Φυλακές και Αρχιτεκτονική

φυλακές
Graffiti στη φυλακή Halden στη Νορβηγία του Νορβηγού καλλιτέχνη Dolk. Πηγή εικόνας: www.moma.org

Οι φυλακές υπήρχαν από αρχαιοτάτων χρόνων ως προληπτικό μέσο μέχρι την εκτέλεση της ποινής του κατηγορουμένου ή μέχρι την εκδίκαση της υπόθεσης. Είχαν την έννοια της κράτησης και όχι της τιμωρίας. Μέχρι την καθιέρωσή της ως μορφή τιμωρίας δεν είχε διακριτή αρχιτεκτονική μορφή.

Η μέθοδος σωφρονισμού μέσω φυλάκισης και εγκλεισμού υπήρχε από την αρχαιότητα, αλλά ως κύρια ποινική μέθοδος καθιερώθηκε τον 18ο αιώνα. Η ιδέα της φυλάκισης δεν περιορίζεται μόνο στον φυσικό εγκλεισμό του ανθρωπίνου σώματος, αλλά και στον νοητικό εγκλεισμό. Η αρχιτεκτονική σε συνδυασμό με την μηχανική αποτελούν τα εργαλεία για τη δημιουργία του χώρου του εγκλεισμού.

Ο αρχιτεκτονικός σχεδιασμός στις φυλακές του 19ου αιώνα βασίζεται στο σύστημα του διαχωρισμού στο κτίριο με στόχο τον έλεγχο και την απομόνωση. Οι κρατούμενοι ήταν αποκλεισμένοι σε κελιά πλήρους και συνεχούς απομόνωσης. Εναλλακτική θεώρηση της ίδιας περιόδου ως προς τη μέθοδο απομόνωσης ήταν το σύστημα της σιωπής, στο οποίο τα κελιά ήταν αποκλειστικά χώροι διανυκτέρευσης, ενώ την υπόλοιποι ημέρα οι κρατούμενοι απασχολούνταν σε διάφορες εργασίας σε καθεστώς απόλυτης σιωπής και απαγόρευσης επικοινωνίας. Αποτέλεσμα και των δύο συστημάτων ήταν μία σκληρή απομόνωση και αισθητηριακή αποστέρηση.

Ο Michel Foucault έχει ασχοληθεί επισταμένως με το ζήτημα των φυλακών και του ποινικού συστήματος και έχει υποστηρίξει σε πολλά έργα του ότι τα καταναγκαστικά έργα, η κράτηση και η επανορθωτική φυλάκιση σε συνδυασμό με διεφθαρμένους φύλακες, αθώους ήρωες είναι οι επικρατούσες συνθήκες παράλληλα με την αβάσιμη χρήση βίας, τον αυταρχισμό της εξουσίας και τις διαμάχες των συγκρατούμενων.

Κατά τον 18ο αιώνα, περί το 1785, ο Jeremy Bentham πρότεινε το Πανοπτικόν ως σχέδιο για φυλακές (η «φυλακή του μέλλοντος» και λοιπά ιδρύματα που στεγάζουν τρόφιμους (π.χ. σχολεία, ψυχιατρεία, νοσοκομεία κλπ.). Βασική ιδέα ήταν η συνεχής επίβλεψη όλων των κρατουμένων από έναν κεντρικό παρατηρητή. Δεδομένου του σχεδιασμού οι επιτηρούμενοι δεν ήταν σε θέση να γνωρίζουν αν επιτηρούνται ή όχι γιατί δεν μπορούσαν να δουν τον εππιτηρητή, οπότε διαρκώς συμπεριφέρονταν σαν να επιτηρούνται και το Πανοπτικόν δημιουργούσε μια «ηθική» συμπεριφορά πειθαρχημένου ατόμου.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

φυλακές
Η πρόταση του Bentham για τις φυλακές του 18ου αιώνα, το Πανοπτικόν. Πηγή εικόνας: archdaily.com

