Διαφορές ανάμεσα στον Αυτισμό και το σύνδρομο Asperger

Asperger
Πηγή εικόνας: meallamatia.gr

Πολλές φορές ακούμε για διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές, για αυτισμό, για διαταραχή αυτιστικού φάσματος και για σύνδρομο Asperger. Ποιος είναι ο κατάλληλος όρος που προσδιορίζει καλύτερα τον αυτισμό και σε ποια κατηγορία κατατάσσεται το σύνδρομο Asperger; Από το 2013 χρησιμοποιείται επίσημα ο όρος Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος (ΔΑΦ). Στον όρο αυτόν συγκαταλέγονται οι διαταραχές του αυτισμού και του συνδρόμου Asperger. Αυτές είναι προγενέστερες ονομασίες που χρησιμοποιήθηκαν στην 4η έκδοση του DSM-V. To DSM είναι το Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο που εκδίδεται από την Αμερικανική Ψυχιατρική Εταιρία (DSM – Diagnostic and Statistical Manual της American Psychiatric Association). Στην 4η, λοιπόν, έκδοση υπήρχε η κατηγορία των Διάχυτων Αναπτυξιακών Διαταραχών, η οποία συμπεριλάμβανε τον Αυτισμό, την Διαταραχή Asperger, τη ΔΑΔ μη Προσδιοριζόμενη Αλλιώς (Άτυπος αυτισμός), τη Παιδική Αποδιοργανωτική Διαταραχή, η την Διαταραχή Rett. Στη πιο πρόσφατη έκδοση η κατηγορία των Διάχυτων Αναπτυξιακών Διαταραχών καταργείται και αντικαθίσταται με τον όρο Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος.

DSM-5
Πηγή εικόνας: eidikidiapaidagogisi.blogspot.com

Η χρήση της έννοιας του φάσματος ήταν θεμελιώδης για την αποτύπωση της ανομοιογένειας που παρατηρείται στα άτομα που φέρουν την ίδια διάγνωση, δηλαδή τη διάγνωση του Αυτισμού. Για παράδειγμα, παρατηρούνται διαφορές στην ύπαρξη ή μη νοητικής καθυστέρησης, στο βαθμό εμφάνισης  δυσπροσαρμοστικής συμπεριφοράς και εν γένει στην βαρύτητα των αυτιστικών χαρακτηριστικών. Έτσι λοιπόν, η λέξη «φάσμα» περικλείει ένα ευρύ πεδίο λειτουργικών και επικοινωνιακών διαταραχών. Μάλιστα, η ετερογένεια δεν προσδιορίζεται από τα διαφορετικά ποιοτικά χαρακτηριστικά. Είναι μείζονος σημασία η σοβαρότητα της συμπτωματολογίας των διαφορετικών μορφών του αυτισμού, καθώς επηρεάζεται το επίπεδο λειτουργικότητας του κάθε ατόμου.

Νοητικές ικανότητες

Αρχικά, αξίζει να σημειωθεί πως τόσο ο αυτισμός όσο και το σύνδρομο Asperger χαρακτηρίζονται από δυσκολίες στους τομείς της αμοιβαίας κοινωνικής αλληλεπίδρασης, της επικοινωνίας και της κοινωνικής φαντασίας. Τα άτομα με σύνδρομο Asperger παρατηρείται πως έχουν μέσο ή υψηλό δείκτη νοημοσύνης. Αυτό, φυσικά, δεν σημαίνει πως τα άτομα με τυπική αυτιστική διαταραχή έχουν χαμηλό δείκτη νοημοσύνης. Είναι δύσκολο να προσδιορίσουμε τις νοητικές ικανότητες των παιδιών, διότι σε κάποιους τομείς υστερούν και σε άλλους υπερτερούν. Υπάρχουν περιπτώσεις που τα παιδιά αποδίδουν σε ορισμένες χρονικές περιόδους και σε άλλες  εμφανίζουν παλινδρόμηση, δηλαδή απώλεια κεκτημένων δεξιοτήτων και γνώσεων. Παρόλα αυτά, στη πλειοψηφία των περιπτώσεων τα άτομα με αυτισμό παρουσιάζουν κάποιο βαθμό νοητικής καθυστέρησης. Τα ποσοστά δείχνουν πως μόνο το 20% τα άτομα δεν διαφέρουν σημαντικά από το φυσιολογικό.

Βαθμός ανάπτυξης γλωσσικής ικανότητας

Σημαντικό είναι ακόμη πως τα άτομα με σύνδρομο Asperger δεν εμφανίζουν σημαντική καθυστέρηση στη γλωσσική ανάπτυξη. Απεναντίας, διαπιστώνεται πως το 50% των παιδιών με αυτισμό δεν αναπτύσσουν σχεδόν καθόλου λόγο. Χαρακτηριστικό γνώρισμα στο τρόπο επικοινωνίας τους είναι η άμεση ή καθυστερημένη ηχολαλία, η οποία εμφανίζεται στο 85% των αυτιστικών παιδιών. Η ηχολαλία είναι η επανάληψη των λέξεων ή των φράσεων που έχουν προηγουμένως λεχθεί από το συνομιλητή τους. Ακόμη, χαρακτηριστική είναι και η αντιστοφή της προσωπικής αντωνυμίας. Στη περίπτωση αυτή, παρατηρείται χρήση της προσωπικής αντωνυμίας «εγώ» και όχι «εσύ» στις περιπτώσεις που το άτομο απευθύνεται στον συνομιλητή του.

