε δεκάδες αυτοπορτραίτα, ο Albrecht Durer ζωγράφισε το εαυτό του σαν τον Χριστό, ο Egon Schiele σε σκανδαλώδεις στιγμές και η Frida Kahlo χρησιμοποίησε τα ζωγραφικό της ταλέντο για να εκφράσει και να δείξει την βασανισμένη της ψυχοσύνθεση. Η λίστα πρακτικά είναι ατελείωτη. Ακόμα και ο Michelangelo ζωγράφισε τον εαυτό του στην Καπέλα Σιξτίνα. Και στην φωτογραφία όμως το αυτοπορτραίτο εμφανίστηκε πολύ νωρίς.

 

αυτοπορτραίτο καραντίνας
πηγή εικόνας: προσωπικό αρχείο

  Το αυτοπορτραίτο αρχικά υπηρετούσε πρακτικούς λόγους, μιας και οι ερευνητές και όσοι πειραματίζονταν με το νέο μέσο χρειάζονταν ένα μοντέλο για να κάνουν δοκιμές. Το πιο βολικό μοντέλο ήταν ο ίδιος ο εαυτός τους. Στην συνέχεια τα αυτοπορτραίτα γίνονταν για καταγραφικούς λόγους. Μαζί με τα πορτραίτα ήταν οι πιο συνηθισμένες λήψεις στα πρώτα χρόνια της φωτογραφίας. Άλλωστε το 90% των δαγκεροτυπιών που έχουν διασωθεί είναι πορτραίτα. Προχωρώντας παραπέρα θα δούμε ότι όλοι λίγο-πολύ οι φωτογράφοι που θαυμάζουμε έχουν φωτογραφίσει τον εαυτό τους: Από τον Andre Kertez, τον Irving Penn, τον Nobuyoshi Araki μέχρι τον Helmut Newton και την Vivian Maier.

 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Κερτέζ
πηγή εικόνας: www.maxmag.gr

 

   Από τα πρώτα βήματα των εικονικών τεχνών, οι δημιουργοί απεικόνιζαν τον εαυτό τους στα έργα τους. Στον 21ο αιώνα, η διάδοση του αυτοπορτραίτου στην φωτογραφία εκτοξεύτηκε διεθνώς και εκτός του κύκλου των φωτογράφων. Το 2013 η λέξη selfie ανακηρύσσεται «Λέξη της Χρονιάς» από το Αγγλικό Λεξικό της Οξφόρδης. Η ιστορία, όμως, του αυτοπορτραίτου χρονολογείται μαζί με τα πρώτα βήματα της φωτογραφίας.

 

Ποιες φωτογραφίες αναγνωρίζονται ως αυτοπορτραίτο;

 

πηγή εικόνας: προσωπικό αρχείο

 

Αδιαμφισβήτητα, όταν ο φωτογράφος απεικονίζεται ευδιάκριτα ότι έχει πραγματοποιήσει την λήψη, η απάντηση είναι προφανής. Η εισαγωγή του του χρονοδιακόπτη (timer) περιπλέκει την υπόθεση. Αυτοπορτραίτο μπορεί να αναγνωριστεί μια φωτογραφία στην οποία η παρουσία του φωτογράφου προδίδεται μέσα στο κάδρο, αρκεί να έχει αποφασίσει ο ίδιος για την σύνθεση της. Ένας καθρέφτης προδίδει ευδιάκριτα αυτήν την παρουσία. Διάφορες αντανακλάσεις και παραμορφώσεις προσφέρουν μια νέα δημιουργική διάσταση. Η σκιά του φωτογράφου είναι ένα δημιουργικό βήμα παρακάτω. Συνεπώς, τα αυτοπορτραίτα μπορούν να αποτελέσουν ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον είδος φωτογραφίας, ικανό να διευρύνει τους καλλιτεχνικούς ορίζοντες κάθε φωτογράφου.

 

Αυτοπορτραίτο του Κερτέζ
πηγή εικόνας: www.maxmag.gr

 

Vivian Majier
πηγή εικόνας: www.photographyinfo.gr

Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Ελένη Σαββαρίκα

Γεννήθηκα το 1994 στην Καστοριά αλλά μεγάλωσα Θεσσαλονίκη. Σπούδασα Επικοινωνία και Ψηφιακά Μέσα στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Φοιτώ στο ΙΕΚ Καστοριάς του τμήματος Φωτογραφίας και είμαι μέλος της Φωτογραφικής Λέσχης Καστοριάς. Γράφω όπου βρω από τότε που με θυμάμαι. Φωτογραφίζω ό,τι κάνει κλικ στην ψυχή μου. Αγαπώ τα βιβλία, το ραδιόφωνο και τα ταξίδια.

Εβδομαδιαία ενημέρωση απο το maxmag στο email σου

Η ενημέρωση σου, για όλα τα θέματα, επί παντός επιστητού, είναι προτεραιότητα για μας στο MAXMAG. Αυτός είναι κ ο λόγος, για τον οποίο κάθε εβδομάδα οι συντάκτες μας θα επιλέγουν τα 15 σημαντικότερα άρθρα, από όλες τις στήλες του περιοδικού και θα φροντίζουμε να τα λαμβάνεις απευθείας στο email σου. Όλες οι σημαντικές ειδήσεις θα σε περιμένουν να τις ανοίξεις. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι μια εγγραφή στο Newsletter μας. Τι περιμένεις λοιπόν;