Ο Foucault θεώρησε το Πανοπτικόν ως το απόλυτο σύμβολο του τρόπου επιβολής της εξουσίας και αναφέρει: «το αρχιτεκτονικό τούτο συγκρότημα να είναι μια μηχανή για την εγκαθίδρυση και τη στήριξη ενός είδους εξουσίας ανεξάρτητης από εκείνον που την ασκεί. Κοντολογίς, οι κρατούμενοι να παγιδεύονται και να υφίστανται μιαν εξουσία της οποίας οι ίδιοι είναι οι φορείς». Το Πανοπτικόν αποτελεί πηγή έμπνευσης για το σωφρονιστικό σύστημα και έχει αποτελέσει πηγή έμπνευσης για πολλά κτίρια φυλακών.

Εγκαταλελειμμένο Πανοπτικόν στην πόλη Autun στη Γαλλία. Κατασκευάστηκε μεταξύ 1854-1856 και λειτούργησε έως το 1956. Από τα πρώτα που κατασκευάστηκαν στην Γαλλία κατ’εφαρμογή της πρότασης του Bentham. Πηγή εικόνας: archdaily.com

Τυπολογία

Η εξέλιξη της τυπολογίας σχετίζεται και με την εξέλιξη των νόμων περί φυλάκισης σε κάθε χώρα. Πριν από το 1890 οι φυλακές δεν είχαν σχεδιαστεί για να έχουν αυτή τη λειτουργία. Ήταν μοναστήρια, επαύλεις ή κάστρα, κτίρια τα οποία περιβάλλονταν από αυλή και είχαν ως στόχο την απομόνωση και την περισυλλογή και υπέστησαν την κατάλληλη ανακαίνιση για να φιλοξενήσουν αυτή τη χρήση. Ο συστηματικός σχεδιασμός τους ξεκίνησε από το 1890 και μετά.

Έτσι, κατά τον 19ο αιώνα κυριάρχησε η ακτινωτή διάταξη και οι φυλακές αυτές χωροθετήθηκαν σε αστικές περιοχές. Η ακτινωτή διάταξη αποτελεί εν μέρει εξέλιξη του Πανοπτικού. Στο κέντρο ήταν το σημείο ελέγχου  και οι πτέρυγες διατάσσονταν ακτινωτά περιμετρικά αυτού.

φυλακές
Σχεδιάγραμμα ακτινωτής διάταξης και η οπτική επαφή του φύλακα με τους κρατουμένους. Πηγή εικόνας: toolsforarchitecture.aaschool.ac.uk

Στα μέσα του 20ου αιώνα ήταν σύνηθες το μοντέλο του τηλεγραφόξυλου. Η πρώτη φυλακή αυτής της διάταξης σχεδιάστηκε το 1898 από τον Γάλλο αρχιτέκτονα Francisque Henri Poussin. Πρόκειται για τη φυλακή Fresnes, κοντά στο Παρίσι, χωρητικότητας 2000 κρατουμένων. Αυτή η τυπολογία έδωσε λύση στους περιορισμούς της προηγούμενης σχετικά με τον περιορισμό στη δυνατότητα επέκτασης. Το κεντρικό σημείο επιτήρησης αντικαθίσταται από ένα κεντρικό διάδρομο επιτήρησης έμπροσθεν των κελιών.

Σχεδιάγραμμα της διάταξης τηλεγραφόξυλο και η οπτική επαφή του φύλακα που διέρχεται του κεντρικού διαδρόμου με τους κρατουμένους. Πηγή εικόνας: toolsforarchitecture.aaschool.ac.uk

Την ίδια περίοδο δημιουργήθηκε η φυλακή- ουρανοξύστης. Πρόκειται ουσιαστικά για την καθ’ύψος ανάπτυξη και οργάνωση της φυλακής που προσφέρθηκε ως λύση στην περίπτωση που υπήρχε ένα μικρό οικόπεδο, ελαττώνοντας τις περιπτώσεις αποδράσεων και μειώνοντας το κόστος για την περίφραξη.

