Houseboats: ζώντας στο νερό

Οι πλωτές κατοικίες ή houseboats ή boathouses μπορούν πλέον να έχουν οποιαδήποτε μορφή, η ύπαρξή τους χρονολογείται από την αρχαιότητα και έχουν αποτελέσει στοιχεία πολλών πολιτισμών σε παγκόσμιο επίπεδο. Πηγή εικόνας: Twisted Sifter

Houseboats λέγονται τα πλωτά σπίτια που συναντάμε τόσο σε ευρωπαϊκές πόλεις, στην Αμερική, αλλά και στην Ασία. Αποτελούν παράδειγμα εφαρμογής της πλωτής αρχιτεκτονικής, η οποία στη σύγχρονη ιστορία εμφανίζεται περί τον 17ο αιώνα στην Ολλανδία. Τότε άρχισαν οι άνθρωποι να ζουν σε βάρκες και πλοία. Τον 19ο αιώνα τα ξύλινα πλοία αντικαταστάθηκαν από χαλύβδινα και σταδιακά άρχισαν να μετασχηματίζονται και να αποτελούν συνέχεια του αστικού τοπίου επί των υδάτινων επιφανειών.

Ο αριθμός των houseboats αυξήθηκε κατακόρυφα μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου λόγω έλλειψης στέγης. Υπήρχε όμως και μεγάλη διαθεσιμότητα των μη χρησιμοποιούμενων λιμενικών χώρων γιατί όπου δεν μπορούσαν να ελλιμενιστούν τα νέα πλοία. Στο τέλος του 20ου αιώνα ο αριθμός των houseboats έχει αυξηθεί περισσότερο και έχουν εξαπλωθεί σε πολλές πόλεις της Ολλανδίας και της Ευρώπης γενικότερα. Πλέον σχεδιάζονται ακόμα και γειτονιές που θα φιλοξενούνται οι πλωτές κατοικίες προσφέροντας ακόμα περισσότερες ανέσεις.

Στο Wilmington της Βόρειας Καρολίνα έχει σχεδιαστεί μια γειτονιά φιλοξενίας των πλωτών κατοικιών, όπου παρέχονται βασικές υποδομές προκειμένου να εξασφαλιστει μεγαλύτερη άνεση. Πηγή εικόνας: ProtCityDaily

Σπίτια, εστιατόρια, εκθεσιακοί χώροι, καφετέριες, σχολεία κλπ. χτίζονται σε όλο τον κόσμο ως πλωτές κατασκευές. Τα πλωτά σπίτια ή αλλιώς houseboats δεν επηρεάζονται από την αλλαγή της στάθμης του νερού και μπορούν να μεταφερθούν εύκολα σε διαφορετικά μέρη. Σε αυτά μπορούν να αξιοποιηθούν σε μεγάλο βαθμό οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειες (ηλιακή, αιολική, υδροθερμική) σε σχέση με ένα συμβατικό κτίριο στην ξηρά. Επίσης, φέρουν καλύτερη θερμομόνωση σε σχέση με τα βιομηχανικά μεταλλικά σκάφη. Επιπλέον, δημιουργούνται συνθήκες ευεξίας και καλής υγείας για τους κατοίκους και τους επισκέπτες τέτοιων χώρων καθώς καλούνται να υπάρξουν σε μια ήρεμη και άνετη ατμόσφαιρα, σε επαφή με το φυσικό περιβάλλον.

Στα πλεονεκτήματα θα πρέπει να προσμετρηθεί η ευκολία κατασκευής από την άποψη ότι αποτελούνται από προκατασκευασμένα μέρη και η τελική κατασκευή συντίθεται επιτόπου. Το κόστος όπως θα δούμε και στην περίπτωση του Λονδίνου δεν είναι μικρό, ειδικά στην περίπτωση που θα πρέπει να υπάρξει οποιοδήποτε είδος μεταποίησης λόγω αλλαγής χρήσης.