Τα άτομα με σύνδρομο Asperger δείχνουν πως έχουν ιδιαίτερα αναπτυγμένο λεξιλόγιο. Παρόλα αυτά παρατηρείται πως στα πλαίσια των συναναστροφών τους επινοούν λέξεις, μιλούν με ασυνήθιστη, δυνατή και μη εκφραστική μονότονη φωνή. Ο λόγος τους μπορεί να είναι πιο ακριβής, τυπικός και σχολαστικός από το συνηθισμένο. Δεν δημιουργούν εκφράσεις προσώπου, ενώ  οι κινήσεις τους των χεριών τους είναι αδέξιες και δεν εναρμονίζονται με το περιεχόμενο των λόγων τους. Σε συζητήσεις που ενίοτε συμμετέχουν, εστιάζουν σε θέματα που προσελκύουν το δικό τους ενδιαφέρον και συχνά μακρηγορούν και μονολογούν. Στα άτομα με αυτισμό δεν συμβαίνει ακριβώς το ίδιο. Υποστηρίζεται πως ακόμα και αν έχουν μάθει πολλές λέξεις και εκφράσεις, δεν τις χρησιμοποιούν για την εξυπηρέτηση των κοινωνικών τους αναγκών. Με λίγα λόγια, τα άτομα αυτά δυσκολεύονται να κατανοήσουν πως η γλώσσα αποτελεί τη βασική δίοδο επικοινωνίας. Γραμματικοί και συντακτικοί κανόνες δεν αξιοποιούνται για επικοινωνιακούς σκοπούς.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

γλωσσική ανάπτυξη
Πηγή εικόνας: paidiatros.com

Κλίσεις και ενδιαφέροντα των ατόμων με σύνδρομο Asperger

Επίσης, τα άτομα με σύνδρομο Asperger έχουν ένα περιορισμένο αλλά έντονο εύρος ενδιαφερόντων. Υποστηρίζεται πως αυτή η εστίαση σε συγκεκριμένα πράγματα μπορεί αδιαμφισβήτητα να αποτελέσει εφαλτήριο για επαγγελματική ανέλιξη. Το έντονο ενδιαφέρον που επιδεικνύουν, τους οδηγεί να γίνουν μεταγενέστερα  εξαιρετικά ταλαντούχα άτομα, με αυξημένη ειδίκευση σε ένα συγκεκριμένο τομέα.

Asperger
Πηγή εικόνας: cityportal.gr

Έλεγχος για την ύπαρξη συνδρόμου Asperger σε κορυφαίες προσωπικότητες

Στο σημείο αυτό σημαντικό να αναφέρουμε μία σημαντική έρευνα που διεξάχθηκε από τον Baron-Cohen από το Πανεπιστήμιο του Cambridge και τον μαθηματικό Ioan James από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Προσπάθησαν οι επιστήμονες αυτοί να αξιολογήσουν τη προσωπικότητα του Albert Einstein και του Isaac Newton και να εντοπίσουν τυχόν χαρακτηριστικά που παραπέμπουν στο σύνδρομο Asperger. Επισημαίνεται, λοιπόν, πως ο Νεύτωνας ήταν βαθιά προσηλωμένος στην δουλειά του. Υπήρχαν φορές που ξεχνούσε να φάει και ενίοτε εκδήλωνε μια απρόβλεπτη και εριστική συμπεριφορά. Από την άλλη, ο Αϊνστάιν χαρακτηρίστηκε ως ένα απομονωμένο παιδί με έντονα τα ηχολαλικά στοιχεία μέχρι την ηλικία των 7 ετών. Στη συνέχεια, εφόσον έγινε γνωστός για τις καινοτόμες θεωρίες του, στην ομιλία του διέκρινε κανείς ένα δυσνόητο και ιδιόρρυθμο λόγο.

Φυσικά, η εν λόγω διαπίστωση δεν έμεινε άνευ σχολιασμού. Ο Glen Elliot υποστήριξε πως «μπορεί κάποιος να σκεφτεί μια ιδιοφυϊα που έχει ανάρμοστη – παράλογη κοινωνική συμπεριφορά, αλλά αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ένδειξη αυτισμού». Παρόλα αυτά η εν λόγω αναφορά έγινε προκειμένου να κατανοήσουμε πως η προσκόλληση σε ένα συγκεκριμένο αντικείμενο και το έντονο ενδιαφέρον που προσελκύει τα άτομα αυτά συγκεκριμένα πράγματα αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό του συνδρόμου Asperger. Φυσικά, αυτό από μόνο του δεν αρκεί για να πούμε πως το άτομο υπάγεται στο φάσμα του αυτισμού και κατατάσσεται σε αυτή τη κατηγορία.