Φυλακή στο μοντέλο του ουρανοξύστη στο Σικάγο. Η ταράτσα έχει τη χρήση του προαύλιου χώρου για τους κρατουμένους. Πηγή εικόνας: architectural-review.com

Ακολούθησε μια παραλλαγή του τηλεγραφόξυλου, με τον διαχωρισμό κτιρίων από τον κεντρικό κορμό. Η περίοδος που εφαρμόστηκε αυτή η τυπολογία ήταν περίπου από το 1949 έως το τέλος της δεκαετίας του ’70. Η περίοδος αυτή ήταν περίοδος έρευνας για τους μηχανικούς σχετικά με το βέλτιστο μοντέλο των σωφρονιστικών ιδρυμάτων.

Κατά τη δεκαετία του ’80, οι φυλακές ήταν πιο συμπαγείς και αυτό δικαιολογείται από την αύξηση της τρομοκρατίας, οπότε άλλαξε και η σχετική νομοθεσία. Από τη δεκαετία του 1990 και εντεύθεν υπήρξε μια επιστροφή στην τυπολογία του τηλεγραφόξυλου με τροποποιήσεις.

φυλακές
Οι τυπολογίες των φυλακών με ανάπτυξη σε όγκους συγκεντρωτικά. Πηγή εικόνας: oarcara.wordpress.com

Το έργο ενός αρχιτέκτονα στον σχεδιασμό μιας φυλακής είναι πολύ δύσκολο. Υπάρχουν πολλά σενάρια που πρέπει να λάβει υπ’ όψιν και δεν είναι εύκολο να προσδιοριστεί ο τύπος και η ποιότητα των χώρων των κρατουμένων όταν οι απαιτήσεις της ζωής ενός κρατούμενου είναι ασαφείς και αποτελούν απόρροια των δικαιωμάτων που δύνανται να παραχωρηθούν σε αυτόν.

Βασικοί Χώροι στις φυλακές

  • Κελιά

Τα κελιά είναι διάστασης 1,00μ επί 2,10μ ή ελαφρώς μεγαλύτερα, αναλόγως της κατηγορίας της φυλακής, με υποτυπώδη υδραυλική εγκατάσταση. Τα παράθυρα φέρουν κιγκλιδώματα και συνήθως είναι κατασκευασμένα σε υψηλότερο σημείο από το οπτικό πεδίο ενός ανθρώπου και έχουν μικρό πλάτος. Τα κελιά απομόνωσης έχουν λίγο διαφορετική διάταξη και δίδεται ιδιαίτερη προσοχή στην ηχητική απομόνωση και τον αισθητηριακό περιορισμό.

  • Χώρος Προαυλισμού

Υπαίθριοι χώροι καλυμμένοι από τσιμέντο, με υψηλή περίφραξη, κιγκλιδώματα και πλέγματα στην απόληξη. Δεν υπάρχει βλάστηση ούτε και ζωική παρουσία. Στην περίπτωση της φυλακής- ουρανοξύστη, οι χώροι προαυλισμού απαντώνται στο δώμα.

  • Χώρος επισκεπτηρίου

Ο χώρος αυτός είναι ο ενδιάμεσος χώρος μεταξύ της εντός και εκτός των τειχών κοινωνίας. Υπάρχει διάκριση μεταξύ ανοιχτών και κλειστών χώρων με αυστηρά μέτρα επιτήρησης. Υπάρχουν επίσης χώροι επισκεπτηρίου όπου επιτρέπεται η συνένωση για λίγη ώρα της οικογένειας, ειδικά διαμορφωμένοι για παιδιά (χωρίς να σημαίνει ότι είναι ευχάριστοι).

