Ισλάμ – Πολιτικό Ισλάμ: μοιάζουν αλλά δεν ταυτίζονται

Άλλο Ισλάμ, άλλο Ισλαμισμός. Ο περισσότερος κόσμος αγνοεί αυτή τη λεπτή γραμμή που διαχωρίζει τους δύο όρους. Το Ισλάμ είναι η γνωστή σε όλους μας μονοθεϊστική θρησκεία, που βασίζεται στο κήρυγμα και τον τρόπο ζωής του προφήτη Μωάμεθ. Ο Ισλαμισμός ή αλλιώς Πολιτικό Ισλάμ, όμως, είναι κάτι διαφορετικό. Σε αυτή την περίπτωση, δε μιλάμε απλά για μια θρησκεία, αλλά για ένα πολιτικό δόγμα, ένα πολιτικό κίνημα. Μία μίξη θρησκευτικών αρχών και πολιτικής ιδεολογίας εμπλουτισμένη με τη φιλοσοφία του θρησκευτικού φονταμενταλισμού (= θεωρία που υποστηρίζει ότι η κοινωνία, η πολιτική, η οικονομία θα πρέπει να καθοδηγείται από τη θρησκεία) και του αντι-δυτικισμού.

Λίγα λόγια για το Ισλάμ

Το Ισλάμ, που στα αραβικά σημαίνει «ο υποταγμένος στο Θεό», πρωτοεμφανίστηκε στην Αραβία τον 7ο αιώνα μ.Χ. Μιλάμε για μία μονοθεϊστική θρησκεία επηρεασμένη από τον Χριστιανισμό και τον Ιουδαϊσμό. Οι διδαχές του περιέχονται στο Κοράνιο, το οποίο αποτελεί την απαγγελία του λόγου του Θεού προς τον προφήτη Μωάμεθ μέσω του αρχάγγελου Γαβριήλ. Το Κοράνιο είναι γραμμένο στα αραβικά, την ιερή,  κατά τους μουσουλμάνους, γλώσσα.

Τα δύο κύρια ρεύματα στο Ισλάμ είναι οι σουνίτες κι οι σιίτες. Οι πρώτοι αποτελούν την πλειοψηφία και ανέρχονται στο 90% των μουσουλμάνων. Επικαλούνται τη σούνα, τα παραδοσιακά έθιμα, που βασίζονται στον τρόπο ζωής του Μωάμεθ. Οι σιίτες εκπροσωπούν μια εξαιρετικά περιορισμένη μειονότητα της μουσουλμανικής κοινότητας.

Η Αραβοϊσλαμική επέκταση ξεκίνησε τον 7ο αιώνα. Σήμερα οι κατ΄εξοχήν μουσουλμανικές χώρες είναι η Ινδονησία, η Ινδία, το Πακιστάν και το Μπανγκλαντές. Ωστόσο στο πλαίσιο της υψηλής κινητικότητας του πληθυσμού, το Ισλάμ είναι εξαπλωμένο σε ολόκληρο τον κόσμο, με τους μουσουλμάνους να φτάνουν το 1,2 δισεκατομμύριο!

Οι μουσουλμάνοι προσκυνούν στη Μέκκα

Οι πέντε πυλώνες του Ισλάμ:

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

  • Η ομολογία της πίστης
  • Οι καθημερινές προσευχές, πέντε στο σύνολό τους
  • Η ελεημοσύνη προς τους φτωχούς
  • Το Ραμαζάνι ( ένατος μήνας του μουσουλμανικού ημερολογίου υποχρεωτικής νηστείας από την ανατολή μέχρι τη δύση του ηλίου)
  • Το προσκύνημα στη Μέκκα τουλάχιστον μία φορά στη ζωή του πιστού, εφόσον το επιτρέπει η φυσική και οικονομική του κατάσταση.

