«Permanent Vacation»: Όταν ο Τζιμ Τζάρμους γύρισε την πρώτη του ταινία

Permanent Vacation
Πηγή εικόνας: www.imdb.com

Ο Τζιμ Τζάρμους έγινε ευρύτερα γνωστός, σαν ένα από τα μεγάλα ονόματα της αμερικανικής indie σκηνής, για τις ταινίες του: «Πέρα από τον Παράδεισο» (1984), «Στην παγίδα του νόμου» (1986), «Mystery Train» (1989), «Ο νεκρός» (1995), «Καφές και τσιγάρα» (2003), κλπ. Η πρώτη του ταινία, «Permanent Vacation» (1980), ή «Διακοπές διαρκείας» στα ελληνικά, γυρισμένη στο Γκρίνουιτς Βίλατζ και επηρεασμένη από τη «No Wave» σκηνή που επικρατούσε εκεί κατά τα τέλη της δεκαετίας του 1970 και της αρχές εκείνης του 1980, είναι ένα μικρό «διαμάντι» που συμπεριλαμβάνει όλα τα συστατικά μιας επιτυχημένης ταινίας του σκηνοθέτη. Με πρωταγωνιστή τον Κρις Πάρκερ, το όνομα του οποίου παραπέμπει στον Νεοϋορκέζο θρύλο της τζαζ, Τσάρλι «Μπερντ» Πάρκερ, η ταινία πραγματεύεται τη νεανική ανησυχία («ανγκστ») του κεντρικού χαρακτήρα, ο οποίος, γυρίζοντας άσκοπα στους δρόμους της φτωχοποιημένης μεγαλούπολης, συνειδητοποιεί πως δεν ανήκει εκεί και πως η μόνη του ελπίδα έγκειται στο να φύγει, αφήνοντας πίσω την έως τώρα μάταια ύπαρξή του.

Permanent Vacation
Πηγή εικόνας: www.imdb.com

Ακολουθώντας μια δομή που θυμίζει πικαρέσκο μυθιστόρημα, ο Άλι (Πάρκερ) συναντάει διάφορες περσόνες στους δρόμους και τα μπαρ της Νέας Υόρκης, μερικές από τις οποίες είναι αναγνωρίσιμες μέχρι σήμερα. Ανάμεσα σε άλλους, ο Άλι συναντάει  ένα βετεράνο (Ρίτσαρντ Μπόες), ένα κωμικό (Φράνκι Φεζόν), μια ημίτρελη Λατίνα (Μαρία Ντυβάλ), μια νοσοκόμα σε ένα φρενοκομείο (Σάρα Ντράιβερ), ένα παρκαδόρο (Έρικ Μίτσελ) και ένα πλανόδιο μουσικό που παίζει σαξόφωνο (Τζον Λούρι). Όπως το «Πέρα από τον Παράδεισο» είναι στοιχειωμένο από το «I Put a Spell on You» του Screamin’ Jay Hawkins, το «Permanent Vacation» αντηχεί μια τζαζ εκδοχή του «Over the Rainbow» από την ταινία «Ο Μάγος του Οζ» (1939), με τη Τζούντι Γκάρλαντ, μια μελωδία που μπορεί κανείς να ακούσει μέχρι και σήμερα από ένα λυπημένο σαξόφωνο, στο μετρό της Νέας Υόρκης. Η σύνθεση αυτή έχει βαθύ συμβολισμό στην ταινία, καθώς πολλοί καλλιτέχνες που είχαν γεννηθεί στο Νιού Τζέρσεϊ, όπως για παράδειγμα η σύζυγος του Τζάρμους, Σάρα Ντράιβερ, ονειρεύονταν τη Χώρα του Οζ απέναντι από τον ποταμό Χάντσον, δηλαδή το Μανχάταν που θεωρούταν το κέντρο του πολιτισμού και των τεχνών. Σε εκείνη τη «λερωμένη» εποχή, όμως, κατά την οποία διαδραματίζεται η ταινία, ο Άλι, όπως και πολλοί καλλιτέχνες που έμεναν στο Βίλατζ, ονειρεύονταν μια γη πέρα από τον ορίζοντα, που μάλλον σήμαινε την Ευρώπη.