Σκίτσο τυπικού κελιού 1-2 ατόμων με εσωτερικό χώρο συναναστροφής μεταξύ των κρατουμένων. Πολλοί αρχιτέκτονες πιστεύουν ότι πρέπει να επανεξεταστεί το θέμα των διαστάσεων των κελιών και της διάταξής τους. Πηγή εικόνας: architectsjournal.co.uk

Ο σχεδιασμός μιας φυλακής δεν είναι ούτε απλό ούτε εύκολο έργο. Για τον επιτυχή σχεδιασμό θα πρέπει να συνεργαστούν πολλοί επαγγελματίες και εμπειρογνώμονες (μηχανικοί, αρχιτέκτονες, πολεοδόμοι, κοινωνιολόγοι και οι τελικοί χρήστες).

Project: Μεταμόρφωση στις φυλακές

Frank Gehry: Πώς θα είναι οι φυλακές αν αρχίζαμε να φερόμαστε στους κρατουμένους ως ανθρώπινα όντα;

Αυτό αναρωτιέται ο Frank Gehry στο ντοκιμαντέρ Building Justice που προβλήθηκε στο Architecture & Design Film Festival στη Νέα Ορλεάνη το 2019. Το 2016 ο Gehry προσκλήθηκε από την ΜΚΟ Open Society Foundations να συμμετάσχει σε ένα έργο ανάπλασης και επανασχεδιασμού των φυλακών, αλλά και μεταρρύθμισης της ποινικής δικαιοσύνης, λόγω της καινοτόμου σκέψης του. Αυτή η ταινία μικρού μήκους δεν αφορά στη διάδοση συγκεκριμένων σχεδιαστικών λύσεων. Έχει να κάνει περισσότερο με την κατανόηση των προκλήσεων κατά τον σχεδιασμό των καταστημάτων κράτησης που έπρεπε να αντιμετωπίσουν ο Gehry και οι μαθητές του. Οι αρχιτέκτονες στη σχεδίαση φυλακών είναι ένα κομμάτι ενός πολύ μεγαλύτερου παζλ, αλλά μπορούν να δείξουν το μέλλον. Αυτό ήταν το μήνυμα του ντοκιμαντέρ και το κύριο ερώτημα: Η φυλακή είναι τιμωρία ή αποκατάσταση;

Ο Frank Gehry επί τω έργω κατά την επεξεργασία μιας ιδέας για τη χωροθέτηση των φυλακών. Πηγή εικόνας: archdaily.com

Halden: Η πιο «ανθρώπινη» φυλακή βρίσκεται στη Νορβηγία

Οι φυλακές Halden βρίσκονται στο Østfold, στη Νότια Νορβηγία και για πολλούς είναι οι πιο «ανθρώπινες» φυλακές στον κόσμο. Ολοκληρώθηκε το 2010 και φιλοξενεί 250 κρατουμένους. Σχεδιάστηκε από τους Erik Møller Architects και HLM Architects μετά από σχετικό αρχιτεκτονικό διαγωνισμό. Κεντρική ιδέα του σχεδιασμού ήταν η αποκατάσταση των κρατουμένων ώστε να μειωθούν οι πιθανότητες υποτροπής. Σε αυτό το πλαίσιο κινήθηκε ο σχεδιασμός των εσωτερικών και των εξωτερικών χώρων. Τα μεγάλα κάθετα παράθυρα μεγιστοποιούν την εισροή φυσικού φωτός στα κελιά. Η βλάστηση στον περιβάλλοντα χώρο αποτελεί πηγή αναζωογόνησης.

Σύμφωνα με τους σχεδιαστές, η φύση συμμετέχει ενεργά ως κοινωνικός παράγοντας αποκατάστασης στην αρχιτεκτονική και βοηθάει τους κρατουμένους να παρακολουθούν τις εποχιακές αλλαγές.  Δεν υπάρχουν κάγκελα στα παράθυρα, διότι χρησιμοποιείται γυαλί ασφαλείας, ενώ υπάρχουν κοινόχρηστοι χώροι διαβίωσης και προετοιμασίας του φαγητού με σκοπό να ενθαρρύνεται η συνεργασία μεταξύ των κρατουμένων και η ανάπτυξη του αισθήματος της κοινότητας. Κατασκευάστηκε την περίοδο 2002-2010 και έχει συνολική έκταση 26000 τετραγωνικά μέτρα.