Λίγα λόγια για το Πολιτικό Ισλάμ

Το Πολιτικό Ισλάμ δε διαφέρει ριζικά από το Ισλάμ όσον αφορά τα θρησκευτικά πιστεύω, ωστόσο παρουσιάζει ορισμένες προκαταλήψεις και αλλοιωμένες αρχές του Κορανίου. Την πηγή του χάσματος αποτελεί ο φονταμενταλισμός, που όπως προαναφέρθηκε υποστηρίζει την κυριαρχία της θρησκείας τόσο στην ιδιωτική όσο και στη δημόσια ζωή. Οι ισλαμιστές φονταμενταλιστές είναι υπέρμαχοι μιας θεοκρατίας, δηλαδή ενός κράτους στο οποίο η θρησκεία θα ελέγχει την πολιτική. Οι θρησκευτικές-πνευματικές δυνάμεις θα κυριεύσουν τις κοσμικές.

Βασικές αρχές του Ισλαμισμού:

  • Τα ιδανικά του Ισλάμ κατευθύνουν την κοινωνία.
  • Ίδρυση θεοκρατικού κράτους -ο ισλαμικός νόμος (σαρία) υπερισχύει.
  • Υπονόμευση δυτικών αξιών και προτύπων ως διεφθαρμένα.

Οι Ισλαμιστές ,κατά τα λεγόμενά τους, εκφράζουν τις παραδοσιακές αξίες του Ισλάμ, απαλλαγμένες από την επήρεια του δυτικού πολιτισμού. Η Δύση, αντιθέτως, κάνει λόγο για πολιτική διαστρέβλωση των ισλαμικών αρχών.

Πώς γεννήθηκε ο ισλαμικός φονταμενταλισμός;

Η απαρχή του χρονολογείται το 1928 με την ίδρυση της Μουσουλμανικής Αδελφότητας, διακρατική οργάνωση ισλαμιστών που ιδρύθηκε στην Αίγυπτο  από τον μουσουλμάνο λόγιο και δάσκαλο Χασάν αλ-Μπάννα. Το σύνθημα της Αδελφότητας: «Ο Αλλάχ είναι ο στόχος μας, Το Κοράνι είναι το Σύνταγμα, Ο Προφήτης είναι ο ηγέτης μας, Τζιχάντ είναι ο δρόμος μας, Θάνατος για χάρη του Αλλάχ είναι η επιθυμία μας». Η έξαρση, ωστόσο, σημειώθηκε το 1979 με τη λαϊκή επανάσταση στο Ιράν, που έφερε στην εξουσία ένα σιίτικο ισλαμικό καθεστώς με μαχητική προσέγγιση και απαρχαιωμένες κοινωνικές δομές.

Γιατί εμφανίστηκε η ισλαμιστική μαχητικότητα;

Τί ήταν αυτό που έκανε τους ισλαμικούς φονταμενταλιστές να στραφούν εναντίον της Δύσης; Από πού πηγάζει η βία και το μίσος; Είναι το ίδιο το Ισλάμ; Ίσως διαδραματίζει και αυτό σημαντικό ρόλο! Όταν η Δύση υποστηρίζει την έννοια του κοσμικού κράτους και το Πολιτικό Ισλάμ τη θεοκρατία, όταν οι πρώτοι διαχωρίζουν τη δημόσια από την ιδιωτική ζωή ενώ οι δεύτεροι όχι, ναι το Ισλάμ ή τουλάχιστον η αλλοιωμένη μορφή του φταίει.

Τί άλλο; Οι κοινωνικές και οι ιστορικές συνθήκες. Σκεφτείτε έναν λαό που ζει αιώνες ολόκληρους καταπιεσμένος από τις δυνάμεις της Δύσης. Η αποικιοκρατία επιβάλλει τα δυτικά πρότυπα, ο ισλαμικός κόσμος υφίσταται τον εξευτελισμό και τη φτώχεια στο όνομα της δυτικής πλουτοκρατίας. Με τη νεοαποικιοκρατία, από την άλλη, η Δύση συνεχίζει να επεμβαίνει και να προσπαθεί για την διάδοση και την εδραίωση των δυτικών ιδανικών.