Διεθνή παραδείγματα

Στο Λονδίνο λοιπόν τα houseboats έχουν αυξηθεί λόγω των πολύ υψηλών ενοικίων των συμβατικών διαμερισμάτων. Το 2014 υπολογίζεται ότι υπήρχαν άνω των 3000 πλωτών κατοικιών στα λονδρέζικα κανάλια. Αναφορικά με το κόστος, ένα καινούριο πλωτό σπίτι κοστίζει περίπου 100.000 λίρες, η ετήσια άδεια για μόνιμο αγκυροβόλιο περίπου 10.000 λίρες. Στην περίπτωση μεταχειρισμένης βάρκας το κόστος είναι αισθητά μικρότερο και για την άδεια συνεχούς πλεύσης το κόστος ανέρχεται σε 1.260 λίρες ετησίως.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Η Μικρή Βενετία του Λονδίνου φιλοξενεί πλωτά σπίτια ως οικονομικότερη λύση έναντι ενός συμβατικού διαμερίσματος με υψηλό ενοίκιο. Πηγή εικόνας: Timeout

Πέρα από τις ιδιωτικές πλωτές κατοικίες στη Μικρή Βενετία του Λονδίνου, έχει δημιουργηθεί στο Δυτικό Λονδίνο ένα πλωτό ξενοδοχείο και χώρος εκδηλώσεων, το «The Boathouse London». Μια βιομηχανικού τύπου φορτηγίδα μετατράπηκε σε πολυτελείς χώρους διαμονής και χώρο εκδηλώσεων. Η διακόσμηση ακολουθεί τις αρχές του σκανδιναβικού στυλ και το κατάστρωμα αποτελεί χώρο χαλάρωσης.

Το Boathouse μπορεί να φιλοξενήσει έως 4 άτομα και παρέχεται η δυνατότητα περιήγησης στα λονδρέζικα κανάλια κατόπιν συνεννόησης. Πηγή εικόνας: The Boathouse London

Στο Αμβούργο της Γερμανίας, ο Sprenger von der Lippe ολοκλήρωσε το 2010 ένα πλωτό σπίτι στο κανάλι Eilbek («houseboat on the eilbek canal»), 2 επιπέδων και έκτασης 140 τ.μ. Στο κατώτερο επίπεδο βρίσκονται τα υπνοδωμάτια και το σαλόνι. Ενώ στο ανώτερο επίπεδο βρίσκονται οι υπόλοιποι χώροι διημέρευσης, η τραπεζαρία και η κουζίνα. 

Τα μεγάλα ανοίγματα του πλωτού σπιτιού στο κανάλι Eilbek προσφέρουν απεριόριστη θέα προς τη φύση. Πηγή εικόνας: Architizer

Στο Somerset του Κεντάκι υπάρχει μια μικρή πλωτή κατοικία, συνολικής επιφάνειας 40 τ.μ. Που περιλαμβάνει όλες τις ανέσεις. Υπάρχουν 2 κρεβατοκάμαρες, 2 βεράντες και μπορούν να φιλοξενηθούν έως 6 άτομα. Το μικροσκοπικό αυτό houseboat έχει κατασκευαστεί από την εταιρεία Harbor Cottage Houseboats και κοστίζει 99.000 δολάρια.

Χαρατκηρίζεται ως tiny houseboat και είναι βικτωριανού τύπου. Πηγή εικόνας: harborcottagehouseboats

Στην Ταϊλάνδη, στο νησί Kudu, κατασκευάστηκε ένας από τους σύγχρονους πλωτούς κινηματογράφους το 2014. Η εξέδρα επιπλέει στη λιμνοθάλασσα στο Στενό της Μαλάκα και για τον σχεδιασμό και την κατασκευή της ο αρχιτέκτονας Ole Scheeren μελέτησε τα τοπικά εκτροφεία αστακού. Σύμφωνα με τον αρχιτέκτονα ο κινηματογράφος αποτελείται από αρθρωτά κομμάτια ξύλου, συναρμολογημένα χαλαρά, σαν μια ομάδα μικρών νησιών που συγκεντρώνονται για να σχηματίσουν ένα αμφιθέατρο.

