Ουρανοξύστες και αρχιτεκτονική: Σκαρφαλώνοντας στον ουρανό

Οι ουρανοξύστες παρ’ότι αποτελούν μια αστική υπερκατασκευή με ποικίλα υλικά και μορφολογικά χαρακτηριστικά δίνουν την αίσθηση ότι ο επισκέπτης μπορεί να αγγίξει τον ουρανό. Πηγή εικόνας: History of Skyscrapers

Η ανάγκη για να σκαρφαλώσει κάποιος στον ουρανό ή να χαθεί στα σύννεφα μέσα από μια αστική δομή, προέκυψε για καθαρά πρακτικούς λόγους. Μπορεί να έχουμε κυριαρχήσει στους αιθέρες ή να έχουμε κατοικήσει τη θάλασσα, εντούτοις οι ουρανοξύστες ήρθαν να καλύψουν τη βασική ανάγκη δημιουργίας χώρων διαβίωσης και εργασίας.

Η κάθετη δόμηση, έκφραση της οποίας αποτελεί ο ουρανοξύστης, δημιουργεί πύκνωση χρήσεων και περισσότερους ελεύθερους χώρους. Σε μια σχετικά μικρή περιοχή, η ανάπτυξη καθ’ ύψος δίνει περισσότερο ωφέλιμο εμβαδόν σε κάθε όροφο και συνεπώς εξυπηρετούνται περισσότεροι χρήστες. Πέρα από τα οικιστικά συγκροτήματα, οι ουρανοξύστες μπορούν να χρησιμοποιούνται ως κτήρια γραφείων, να είναι δημόσια κτήρια διαφόρων χρήσεων, να είναι κτήρια χρηματοοικονομικών οργανισμών, τράπεζες, ή να φιλοξενούν και υποστηρικτικές εγκαταστάσεις για τις προηγούμενες δραστηριότητες. 

Υπάρχουν περισσότεροι από 80.000 ουρανοξύστες σε παγκόσμιο επίπεδο. Καθένας έχει διαφορετικά υλικά κατασκευή, διαφορετικές ανάγκες να καλύψει, αλλά όλοι έχουν ενδιαφέροντα στοιχεία και μια ιστορία να πουν. Πηγή εικόνας: History of Skyscrapers

Η αρχή της κατασκευής ουρανοξυστών εντοπίζεται μετά την πυρκαγιά του 1871 στο Σικάγο. Ήταν μια περίοδος οικονομικής ανάπτυξης για την πόλη και η πυρκαγιά είχε ολέθρια αποτελέσματα. Η ανάγκη για κάλυψη της στέγης και της εργασίας για χιλιάδες Αμερικανούς και οικονομικούς μετανάστες οδήγησε στην ταχεία ανοικοδόμηση της πόλης. Το 1885 ολοκληρώθηκε ο πρώτος ουρανοξύστης, ύψους 42 μέτρων με 12 ορόφους. Στην εποχή μας μπορεί οι 12 όροφοι να είναι κάτι συνηθισμένο ειδικά για τις εμπορικές περιοχές και τις περιοχές με κτήρια γραφείων, αλλά για εκείνη την εποχή ήταν πραγματικό επίτευγμα.

Αρχιτέκτονας ήταν ο William LeBaron Jenney. Ο σκελετός και οι οριζόντιες δοκοί ήταν από ατσάλι και η εξωτερική τοιχοποιία μπορούσε να είναι μια πιο ελαφριά κατασκευή, σε αντίθεση με τις έως τότε πρακτικές, και να έχει περισσότερα ανοίγματα. Ο πρώτος αυτός ουρανοξύστης αποτέλεσε τα γραφεία της ασφαλιστικής εταιρείας Home Insurance Building μέχρι το 1931, οπότε κατεδαφίστηκε για να αντικατασταθεί από έναν πιο σύγχρονο που φιλοξένησε τη LaSalle National Bank.

Γραμματόσημο που απεικονίζει τον 1ο ουρανοξύστη του Σικάγο και λεπτομέρειες του σχεδίου κατασκευής. Πηγή εικόνας: Chicagology

Η εμφάνισή τους στα τέλη του 19ου αιώνα και η κυριαρχία τους στο αναπτυσσόμενο αστικό τοπίο του 20ου αιώνα, καθιέρωσε τους ουρανοξύστες που άλλαξαν τις κορυφογραμμές των πόλεων. Αρχικά Σικάγο, ακολουθεί η Νέα Υόρκη και εν συνεχεία κατά τη δεκαετία του ‘90 ξεπηδούν παντού στην Ευρώπη, την Ασία και την Αυστραλία. Πλέον πέρα από τους βασικούς σκοπούς, αποκτούν έναν χαρακτήρα ανταγωνισμού μεταξύ των επενδυτών, των κατασκευαστών και των αρχιτεκτόνων. Αποτελούν δείγμα πλούτου και ισχύος. Το ύψος τους δηλώνει την επιβλητική παρουσία και την οικονομική δύναμη του κατόχου και η μορφή τους γίνεται αντικείμενο αρχιτεκτονικών διαγωνισμών. Επίσης, έχουν λειτουργήσει ως εταιρικά σύμβολα προωθώντας ένα συγκεκριμένο brand name.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Το Empire State Building της Νέας Υόρκης σχεδιάστηκε από το αρχιτεκτονικό γραφείο Shreve, Lamb & Harmon και ολοκληρώθηκε το 1931. Αποτελείται από 102 ορόφου και έχει συνολικό ύψος 448,67 μέτρα, συμπεριλαμβανομένης της κεραίας. Χαρακτηρίζεται από το στυλ Art Deco και παρατηρούμε να απαρτίζεται από μοντέρνα υλικά, όπως χάλυβα και γυαλί, ενώ συνδυάζει στοιχεία διαφόρων αρχιτεκτονικών παραδόσεων.   