Επομένως, το πολιτικό Ισλάμ με την επίσημη εκδοχή του αντιμετωπίζει τη Δύση ως τον «κακό ηγεμόνα», τον διεφθαρμένο εχθρό που αντιπροσωπεύει τον ατομικισμό και τον υλισμό. Επιθυμεί την κάθαρση και την παλινόρθωση του Ισλάμ ανεπηρέαστο από οποιαδήποτε δυτική επέμβαση.

Πολλές μαχητικές ομάδες ήταν αυτές που επηρεάστηκαν από αυτές τις απόψεις, όπως η Αλ Κάιντα και ο Osama bin Laden.

Όλοι οι μουσουλμάνοι μισούν τη Δύση;

Εννοείται πως όχι και αυτό πρέπει να γίνει κατανοητό από όλους, από κάθε κοινωνία και κάθε θρησκεία. Όχι, ο ισλαμισμός, το Ισλάμ από μόνο του δεν επικροτεί τη βία και το λεγόμενο «τζιχάντ» ως πόλεμο εναντίον των απίστων. Ο όρος χρησιμοποιείται με αυτή την έννοια μόνο από τους φονταμενταλιστές. Στην πραγματικότητα σύμφωνα με το Κοράνιο τζιχάντ σημαίνει «προσπάθεια επί του εαυτού σου». Ο Μωάμεθ μιλούσε για έναν εσωτερικό αγώνα, εσωτερικό πόλεμο με τα πάθη του πιστού. Στη Δύση μεταφράστηκε ως «ιερός πόλεμος» πάλι με την ίδια σημασία.

Σε γενικές γραμμές το Ισλάμ, αν και από μόνο του πρεσβεύει μια μη φιλελεύθερη προσέγγιση, δείχνει ανεκτικότητα στις υπόλοιπες θρησκείες. Δεν τάσσονται όλοι οι μουσουλμάνοι υπέρ της τρομοκρατίας και του πολέμου εναντίον των απίστων. Είναι και αυτοί που θέλουν να ζήσουν ειρηνικά και αρμονικά και να απορροφηθούν από τον δυτικό κόσμο χωρίς όμως να αποκοπούν από τα έθιμα και τις παραδόσεις τους, χωρίς να κατηγορούνται για εγκλήματα που δε διαπράττουν.

Δε διαφωνώ, στους καιρούς που το ένα τρομοκρατικό χτύπημα διαδέχεται το άλλο, να επιβάλλονται μέτρα προστασίας. Αλλά ας μη ξεχνάμε πως ο καθένας έχει το δικαίωμα να πιστεύει στο δικό του Θεό και πως η ισλαμική μαχητικότητα δεν αποτελεί τον κανόνα αλλά την εξαίρεση.

Πηγές:

Dennis Gira, Jean-Luc Pouthier, Οι θρησκείες σήμερα και ποιο το μέλλον τους

Andrew Heywood, Διεθνείς σχέσεις και πολιτική στην παγκόσμια εποχή


Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Αναστασία Νταλακώστα

'' Let your smile change the world ''

Εβδομαδιαία ενημέρωση απο το maxmag στο email σου

Η ενημέρωση σου, για όλα τα θέματα, επί παντός επιστητού, είναι προτεραιότητα για μας στο MAXMAG. Αυτός είναι κ ο λόγος, για τον οποίο κάθε εβδομάδα οι συντάκτες μας θα επιλέγουν τα 15 σημαντικότερα άρθρα, από όλες τις στήλες του περιοδικού και θα φροντίζουμε να τα λαμβάνεις απευθείας στο email σου. Όλες οι σημαντικές ειδήσεις θα σε περιμένουν να τις ανοίξεις. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι μια εγγραφή στο Newsletter μας. Τι περιμένεις λοιπόν;