ο επισκέπτης του πλωτού κινηματογράφου βιώνει μια μοναδική εμπειρία ατμοσφαιρικής σύγκλισης της φύσης και των κινηματογραφικών αφηγήσεων. Πηγή εικόνας: Archdaily

Στη Νιγηρία, στην πλωτή γειτονιά του Μακόκο, έχει δημιουργηθεί από το 2012 ένα πλωτό σχολείο με την ονομασία «The Makoko Floating School». Το έργο σχεδιάστηκε με στόχο να αποτελέσει μια εκπαιδευτική δομή για τα παιδιά των φτωχογειτονιών. Είναι κατασκευασμένο σε τριγωνικό σχήμα, από ξύλο, ενώ η βάση του αποτελείται από 250 πλαστικά δοχεία που επιπλέουν.  Η ηλεκτροδότηση επιτυγχάνεται μέσω ηλιακών συλλεκτών και μπορεί να φιλοξενήσει έως 100 μαθητές. 

Το πιλοτικό πρόγραμμα του Makoko εντάσσεται στην κατηγορία των houseboats και αποτελεί παράδειγμα για μελλοντικές κατασκευές έργων σε παράκτιες περιοχές της Αφρικής. Πηγή εικόνας: nleworks

Στο Άμστερνταμ υπάρχουν περίπου 2.500 houseboats, ενώ στην Ολλανδία υπάρχουν συνολικά περισσότερα από 10.000. Το κόστος τους μπορεί να αγγίξει τις 500.000 δολάρια, μαζί με την αγορά του δικαιώματος του χώρου όπου τοποθετείται το πλωτό σπίτι. Εξωτερικά μοιάζουν με σκάφη, αλλά δεν έχουν λειτουργήσει ποτέ ως τέτοια. 

Τα houseboats στο Άμστερνταμ αποτελούσαν στο παρελθόν μια οικονομική λύση κατοικίας στο κέντρο. Τώρα οι πλωτές κατοικίες είναι περιζήτητες και αρκετά ακριβές. Πηγή εικόνας: The New York Times

Στην περιοχή Lake Union του Seattle έχουν γυριστεί αρκετές ταινίες του αμερικάνικου κινηματογράφου, καθώς οι πλωτές κατοικίες έχουν αποτελέσει ιδανικό σκηνικό. Παράδειγμα μιας τέτοιας ταινίας είναι το «Άγρυπνος στο Σιατλ», του 1993, με τον Tom Hanks. Έκτοτε πολλές παρεμβάσεις έχουν γίνει και η μορφή των houseboats έχει αλλάξει. Στην εικόνα που ακολουθεί βλέπουμε μια σύγχρονη κατοικία που ακολουθεί τη φιλοσοφία των houseboats. Σχεδιάστηκε από το αρχιτεκτονικό γραφείο Vandeventer + Carlander Architects, έχει έκταση 262 τ.μ., αποτελείται από 2 επίπεδα και ολοκληρώθηκε το 2008.  Στο επίπεδο του ισογείου βρίσκονται τα υπνοδωμάτια. Στον 1ο όροφο βρίσκονται οι χώροι διημέρευσης και στο κατάστρωμα εντοπίζεται ένας χώρος χαλάρωσης και ψυχαγωγίας.

Η πλωτή κατοικία στη Lake Union προσφέρει πανοραμική θέα προς το Seattle και τα μεγάλα ανοίγματα σε όλους τους χώρους προσφέρουν τη μέγιστη οπτική σύνδεση των χώρων διαβίωσης με το παραλίμνιο περιβάλλον και την καλύτερη εκμετάλλευση του φυσικού φωτός. Πηγή εικόνας: vc-arch

Οι πλωτές κατοικίες και εν γένει οι πλωτές κατασκευές δεν είναι απαραίτητο να αποτελούν αποτέλεσμα μετατροπής ενός σκάφους. Επίσης, δεν είναι απαραίτητο να έχουν πηδάλιο και μηχανή προκειμένου να μετακινούνται και να ακινητοποιούνται σε συγκεκριμένα σημεία πρόσδεσης. Μπορούν να αποτελούν και πασσαλόπηκτες κατασκευές, όπως αυτές που απαρτίζουν τους λιμναίους οικισμούς, τις πελάδες κλπ. Υπάρχει ένας βαθμός σχεδιαστικής και διακοσμητικής ελευθερίας στο εσωτερικό μιας τέτοιας κατασκευής. 