φυλακές
Παρά το γεγονός ότι φιλοξενούνται στις εγκαταστάσεις μερικοί από τους πιο επικίνδυνους εγκληματίες της χώρας, ο σχεδιασμός της φυλακής Halden είναι τέτοιος που εξυπηρετεί την ομαλή μετάβαση και διαβίωση στη νέα κατάσταση. Πηγή εικόνας: archdaily.com

Φυλακές που άλλαξαν χρήση

Τα κτίρια των φυλακών φαίνονται «σκληρά» και απρόσωπα. Διεθνώς, έχουν πραγματοποιηθεί εργασίες ανακαίνισης και αλλαγής χρήσης τέτοιων κτιρίων προκειμένου να φιλοξενήσουν άλλες δραστηριότητες.

  • Φυλακή Pentridge, Μελβούρνη

Η φυλακή ιδρύθηκε το 1851 στο προάστιο Coburg, στη Βόρεια Μελβούρνη. Επισήμως έκλεισε το 1997, αλλά θεωρείται ιστορικό κτίριο της Βικτωριανής εποχής. Αποτελείτο από 2 πτέρυγες: Η Πτέρυγα Α’ είχε σχεδιαστεί στα πρότυπα του Πανοπτικού και ήταν αντρική φυλακή. Η Πτέρυγα Β’ ήταν η γυναικεία φυλακή με ελαφρώς διαφορετικό σχεδιασμό. Το έργο αποκατάστασης ενσωμάτωσε στοιχεία της σύγχρονης αρχιτεκτονικής με ενδιαφέροντες δημόσιους χώρους και τη διαμόρφωση μιας πλατείας έκτασης 6500 τετραγωνικών μέτρων. Το συγκρότημα περιλαμβάνει διαμερίσματα κατοικιών, κτίριο γραφείων, εμπορικό κέντρο και κινηματογράφο. Το παρελθόν του κτιρίου αντιμετωπίστηκε με σεβασμό και πολλά στοιχεία του παρέμειναν ανέγγιχτα ως υπενθύμιση αυτού του παρελθόντος. Το 2022 προγραμματίζονται ξεναγήσεις στο κτίριο ώστε οι επισκέπτες να λάβουν μια ολοκληρωμένη εμπειρία αυτού του ιστορικού κτιρίου σε συνδυασμό με τις ψυχαγωγικές δραστηριότητες.

Δραστηριότητες εμπορικές και αναψυχής, κτίρια γραφείων και νέα κτίρια κατοικιών φιλοξενούνται στον χώρο της πρώην φυλακής Pentridge στη Μελβούρνη. Η ανακαίνισης είναι διαρκής και τα κτίρια κατοικιών προέκυψαν από σχετικό αρχιτεκτονικό διαγωνισμό. Πηγή εικόνας: worldlandscapearchitect.com
  • Φυλακή Charles Street, Βοστόνη

Το κτίριο ολοκληρώθηκε το 1851 και αρχιτέκτονας ήταν ο Gridley James Fox Bryant. Θεωρείται ένα από τα χαρακτηριστικά κτίρια της ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής της Βοστώνης των μέσων του 19ου αιώνα, με εκτεταμένη χρήση γρανίτη. Το 1973, μετά από 120 χ΄ρονια λειτουργίας και φιλοξενίας μερικών από τους διαβόητους εγκληματίες της Βοστώνης, οι κρατούμενοι εξεγέρθηκαν λόγω κακών συνθηκών διαβίωσης και η φυλακή κρίθηκε ακατάλληλη και ότι παραβίαζε συνταγματικά δικαιώματα των κρατουμένων. Το 1991 το Γενικό Νοσοκομείο της Μασαχουσέτης απέκτησε την ιδιοκτησία και ζήτησε προτάσεις για την επαναχρησιμοποίησή του, παράλληλα με τη διατήρηση σημαντικών στοιχείων του κτιρίου.

