Γλώσσα
Γλώσσα

Αυτοψία στα αρχαία ελληνικά κύρια ονόματα

  Τα αρχαία ελληνικά κείμενα, ανεξαρτήτως διαλεκτικού υλικού, βρίθουν από κύρια ονόματα, ενώ συνεχώς η έρευνα αποκαλύπτει κύρια ονόματα σε παπύρους ή/και επιγραφές. Ο αριθμός τους είναι πραγματικά πολύ μεγάλος, συνεπώς είναι δύσκολη η ιεράρχηση και η ταξινόμησή τους σε συγκεκριμένες κατηγορίες. Το ενδιαφέρον για τη μελέτη των αρχαίων ελληνικών κύριων ονομάτων έχει, σε μεγάλο […]

Γλώσσα
Γλώσσα

Η γλώσσα που προσπάθησε να εφεύρει ο Ισαάκ Νεύτων

  Λίγα λόγια για τον Ισαάκ Νεύτων Ο Ισαάκ Νεύτων θεωρείται πατέρας της Κλασικής Φυσικής. Ξεκινώντας από τις παρατηρήσεις του Γαλιλαίου και τους νόμους του Κέπλερ σχετικά με τη κίνηση των πλανητών, διατύπωσε τους τρεις μνημειώδεις νόμους της κίνησης. Μάλιστα, τότε διατύπωσε το σπουδαίο έργο του «νόμος της βαρύτητας». Μεταγενέστεροι το απέδωσαν στηριζόμενοι σε ένα […]

Γλώσσα
Γλώσσα

Πέντε apps για να μάθεις ξένες γλώσσες εύκολα

  Σίγουρα οι ξένες σειρές, ταινίες και τα social media ακούγονται πιο δελεαστικές λύσεις για να μάθεις ξένες γλώσσες ευχάριστα, αλλά υπάρχει ακόμη μια ευχάριστη λύση μαθαίνοντας γρηγορότερα, ευκολότερα, και συνάμα το ίδιο ευχάριστα. Η τεχνολογία έχει προχωρήσει αρκετά, ώστε να μας προσφέρει έναν πιο εύκολο τρόπο εκμάθησης ξένων γλωσσών, χωρίς να είναι απαραίτητη η […]

Γλώσσα
Γλώσσα

Λέξεις που xωρίζουν την Ελλάδα στα dύο

  «Θα ήθελα ένα τοστ με κασέρι. Πεινάω αφού». Μη βιαστείτε να βγάλετε συμπεράσματα για τις λανθασμένες λέξεις. Δεν είναι λανθασμένη, έστω και αν φαίνεται έτσι. Είναι πολύ απλά ο γνωστός βορειοελλαδίτικος ιδιωματισμός που χρησιμοποιείται στη Θεσσαλονίκη και στη γύρω περιοχή. Ποια είναι, όμως, η προέλευση του «λανθασμένου» ιδιωματισμού; Γιατί πολλοί βορειοελλαδίτες λένε τυρί αντί […]

Γλώσσα
Γλώσσα

Οι “γλώσσες” των ζώων: Ένας ξεχωριστός κώδικας

  Είναι η γλώσσα αποκλειστική ιδιότητα του ανθρώπινου είδους; Από τη δόμηση των ανθρώπινων κοινωνιών, η ιδέα περί ζώων που έχουν την ικανότητα να μιλάνε είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη. Σε όλους τους πολιτισμούς, έχουν δημιουργηθεί αρκετοί μύθοι και θρύλοι για “γλώσσες” των ζώων, από τη δυτική Αφρική έως και τις Άνδεις, ενώ στην Ελλάδα γνώρισαν (και […]

Γλώσσα
Γλώσσα

Η μυκηναϊκή ελληνική: Πρώιμες γλωσσικές ταυτότητες

Είναι εδώ και αρκετά χρόνια γνωστό, ότι η ελληνική είναι μία από τις αρχαίες γλώσσες που απαρτίζουν την ινδοευρωπαϊκή, τη μεγαλύτερη γλωσσική οικογένεια του κόσμου, η οποία κατά την αρχαιότητα μιλιόταν από την Ινδία μέχρι τη δυτική Ευρώπη. Η αποκατάσταση της μητέρας – γλώσσας γίνεται φανερό ότι αποτελεί πρόοδος της διαδικασίας σύγκρισης των παλαιότερων μορφών […]