Στο κανάλι Eilbek του Αμβούργου υπάρχει μια σειρά από houseboats- κυρίως διώροφα- που συνδυάζουν τον χαρακτήρα ενός σκάφους και τις ανέσεις μιας παραδοσιακής οικογενειακής κατοικίας. Πηγή εικόνας: contemporist

Πέρα από την αιώνια ανάγκη του ανθρώπου να ζει και να δημιουργεί κοντά στο νερό, η κλιματική αλλαγή, ο υπερπληθυσμός, καθώς και οικονομικά κριτήρια μπορούν να αποτελέσουν παράγοντες που οδηγούν στην αύξηση της χρήσης των houseboats. Το σύγχρονο πλωτό σπίτι μπορεί να αποτελέσει μια καινοτόμο και αειφορική εναλλακτική για επιπλέον χώρο διαβίωσης επί των υδάτινων επιφανειών.

Πηγές άρθρου

Archipelago Cinema/ Buro Ole Scheeren + Film on the​ Rocks Yao Noi Foundation (2012). Ανακτήθηκε από https://www.archdaily.com/226936/archipelago-cinema-buro-ole-scheeren-film-on-the%25e2%2580%258b-rocks-yao-noi-foundation. (τελευταία πρόσβαση 17/06/2020)

Moon Ch. (2017). Architectural Characteristics of Floating Building. Seoul World Architects Congress 2017. Ανακτήθηκε από http://www.uia2017seoul.org/P/papers/Full_paper/Paper/Oral/PS3-41/O-0627.pdf. (τελευταία πρόσβαση 17/06/2020)

Moon Ch. (2011). Sustainable Characteristics of Floating Architecture. IAPS International Network Symposium 2011. Ανακτήθηκε από http://architecture.kunsan.ac.kr/blog/mchangho/attachment/1151763597.pdf. (τελευταία πρόσβαση 17/06/2020)

NLÉ (2012). MFS I – MAKOKO FLOATING SCHOOL. Ανακτήθηκε από http://www.nleworks.com/case/makoko-floating-school/. (τελευταία πρόσβαση 17/06/2020)

The Boathouse London. Ανακτήθηκε από https://boathouselondon.co.uk/. (τελευταία πρόσβαση 17/06/2020)

Vandeventer + Carlander Architects (2008). Lake Union Floating Home. Ανακτήθηκε από http://www.vc-arch.com/residential/floating.html. (τελευταία πρόσβαση 17/06/2020)

Βουδούρη Ι.- Μαργαρίτη Ε. (2017). Αρχιτεκτονική στο νερό – εφαρμογές βιώσιμων χαρακτηριστικών. Ανακτήθηκε από https://issuu.com/irisvd09/docs/final. (τελευταία πρόσβαση 17/06/2020)


Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Ξένια Σαρατσιώτη

Η Ξένια ζει και εργάζεται στην Αθήνα. Είναι απόφοιτη του Τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Πανεπιστημίου Πατρών και κάνει μεταπτυχιακό στα Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών (GIS) στη Σουηδία. Χαρακτηριστικά της είναι η μεθοδικότητα και η οργάνωση. Λατρεύει τα ταξίδια μιας και πιστεύει ότι αποτελούν πηγή έμπνευσης και γνώσης ώστε να αντιμετωπίσει τις νέες προκλήσεις.

Εβδομαδιαία ενημέρωση απο το maxmag στο email σου

Η ενημέρωση σου, για όλα τα θέματα, επί παντός επιστητού, είναι προτεραιότητα για μας στο MAXMAG. Αυτός είναι κ ο λόγος, για τον οποίο κάθε εβδομάδα οι συντάκτες μας θα επιλέγουν τα 15 σημαντικότερα άρθρα, από όλες τις στήλες του περιοδικού και θα φροντίζουμε να τα λαμβάνεις απευθείας στο email σου. Όλες οι σημαντικές ειδήσεις θα σε περιμένουν να τις ανοίξεις. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι μια εγγραφή στο Newsletter μας. Τι περιμένεις λοιπόν;