φυλακές
Χαρακτηριστικό κτίριο της Βοστόνης. Διατηρήθηκαν βασικά μορφολογικά στοιχεία του κτιρίου, τα οποία συνδυάστηκαν με μοντέρνα στοιχεία που προσέδωσαν δυναμισμό στον χώρο. Πηγή εικόνας: libertyhotel.com

Η εταιρεία Carpenter & Company ανέλαβε τον σχεδιασμό του έργου προκειμένου να μετατρέψει το κτίριο σε ξενοδοχείο 4 αστέρων, το Liberty Hotel. Στο έργο συνεργάστηκε τόσο η ομάδα αρχιτεκτόνων του γραφείου Carpenter & Company όσο και ιστορικοί και συντηρητές από την Ιστορική Επιτροπή της Μασαχουσέτης, την Εθνική Υπηρεσία Πάρκων και από άλλες δημόσιες υπηρεσίες και αρμόδιους φορείς της Πολιτείας προκειμένου να διασφαλιστεί η ισορροπία μεταξύ συντήρησης του κτιρίου και νέας χρήσης.

φυλακές
Το lobby του ξενοδοχείου είναι το αρχικό αίθριο της φυλακής, το οποίο ανακαινίσθηκε και αποκαταστάθηκε . Τα μεταλλικά στοιχεία και ο φωτισμός του χώρου προσδίδουν οπτικό ενδιαφέρον. Πηγή εικόνας: libertyhotel.com

Η σχεδιαστική ομάδα χρησιμοποίησε τα αρχικά αρχιτεκτονικά σχέδια του Bryant και διατηρήθηκε η σταυροειδής διάταξη. Οι εξωτερικοί και εσωτερικοί τοίχοι από γρανίτη σε μεγάλο βαθμό παρέμειναν αμετάβλητοι. Το κεντρικό αίθριο της φυλακής συντηρήθηκε και αποτελεί τον πυρήνα του ξενοδοχείου. Στον εσωτερικό σχεδιασμό ελήφθη υπ΄όψιν η πλούσια ιστορία του κτιρίου, με παράλληλη χρήση σύγχρονων στοιχείων. Τα έπιπλα έχουν στοιχεία που θυμίζουν τεχνικές του 1850, τα χαλιά έχουν επιρροές από τη Νέα Αγγλία και τα χρώματα παραπέμπουν στις αμερικανικές αποικίες με χρήση της παλέτας του καφέ, του γκρι και του μωβ. Οι ανεπίχριστοι τοίχοι από τούβλο και λεπτομέρειες της διακόσμησης από σφυρήλατο σίδερο προσθέτουν οπτικό ενδιαφέρον.

Γκρι και καφέ είναι οι χρωματισμοί που επικρατούν στον χώρο. Οι τοίχοι από τούβλο που δεν φέρουν επίχρισμα καθώς και οι πόρτες των κελιών προς τον ενοποιημένο χώρο του εστιατορίου αποτελούν στοιχεία αναφοράς στο παρελθόν του κτιρίου. Πηγή εικόνας: libertyhotel.com
  • Φυλακή Het Arresthuis, Ολλανδία

Η φυλακή βρίσκεται στο Roermond στην Ολλανδία. Χρονολογείται από το 1863 και χρησιμοποιήθηκε επί 150 συναπτά έτη μέχρι που έκλεισε το 2007. Μετά τον επανασχεδιασμό της μετατράπηκε σε ξενοδοχείο, στο οποίο τα 105 κελιά μετατράπηκαν σε 40 δωμάτια και σουίτες. Τα δωμάτια έχουν μοντέρνα διακόσμηση, ενώ για την είσοδό τους χρησιμοποιούνται οι αρχικές πόρτες ως κομμάτι της ιστορίας του κτιρίου. Η λειτουργία του ξενοδοχείου ξεκίνησε το 2011.