Γλώσσα
Γλώσσα

Ο παραδοσιακός λόγος στη γλωσσική διδασκαλία: Το ελληνικό “πείραμα”

  Η καθιέρωση της διδασκαλίας της μητρικής γλώσσας στην εκπαιδευτική διαδικασία ενός κράτους – έθνους, έχει σταθεί πολλάκις η αφορμή για τη δημιουργία ανάλογων διδακτικών σχημάτων, με το καθένα από αυτά να στοχεύει στην εξυπηρέτηση επιμέρους σκοπών και την καλλιέργεια ανάλογων δεξιοτήτων. Αυτό που ονομάζεται σήμερα παραδοσιακός λόγος ή παραδοσιακή μέθοδος στη διδασκαλία της γλώσσας, είναι […]

Γλώσσα
Γλώσσα

Τα ελληνικά της Καππαδοκίας: Ελληνόφωνοι θύλακες στη Μικρά Ασία

  Κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας, οι διάφορες εθνικές ομάδες που κατοικούσαν στο εσωτερικό της Μικράς Ασίας άρχισαν σταδιακά και χρόνο με τον χρόνο να χάνουν τη γλώσσα τους και να μιλάνε τη γλώσσα που είχε το υψηλότερο κύρος στον χώρο αυτό, την τουρκική. Η μητρική γλώσσα διατηρήθηκε μόνο σε λίγες περιοχές. Η γλωσσική αυτή […]

Γλώσσα
Γλώσσα

Γλωσσικές αναζητήσεις στις ΗΠΑ: Η “φυλετική” όψη της αγγλικής

  Στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής σήμερα ομιλούνται αρκετές γλώσσες, αν και η αγγλική είναι αυτή με το υψηλότερο κύρος. Παρότι στο σύνταγμα των ΗΠΑ δεν υπάρχει κάποια γλώσσα που να απολαμβάνει επίσημο καθεστώς, εντούτοις τα αγγλικά είναι αυτά που χρησιμοποιούνται ακόμα και στους πιο επίσημους φορείς. Είναι εύληπτο πως μία τόσο μεγάλη χώρα θα έχει […]

Γλώσσα
Γλώσσα

Γαελική: Η υπο- εξαφάνιση γλώσσα με μόνο 11.000 ομιλητές

Η Γαελική γλώσσα, είναι μία από τις γλώσσες που κινδυνεύει να χαθεί. Σύμφωνα με νέα μελέτη, οι κοινότητες στη Σκωτία που μιλούν Γαελικά βρίσκονται σε κρίση, καθώς η γλώσσα τους θα μπορούσε να εξαφανιστεί εντός 10 ετών. Αξιοσημείωτο είναι ότι αυτή τη στιγμή, υπάρχουν μόνο 11.000 ομιλητές της σε όλο τον κόσμο. Σε σημείο κατάρρευσης […]

Γλώσσα
Γλώσσα

Το φαινόμενο της γλωσσικής κρίσης και ο ρόλος των νέων

  Γλωσσική κρίση Η γλώσσα αποτελεί κώδικα επικοινωνίας, μέσω του οποίου πραγματοποιείται η ανταλλαγή απόψεων, ιδεών και πληροφοριών. Είναι η έκφραση του εσωτερικού μας κόσμου. Ωστόσο, η εποχή μας πάσχει από μια γλωσσική κρίση, δηλαδή από χαμηλή ποιότητα λόγου και υποβάθμιση της γλώσσας. Η κοινωνική αυτή πληγή εκδηλώνεται κυρίως από τη λεξιπενία και τη γλωσσική […]

Γλώσσα
Γλώσσα

Προελληνικές γλώσσες: Μία πρώτη προσέγγιση

  Ο ελλαδικός χώρος έχει περίτρανα συνδέσει το όνομά του και την ιστορία του με την ελληνική γλώσσα, μία από τις αρχαιότερες γλώσσες της Ευρώπης και και του κόσμου με συνεχή παρουσία ακόμα και σήμερα. Η ελληνική είναι μία γλώσσα της ινδοευρωπαϊκής οικογένειας γλωσσών χωρίς κανένα στενό συγγενή και μία από τις γλώσσες που μιλιούνται […]