Το τοπόσημο της Νέας Υόρκης, το Empire State Building, έχει αποτελέσει σκηνικό για πολλές ταινίες, όπως το King Kong και Άγρυπνος στο Σιάτλ. Πηγή εικόνας: The Empire State Building

Στο Λονδίνο βρίσκεται το ψηλότερο κτήριο-ουρανοξύστης της Δυτικής Ευρώπης και φέρει την ονομασία «The Shard». Έχει ύψος 309,6 μέτρα και 95 ορόφους. Η κατασκευή ολοκληρώθηκε το 2012 και σχεδιάστηκε από τον Renzo Piano, λαμβάνοντας το σχήμα μιας ακανόνιστης πυραμίδας, με την κορυφή του να θυμίζει γυάλινο θραύσμα, απ’ όπου και πήρε το όνομά του. Περιλαμβάνει διαμερίσματα, ξενοδοχείο, χώρους γραφείων, εστιατόρια και μπαρ.

Το Shard έχει χαρακτηριστεί υπερβολικά ψηλό και ότι επισκιάζει τα άλλα τοπόσημα του Λονδίνου. Οι εμπνευστές του το χαρακτηρίζουν ως μια κάθετη πόλη που ο καθένας μπορεί να έχει πρόσβαση και θεωρούν ότι αποτελεί ένα ακόμη σημείο αναφοράς. Πηγή εικόνας: The Shard

Το συγκρότημα μικτής χρήσης Nanjing Zendai Himalayas Center, στην επαρχία Γιανγκτσού στην Κίνα έχει έκταση 560.000 τ.μ. και αποτελεί μια κοινότητα που εναλλάσσονται ουρανοξύστες, μικρότερα κτήρια και χώροι πρασίνου. Τον σχεδιασμο και την κατασκευή έχει αναλάβει το αρχιτεκτονικό γραφείο του Πεκίνου, MAD. Το concept είναι ότι αποτελεί μια οροσειρά και ένα χωριό ταυτόχρονα, όπου στόχος είναι να αποκατασταθεί η πνευματική αρμονία μεταξύ της ανθρωπότητας και της φύσης.

Μια οροσειρά από ουρανοξύστες περιβάλλουν ένα μικρό χωριό, όπου υπάρχουν χαμηλότερα κτήρια, πεζογέφυρες, υπερυψωμένα μονοπάτια που περνούν μέσα από τα κτήρια, κήποι και λοιποί χώροι συνάθροισης κοινού συνθέτουν κατά τους δημιουργούς ένα πνευματικό και ποιητικό σκηνικό. Πηγή εικόνας: archdaily

Μπορεί να έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε ουρανοξύστες στις ΗΠΑ, στο Σικάγο, στο Λονδίνο, στη Γαλλία, στο Ντουμπάι, στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα γενικότερα, στην Σανγκάη, αλλά στη Μόσχα αναμένεται να ανεγερθεί ο ψηλότερος ουρανοξύστης στην Ευρώπη. Ο “One Tower” αναμένεται να έχει ύψος 405 μέτρα και 109 ορόφους. 1500 διαμερίσματα, εστιατόριο, παρατηρητήριο, γραφεία, καταστήματα, παιδότοποι είναι μερικές από τις χρήσεις που θα φιλοξενήσει. Ο ουρανοξύστης έχει σχεδιαστεί από το αρχιτεκτονικό γραφείο Sergey Skuratov Architects και η κατασκευή του υπολογίζεται ότι θα διαρκέσει περίπου 5 χρόνια. 

Στόχος των δημιουργών και της δημοτικής αρχής της Μόσχας είναι το One Tower να καταστεί το υπ’ αριθμόν 1 κτήριο της Ευρώπης. Πηγή εικόνας: archdaily

Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση του Συμβουλίου Tall Buildings and Urban Habitat «CTBUH Year in Review: Tall Trends of 2019», το 2019 ολοκληρώθηκαν 126 κτήρια ύψους άνω των 200 μέτρων, συμπεριλαμβανομένων 26 που ήταν άνω των 300 μέτρων. Στην κατηγορία αυτή πλέον υπάρχουν 170 κτήρια παγκοσμίως, τη στιγμή που το 2000 ήταν μόλις 26. 