φυλακές
Η πρώην φυλακή Het Arresthius ανήκει στον όμιλο ξενοδοχειακών επιχειρήσεων Van Der Valk. Πηγή εικόνας: idesignarch.com
  • Φυλακή Katajanokka, Φινλανδία

Η ευρύτερη περιοχή χαρακτηρίζεται από το αρχιτεκτονικό ρεύμα του Jugendstil και το εν λόγω κτίριο ανήκει στο ρεύμα του μοντερνισμού. Λειτούργησε ως φυλακή την περίοδο 1837-2002. Το αρχιτεκτονικό γραφείο Lundwall Architects ανέλαβε το έργο ανακαίνισης και αλλαγής χρήσης της φυλακής. Πραγματοποιήθηκε εκτεταμένη εσωτερική ανακαίνιση προκειμένου να μετατραπεί σε ξενοδοχείο. Τα κελιά της φυλακής συνενώθηκαν ανά δύο-τρία ώστε να αποτελέσουν τα δωμάτια του ξενοδοχείου, το οποίο ξεκίνησε να λειτουργεί το 2007. Επειδή ήταν χαρακτηρισμένο ως ιστορικό κτίριο, υπήρξαν αυστηροί όροι κατά την ανακαίνιση, δεδομένου ότι είναι αυστηρό το καθεστώς προστασίας ιστορικών κτιρίων στη Φινλανδία. Έτσι, διατηρήθηκε το εξωτερικό του κτιρίου, το τείχος της φυλακής και ο κεντρικός διάδρομος. Συνολικά δημιουργήθηκαν 102 δωμάτια και σουίτες. Στόχος ήταν να δημιουργηθεί ένα γαλήνιο καταφύγιο μακριά από τη φασαρία της πόλης. Τα δωμάτια είναι επιπλωμένα σε σκανδιναβικό στυλ, με μινιμαλιστικό σχεδιασμό.

Το αρχικό κτίριο των φυλακών Katajanokka ήταν το λευκό και στην φάση επέκτασης της φυλακής, απέκτησε το σταυροειδές σχήμα και το αρχικό κτίριο μετατράπηκε σε διοικητήριο. Πηγή εικόνας: vice.com
  • Φυλακή Arthur Kill, Νέα Υόρκη

Η φυλακή βρίσκεται στο Staten Island, στη Νέα Υόρκη. Η λειτουργία της ξεκίνησε το 1973 και έκλεισε το 2011. Υπολογίζεται ότι καθ’ όλη τη διάρκεια λειτουργίας της φιλοξένησε 900 κρατουμένους. Η έκταση αγοράστηκε από την εταιρεία Broadway Stages που την μετέτρεψε σε στούντιο μαγνητοσκόπησης κινηματογραφικών ταινιών, έκτασης 69 στρεμμάτων. Ήδη έχουν γυριστεί εκεί η 6η και 7η σεζόν του Orange Is The New Black, το Daredevil και το Ocean’s 8.

φυλακές
Οι εγκαταστάσεις των φυλακών Arthur Kill θα χρησιμοποιηθούν ως κινηματογραφικό στούντιο, προσφέροντας ανάπτυξη στην τοπική κοινωνία, θέσεις εργασίας και επενδύσεις. Πηγή εικόνας: statenislandfilmlocations.com

Ο σχεδιασμός στις φυλακές είναι μια πολύπλοκη διαδικασία που στηρίζεται σε δυναμικές σχέσεις. Ο αρχιτέκτονας μπορεί να διαδραματίσει έναν σημαντικό ρόλο καθώς μπορεί να λάβει υπ’όψιν πολλές παραμέτρους και να κατανοήσει τις ανάγκες. Τα κτίρια αυτών των ιδρυμάτων μπορούν από απρόσωπα, σκληρά και κρύα, να μετατραπούν σε κάτι διαφορετικό. Μπορούν να αλλάξουν χρήση και χωρίς να διαγραφεί το παρελθόν τους να φιλοξενήσουν διαφορετικές δραστηριότητες. Ήδη στις ΗΠΑ έχει ξεκινήσει αυτό το σχέδιο επαναχρησιμοποίησης και εκμετάλλευσης αυτών των άδειων εκτάσεων προς όφελος των τοπικών κοινωνιών και οι αρχιτεκτονικές προτάσεις είναι πολύ ενδιαφέρουσες.