Γλώσσα
πομάκοι
Γλώσσα

Πομάκοι: Οι άλλοι Έλληνες της Ροδόπης

Εν αρχή Οι Πομάκοι είναι μία μουσουλμανική πληθυσμιακή ομάδα που μιλάει μία βουλγαρική διάλεκτο με τουρκικά στοιχεία. Η διάλεκτος αυτή χρησιμοποιείται στην οροσειρά της Ροδόπης αλλά και στη Βουλγαρία. Έχει δικό της λεξικό αλλά δεν χρησιμοποιεί κάποιο αλφάβητο. Οι γλωσσολόγοι την αναφέρουν ως παλαιοσλαβική, αρχαία βουλγαρική ή εκκλησιαστική σλαβική. Σε αυτήν χρησιμοποιούνται πολλές τουρκικές λέξεις, εξαιτίας […]

Γλώσσα
Γλώσσα

Η εθνική υπόσταση των Αλβανών, η γλώσσα και ο πολιτισμός τους

  Ένας από τους πιο γνωστούς λαούς των Βαλκανίων, ακόμα περισσότερο γνωστός στην ελληνική πραγματικότητα, είναι ο αλβανικός. Οι Αλβανοί αποτελούν ένα γηγενές βαλκανικό έθνος που έχει αλληλεπιδράσει σε μεγάλο βαθμό  με τους Έλληνες, έχει χαράξει και αυτό τη δική του ιστορία και μιλάει τη δική του γλώσσα. Οι πρώτες ιστορικές αναφορές στους Αλβανούς ανάγονται […]

Γλώσσα
Γλώσσα

Η ιστορία του ελληνικού αλφαβήτου

Το ελληνικό αλφάβητο Το ελληνικό αλφάβητο είναι το σύστημα γραφής για την ελληνική γλώσσα, που χρησιμοποιείται από τον 9ο αιώνα π.Χ. Αποτελείται από 24 γράμματα, ταξινομημένα από το άλφα ως το ωμέγα. Με αυτά αποδίδεται γραπτά ο λόγος, αφού από αυτά σχηματίζονται οι λέξεις, οι προτάσεις και βεβαίως τα διάφορα νοήματα. Η διαφορά μεταξύ πεζών […]

Γλώσσα
Γλώσσα

Σφυριχτές γλώσσες: Μία εναλλακτική μορφή επικοινωνίας

Συνήθως οι γλώσσες που χρησιμοποιούν οι άνθρωποι για να επικοινωνήσουν αποτελούνται από φθόγγους, δηλαδή από μία σειρά ήχων που παράγουμε με το στόμα μας. Για τους ανθρώπους με προβλήματα ακοής έχουν αναπτυχθεί ειδικά διαμορφωμένοι κώδικες επικοινωνίας που δεν αποτελούνται από φθόγγους που παράγονται με το στόμα, αλλά από νοήματα που δημιουργούνται με τα χέρια μας […]

Γλώσσα
Γλώσσα

Γλωσσικός θάνατος και άλλα φαινόμενα της γλώσσας

  Η γλώσσα, το πιο εξελιγμένο και το πιο άρτιο θα λέγαμε σύστημα επικοινωνίας, είναι ένα αναπόσπαστο στοιχείο που καθιστά κάθε πολιτισμό του κόσμου μοναδικό και αξιόλογο. Οι γλώσσες ανάλογα τα επιμέρους στοιχεία που έχουν κληρονομήσει από τις πρωτογενείς τους πηγές αλλά και τα στοιχεία που έχουν δανειστεί από άλλες γλώσσες με τις οποίες έχουν […]

Γλώσσα
Γλώσσα

Ποια είναι η ιστορία πίσω από τις πασίγνωστες παροιμίες;

  Όλοι μας έχει τύχει να χρησιμοποιήσουμε στις καθημερινές μας συζητήσεις, πολλές φορές χωρίς καν να το καταλαβαίνουμε, παροιμίες, γνωμικά και εκφράσεις του λαού. Τι γνωρίζουμε, όμως, για τις ενδιαφέρουσες ιστορίες που κρύβονται πίσω απ’ αυτές και οι οποίες “χάνονται” στο βάθος των αιώνων; Ας δούμε κάποιες από αυτές. «Κάνει την πάπια» Στην Βυζαντινή εποχή, […]

Γλώσσα
Γλώσσα

Σέρβοι, Βόσνιοι, Κροάτες, Μαυροβούνιοι: Τέσσερα έθνη. Τέσσερις γλώσσες;