Permanent Vacation
Πηγή εικόνας: www.pastemagazine.com

Το όνειρο αυτό του Άλι, να φύγει δηλαδή από το «γκέτο» και να κάνει «διακοπές διαρκείας» από τα προβλήματά του, είναι, από μία άποψη, αυτοβιογραφικό στοιχείο, όσο αφορά την επιθυμία του ίδιου του Τζάρμους. Πράγματι, η κυρίως καριέρα του σκηνοθέτη απογειώθηκε στην Ευρώπη και συγκεκριμένα στο Φεστιβάλ των Καννών, όπου διακρίθηκε σαν μεγάλος auteur. Από την άλλη, η πεποίθηση αυτή που κυριαρχεί στο «Permanent Vacation», πως ο καλλιτέχνης είναι πάντα ένας παρίας της κοινωνίας, είναι κάτι που αποδέχονταν οι περισσότεροι καλλιτέχνες της πανκ σκηνής. Ο Άλι ζει μεν στην Νέα Υόρκη των ’80s, αλλά όντας «παλιά ψυχή», η καρδιά του βρίσκεται στο rock ‘n roll, το οποίο χορεύει στο στενόχωρο διαμέρισμά του, δίπλα στο στρώμα που κείτεται στο πάτωμα και την κοπέλα του (Λέιλα) που ατενίζει το αστικό τοπίο, έξω από το παράθυρο.

Πηγή εικόνας: ar.pinterest.com

Πολλές από τις σκηνές που εμπεριέχονται στην ταινία είναι τόσο ρεαλιστικές, που το «Permanent Vacation» είναι κατά μία έννοια ντοκιμαντέρ. Η μποέμ κουλτούρα, που στο Βίλατζ εμφανίστηκε με τους χίπστερ, τους λάτρεις, δηλαδή, της τζαζ, και στη συνέχεια με τους μπίτνικς και τους χίπις, συνεχίστηκε με την πανκ και τη ρέιβ σκηνή κατά τις δεκαετίες του 1980 και 1990. Το διαμέρισμα όπου μένει ο πρωταγωνιστής, όχι μόνο θα μπορούσε να είναι δικό του, αλλά ο Τζάρμους έπρεπε να σύρει ένα δεύτερο στρώμα στο οποίο κοιμόταν ο εικαστικός, Ζαν Μισέλ Μπασκιά, για να μην φαίνεται στο πλάνο, βλέποντας πως ήταν αδύνατο να τον ξυπνήσει. Όπως και στη μουσική, έτσι και στον κινηματογράφο, «No Wave» σήμαινε πως η τέχνη αυτή προκύπτει από ακατέργαστα υλικά, κοινώς ό,τι υπήρχε μέσα στο σπίτι ή τη γειτονιά του δημιουργού.

Permanent Vacation
Πηγή εικόνας: www.alamy.com

Όπως ο Μπασκιά, ο Κιθ Χάρινγκ, ο Ρόμπερτ Μέιπλθορπ, η Πάτι Σμιθ και η Μαντόνα, έτσι και ο Τζάρμους με τη Σάρα Ντράιβερ κατάφεραν τελικά να ξεφύγουν από το «γκέτο» της σκηνής του Βίλατζ των ’80s. Ο Τζάρμους, βάζοντας πάντα την τέχνη πάνω από τα χρήματα, κατάφερε να φτιάξει μεγάλες επιτυχίες, από πλευράς εισπράξεων, όπως το «Ghost Dog: Ο τρόπος των σαμουράι» (1999) και τα «Τσακισμένα λουλούδια» (2005), με τον κωμικό Μπιλ Μάρεϊ. Εκείνοι, όμως, που αγαπούν την πρώτη και πιο «αγνή» περίοδο στη φιλμογραφία του Τζιμ Τζάρμους, θα λατρέψουν το «Permanent Vacation», αυτή την απλή, αλλά αριστοτεχνικά φτιαγμένη ταινία που σήμανε την έναρξη της καριέρας του εκκεντρικού σκηνοθέτη.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Δείτε ολόκληρη την ταινία στο YouTube:


Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Εβδομαδιαία ενημέρωση απο το maxmag στο email σου

Η ενημέρωση σου, για όλα τα θέματα, επί παντός επιστητού, είναι προτεραιότητα για μας στο MAXMAG. Αυτός είναι κ ο λόγος, για τον οποίο κάθε εβδομάδα οι συντάκτες μας θα επιλέγουν τα 15 σημαντικότερα άρθρα, από όλες τις στήλες του περιοδικού και θα φροντίζουμε να τα λαμβάνεις απευθείας στο email σου. Όλες οι σημαντικές ειδήσεις θα σε περιμένουν να τις ανοίξεις. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι μια εγγραφή στο Newsletter μας. Τι περιμένεις λοιπόν;