Πηγές άρθρου:

Bentham, J., 1787. Panopticon: or, the inspection-house.

Carpenter & Company, Inc. Liberty Hotel. Ανακτήθηκε από https://carpenterandcompanyinc.com/portfolio/details/hospitality/7. (τελευταία πρόσβαση 20/04/2021)

Cutieru A. (2020). The Architecture of Surveillance: The Panopticon Prison. Ανακτήθηκε από https://www.archdaily.com/937611/the-architecture-of-surveillance-the-panopticon-prison. (τελευταία πρόσβαση 20/04/2021)

Foucault, M., 2012. Discipline and punish: The birth of the prison. Vintage.

Het Arresthuis – Nineteenth Century Prison Converted Into Boutique Hotel. Ανακτήθηκε από https://www.idesignarch.com/het-arresthuis-nineteenth-century-prison-converted-into-boutique-hotel/. (τελευταία πρόσβαση 20/04/2021)

Hotel Katajanokka. Ανακτήθηκε από https://www.hotelkatajanokka.fi/en/our-history/. (τελευταία πρόσβαση 20/04/2021)

Johnsen, B., Giofrè, F. and Fransson, E., 2018. Prison, architecture and humans (p. 385). Cappelen Damm Akademisk/NOASP (Nordic Open Access Scholarly Publishing).

Lenci, S., 1976. Tipologie dell’edilizia carceraria. Carcere e società, pp.336-70.

Leung J. (2014). Halden Prison (Erik Møller Architects & HLM Architects). Ανακτήθηκε από https://www.moma.org/interactives/exhibitions/2013/designandviolence/halden-prison-erik-moller-architects-hlm-architects/. (τελευταία πρόσβαση 20/04/2021)

Liberty Hotel History. Ανακτήθηκε από https://libertyhotel.com/hotel/history/. (τελευταία πρόσβαση 20/04/2021)

LWA. Hotel Katajanokka Helsinki: Transforming an old prison. Ανακτήθηκε από http://lwa.se/hotel-katajanokka-helsinki. (τελευταία πρόσβαση 20/04/2021)

Pentridge. Ανακτήθηκε από https://pentridgecoburg.com.au/. (τελευταία πρόσβαση 20/04/2021)

Priola V. (2018). Inside Broadway Stages: Touring Staten Island’s new TV & film production hub. Ανακτήθηκε από https://www.silive.com/erry-2018/02/192a1b1c12/broadway_stages_update_will_st.html. (τελευταία πρόσβαση 20/04/2021)

Valier, C., 2004. Introduction: The power to punish and the power of the image.


Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Ξένια Σαρατσιώτη

Η Ξένια ζει και εργάζεται στην Αθήνα. Είναι απόφοιτη του Τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Πανεπιστημίου Πατρών και κάνει μεταπτυχιακό στα Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών (GIS) στη Σουηδία. Χαρακτηριστικά της είναι η μεθοδικότητα και η οργάνωση. Λατρεύει τα ταξίδια μιας και πιστεύει ότι αποτελούν πηγή έμπνευσης και γνώσης ώστε να αντιμετωπίσει τις νέες προκλήσεις.

Εβδομαδιαία ενημέρωση απο το maxmag στο email σου

Η ενημέρωση σου, για όλα τα θέματα, επί παντός επιστητού, είναι προτεραιότητα για μας στο MAXMAG. Αυτός είναι κ ο λόγος, για τον οποίο κάθε εβδομάδα οι συντάκτες μας θα επιλέγουν τα 15 σημαντικότερα άρθρα, από όλες τις στήλες του περιοδικού και θα φροντίζουμε να τα λαμβάνεις απευθείας στο email σου. Όλες οι σημαντικές ειδήσεις θα σε περιμένουν να τις ανοίξεις. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι μια εγγραφή στο Newsletter μας. Τι περιμένεις λοιπόν;