Στην πολυπολιτισμική γειτονιά των Βαλκανίων, οι διαφορές ανάμεσα στους λαούς είναι συχνά τόσο μεγάλες αλλά και τόσο αμελητέες. Η κάθοδος των Σλάβων στη βαλκανική χερσόνησο, η οποία άλλοτε κατοικούνταν από πληθώρα αρχαίων εθνών – μεταξύ των οποίων οι Έλληνες αλλά και οι Ιλλυριοί, πρόγονοι των σημερινών Αλβανών και οι Δάκες, πρόγονοι των σημερινών Ρουμάνων – […]

Γλώσσα
Γλώσσα

Το μυστήριο καταγωγής της βασκικής: Πώς αυτό εξηγείται;

Στα βόρεια της κεντρικής Ισπανίας καθώς επίσης και στα νοτιοδυτικά της Γαλλίας, στην ευρύτερη περιοχή των Πυρηναίων, υπάρχει ένας γηγενής λαός, οι Βάσκοι. Οι ιστορικές αναφορές στους Βάσκους ανάγονται στον 1ο π.Χ. αιώνα, με τα μελετήματα του Στράβωνα. Ανάλυση του DNA τους, έχει δείξει ότι κατοικούν σε αυτή την περιοχή, από τη Νεολιθική Εποχή. Η […]

Γλώσσα
Γλώσσα

Λαοί χωρίς σύνορα: αυτόχθονες πληθυσμοί

Οι αυτόχθονες πληθυσμοί αποτελούν τους μειονοτικούς πληθυσμούς ενός κράτους που προϋπήρχαν πριν τον κυρίαρχο πληθυσμό και διατηρούν μέχρι και σήμερα το δικό τους γλωσσικό ιδίωμα, ήθη και έθιμα. Παγκοσμίως υπάρχουν πολλοί γηγενείς πληθυσμοί κυρίως σε Ασία και Αφρική, άλλοι είναι γνωστότεροι στο ευρύ κοινό όπως οι Κούρδοι και οι Ίνκας και άλλοι λιγότερο γνωστοί όπως […]

Γλώσσα
Γλώσσα

Η διγλωσσία ως ικανότητα του ατόμου και τα οφέλη της

Η διγλωσσία, δηλαδή η ικανότητα ενός ατόμου να χρησιμοποιεί δύο γλώσσες σε διαφορετικές καταστάσεις και κάθε φορά να αλλάζει αυτόματα, χωρίς δυσκολίες, το γλωσσικό κώδικα (aksaar et al.), αφορά, σήμερα, περισσότερο από ποτέ, ένα μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού. Η διγλωσσία και η επίδρασή της στις διανοητικές ικανότητες του εγκεφάλου άρχισε να απασχολεί τους επιστήμονες ήδη […]

Γλώσσα
Γλώσσα

Γλωσσικές μειονότητες στην Ελλάδα: Έλληνες αλλόγλωσσοι

Αν συγκρίνει κανείς την Ελλάδα με γειτονικές της χώρες, θα διαπιστώσει πως δεν υπάρχουν μεγάλες αριθμητικά μειονότητες. Η μόνη επίσημα αναγνωρισμένη μειονότητα στην Ελλάδα είναι η μουσουλμανική μειονότητα της Δ. Θράκης. Πρέπει ωστόσο να γίνει ξεκάθαρο πως η μειονοτική ιστορία στην Ελλάδα έχει βαθιά παράδοση και δεν είναι μόνο συνυφασμένη με την παρουσία μουσουλμανικών πληθυσμών […]

Γλώσσα
Γλώσσα

Ζητήματα νεοελληνικής διαλεκτολογίας: Η κρητική διάλεκτος

Η νέα ελληνική γλώσσα, όπως και η αρχαία, χωρίζεται σε ένα μεγάλο σύμπλεγμα διαλέκτων που ιστορικά προέρχονται από διαφορετικά μέρη του ελλαδικού και όχι μόνο χώρου. Οι κάτοικοι της βόρειας Ελλάδας μιλάνε τα δικά τους βόρεια ιδιώματα, οι κάτοικοι των Δωδεκανήσων τα δωδεκανησιακά ιδιώματα, οι Πόντιοι την ποντιακή διάλεκτο, οι Έλληνες της Καππαδοκίας και της […]