Σχηματική απεικόνιση των χαρακτηριστικών ουρανοξυστών για την καθ’ ύψος σύγκρισή τους, όπως παρουσιάστηκε στην έκθεση «CTBUH Year in Review: Tall Trends of 2019». Πηγή εικόνας: World Property Journal

Ίσως τελικά οι ουρανοξύστες να είναι η έκφραση της επιθυμίας του ανθρώπου να πάει όλο και πιο ψηλά, να κατακτήσει τις κορυφές. Ίσως να σημαίνουν τα όνειρα και τις ελπίδες, όπως εκφράζονται σε ένα μουντό αστικό τοπίο. Στη σύγχρονη ιστορία οι ουρανοξύστες αποτελούν ένα γιγάντιο αρχιτεκτονικό γλυπτό που εκτός από τις στατικές μελέτες απαιτείται να υπάρχει και η αντίστοιχη μορφολογική εξέλιξη. Εξέλιξη που θα ανταποκρίνεται στο αστικό τοπίο, στον περιβάλλοντα χώρο, θα χρησιμοποιεί νέες τεχνικές και θα σέβεται τους κανόνες της βιώσιμης ανάπτυξης και της αειφορίας.

Πηγές άρθρου:

Βανδώρος Α. (2008). Αφιέρωμα στα ψηλά κτήρια. Ανακτήθηκε από https://www.greekarchitects.gr/gr/%CF%84%CE%B1-%CF%88%CE%B7%CE%BB%CE%B1-%CE%BA%CF%84%CE%B7%CF%81%CE%B9%CE%B1/%CE%B1%CF%86%CE%B9%CE%AD%CF%81%CF%89%CE%BC%CE%B1-%CF%83%CF%84%CE%B1-%CF%88%CE%B7%CE%BB%CE%AC-%CE%BA%CF%84%CE%AF%CF%81%CE%B9%CE%B1-id1383. (τελευταία πρόσβαση 30/07/2020)

History of Skyscrapers and Tall Buildings. Ανακτήθηκε από http://www.historyofskyscrapers.com/. (τελευταία πρόσβαση 30/07/2020)

Baldwin E. (2018). Moscow’s New Supertall Skyscraper Approved for Construction. Ανακτήθηκε από https://www.archdaily.com/901018/moscow-approves-citys-tallest-skyscraper. (τελευταία πρόσβαση 30/07/2020)

Cortese A. (2008). Scraping the Sky, and Then Some. Ανακτήθηκε από https://www.nytimes.com/2008/06/15/realestate/commercial/15sqft.html.  (τελευταία πρόσβαση 30/07/2020)

Routley Ν. (2017). There’s a global rush to build skyscrapers. Ανακτήθηκε από https://www.businessinsider.com/global-rush-to-build-skyscrapers-2017-12. (τελευταία πρόσβαση 30/07/2020)

Empire State Building Architecture Style. Ανακτήθηκε από https://study.com/academy/lesson/empire-state-building-architecture-style.html. (τελευταία πρόσβαση 30/07/2020)

Manning L. (2020). Feature Series: Coolest Buildings for 2020 – Part 2. Ανακτήθηκε από https://www.constructionglobal.com/major-projects/feature-series-coolest-buildings-2020-part-2. (τελευταία πρόσβαση 30/07/2020)

Home Insurance Building. Ανακτήθηκε από https://www.history.com/topics/landmarks/home-insurance-building (τελευταία πρόσβαση 30/07/2020)

Gerrity M. (2019). New Global Record Set in 2019 for Number of Supertall Building Completions. Ανακτήθηκε από https://www.worldpropertyjournal.com/real-estate-news/china/shanghai-real-estate-news/tianjin-ctf-finance-centre-tallest-buildings-of-2019-real-estate-news-ctbuh-antony-wood-tall-buildings-and-urban-habitat-report-new-built-in-skyscrapers-in-2020-11720.php. (τελευταία πρόσβαση 30/07/2020)


Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Ξένια Σαρατσιώτη

Η Ξένια ζει και εργάζεται στην Αθήνα. Είναι απόφοιτη του Τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Πανεπιστημίου Πατρών και κάνει μεταπτυχιακό στα Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών (GIS) στη Σουηδία. Χαρακτηριστικά της είναι η μεθοδικότητα και η οργάνωση. Λατρεύει τα ταξίδια μιας και πιστεύει ότι αποτελούν πηγή έμπνευσης και γνώσης ώστε να αντιμετωπίσει τις νέες προκλήσεις.

Εβδομαδιαία ενημέρωση απο το maxmag στο email σου

Η ενημέρωση σου, για όλα τα θέματα, επί παντός επιστητού, είναι προτεραιότητα για μας στο MAXMAG. Αυτός είναι κ ο λόγος, για τον οποίο κάθε εβδομάδα οι συντάκτες μας θα επιλέγουν τα 15 σημαντικότερα άρθρα, από όλες τις στήλες του περιοδικού και θα φροντίζουμε να τα λαμβάνεις απευθείας στο email σου. Όλες οι σημαντικές ειδήσεις θα σε περιμένουν να τις ανοίξεις. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι μια εγγραφή στο Newsletter μας. Τι περιμένεις λοιπόν;