Asperger
Πηγή εικόνας: godcoloredgirl.com/

Δυνατότητα πρώιμης διάγνωσης

Τέλος, παρατηρείται μία σημαντική διαφορά στη δυνατότητα πρώιμης διάγνωσης. Διαπιστώνεται πως η σωστή διάγνωση στα άτομα με σύνδρομο Asperger γίνεται στην ηλικία των 7. Μάλιστα, τα άτομα μπορεί να λάβουν τη διάγνωση μετά την ενηλικίωση. Αντιθέτως, τα άτομα με αυτισμό μπορούν να διαγνωσθούν εγκαίρως.

Τα τελευταία χρόνια γίνεται λόγος για τρεις βασικές μορφές του αυτισμού. Αυτές διακρίνονται ανάλογα με το επίπεδο λειτουργικότητας, το βαθμό ανάπτυξης γλωσσικών και κοινωνικών δεξιοτήτων, το βαθμό προσαρμοστικότητας, τη δυνατότητα αυτονομίας και αυτοεξυπηρέτησης και εν γένει το βαθμό εμφάνισης των αυτιστικών χαρακτηριστικών. Θεωρητικά, το σύνδρομο Asperger είναι αυτισμός υψηλής λειτουργικότητας. Πρέπει να πούμε πως η συγκεκριμένη κατηγοριοποίηση εξυπηρετεί έναν και μόνο σκοπό. Προσανατολίζει την παρέμβαση καθώς αποσαφηνίζεται το επίπεδο λειτουργικότητας και πολλά άλλα χαρακτηριστικά. Αυτό διότι όπως έχει ειπωθεί «το να ξέρουμε ένα άτομο με αυτισμό σημαίνει αυτό ακριβώς, ξέρουμε ΕΝΑ άτομο με αυτισμό. Οι δυσκολίες ή οι ικανότητες αυτού του ατόμου δεν είναι ενδεικτικές για την σκιαγράφηση ενός άλλου ανθρώπου με αυτισμό».

Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν για το άρθρο:

ΑμεΑ Care, Το σύνδρομο Άσπεργκερ και οι διαφορές του με τον αυτισμό. Ανακτήθηκε από www.amea-care.gr (τελευταία πρόσβαση 22/11/2020 στις 15:00)

Κουτουμάνος Άγγελος (2012), Αυτισμός, ‘Ασπεργκερ, “αυτιστικά στοιχεία”: Τι είναι και τι σημαίνουν αυτές οι διαγνώσεις. Ανακτήθηκε από www.noesi.gr (τελευταία πρόσβαση 22/11/2020 στις 15:00)

Χριστοφόρου Ειρήνη (2020), Σύνδρομο Asperger (Άσπεργκερ). Ανακτήθηκε από www.paidiatros.com (τελευταία πρόσβαση 22/11/2020 στις 15:00)

Χατζηεμμανουήλ Αδρλανη (2016), Μύθοι και αλήθειες για τον αυτισμό. Ανακτήθηκε από www.aegeandoctors.gr (τελευταία πρόσβαση 22/11/2020 στις 15:00)

ΕΕΠΑΑ (2008), Χαρακτηριστικά αυτισμού. Ανακτήθηκε από www.autismgreece.gr (τελευταία πρόσβαση 22/11/2020 στις 15:00)

Νόηση (2007), Ήταν ο Einstein (Αϊνστάιν) και ο Newton (Νεύτων) αυτιστικοί; Ανακτήθηκε από www.noesi.gr (τελευταία πρόσβαση 22/11/2020 στις 15:00)

Iatro News (2013), Αυτισμός και Γλωσσική Ανάπτυξη. Ανακτήθηκε από iatro.gr (τελευταία πρόσβαση 22/11/2020 στις 15:00)


Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Μαρία Τσουρέκα

Απόφοιτη του τμήματος Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας στα Γιάννενα. Απέκτησε εξειδίκευση στην Ειδική Αγωγή και Διαπολιτισμική Εκπαίδευση και συνεχίζει τις σπουδές της στην Εργοθεραπεία. Εργάζεται εθελοντικά ως φιλόλογος σε κοινωνικό φροντιστήριο και η αγάπη της; Τα παιδια!

Εβδομαδιαία ενημέρωση απο το maxmag στο email σου

Η ενημέρωση σου, για όλα τα θέματα, επί παντός επιστητού, είναι προτεραιότητα για μας στο MAXMAG. Αυτός είναι κ ο λόγος, για τον οποίο κάθε εβδομάδα οι συντάκτες μας θα επιλέγουν τα 15 σημαντικότερα άρθρα, από όλες τις στήλες του περιοδικού και θα φροντίζουμε να τα λαμβάνεις απευθείας στο email σου. Όλες οι σημαντικές ειδήσεις θα σε περιμένουν να τις ανοίξεις. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι μια εγγραφή στο Newsletter μας. Τι περιμένεις λοιπόν;