Γλώσσα

Ελληνική γλώσσα: η εκμάθησή της ως 2ης ξένης γλώσσας

Ελληνική γλώσσα: ως δεύτερη ξένη γλώσσα Ο πολυπολιτισμικός χαρακτήρας του σύγχρονου ελληνικού σχολείου τις τελευταίες δεκαετίες είναι γεγονός. Τι συμβαίνει όμως με τα παιδιά με μεταναστευτικό υπόβαθρο που αντιμετωπίζουν τεράστια προβλήματα με την Ελληνική γλώσσα και την εκμάθησή της; Παιδιά των οποίων οι οικογένειες έχουν έρθει αναζητώντας ένα καλύτερο μέλλον ή αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν ακούσια […]

Γλώσσα
Γλώσσα

Παροιμίες του Βυζαντίου που επιβιώνουν μέχρι σήμερα

Στον προφορικό μας λόγο συνηθίζουμε να χρησιμοποιούμε παροιμίες του Βυζαντίου χωρίς καν να γνωρίζουμε ότι προέρχονται από εκείνη την εποχή. Φυσικά, είναι εξαιρετικά δύσκολο να αποδείξουμε τον συσχετισμό των παροιμιών και των ιστοριών που κρύβονται πίσω τους. Παρακάτω παρουσιάζονται πέντε φράσεις που σχετίζονται με το Βυζάντιο και με γεγονότα της εποχής.  «Του μπήκαν ψύλλοι στ’ […]

Γλώσσα
Γλώσσα

Οι κωφοί και βαρήκοοι πολίτες και η πρόσβαση τους σε τομείς πολιτισμού

  Πως αισθανόμαστε όταν παρακολουθούμε μία ενδιαφέρουσα παράσταση ή όταν επισκεπτόμαστε ένα χώρο τέχνης και απολαμβάνουμε μία αφηγηματική ξενάγηση; Η απάντηση είναι δεδομένη. Πολύ όμορφα! Όμως είναι εξίσου δεδομένη η απάντηση για τα άτομα που αντιμετωπίζουν προβλήματα ακοής; Οι κωφοί και βαρήκοοι πολίτες έχουν την ίδια ευκολία να απολαμβάνουν την επίσκεψή τους σε ένα μουσείο […]

Γλώσσα
Γλώσσα

Η γλώσσα των Γεωργιανών και η πολιτισμική τους ταυτότητα

Οι Γεωργιανοί ή Καρτβέλιοι είναι ένας λαός, αυτόχθονος στην περιοχή του Καυκάσου. Σημαντικός αριθμός Γεωργιανών κατοικεί επίσης στη Ρωσία, την Τουρκία, την Ελλάδα και σε άλλες χώρες όπως η Ουκρανία και οι Ηνωμένες Πολιτείες. Η καταγωγή τους ανιχνεύεται πίσω στην κλασική αρχαιότητα και θεωρούνται απόγονοι Ιβήρων και Κόλχων που είχαν εγκαθιδρύσει σημαντικές εστίες στον Καύκασο. […]

Γλώσσα
Γλώσσα

Πώς οι λέξεις πληγώνουν τους ανθρώπους;

Η χρήση συγκεκριμένων λέξεων πολλές φορές πληγώνει και ευαισθητοποιεί κάποιους ανθρώπους, ενώ κάποιους άλλους τους αφήνει αδιάφορους. Αρκετές φορές οι λέξεις αυτές χρησιμοποιούνται για την ευκολότερη συνεννόηση και επικοινωνία με άλλους ανθρώπους. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι «ακούγονται» το ίδιο και σε άλλους. Εκείνοι που έχουν ζήσει αυτές τις εμπειρίες μπορούν να αισθανθούν πλήρως τον […]

Γλώσσα
Γλώσσα

Οι αριθμοί στην ινδοευρωπαϊκή: Η αναζήτηση της πηγής τους

Η γλώσσα που (πιστεύεται) πως μιλούσαν τα διάφορα ινδοευρωπαϊκά φύλα, είχε λέξεις για τους αριθμούς από το 1 έως το 10, αλλά και για να αποδώσει την έννοια “αμφότεροι”. Για την έννοια του “μισού” ο μόνος τύπος που η ιστορική γλωσσολογία έχει καταφέρει να αποκαταστήσει για την ινδοευρωπαϊκή, προέρχεται μέσω επιθέτων που δηλώνουν την κτήση. […]

Γλώσσα
Γλώσσα

Τεχνητή γλώσσα: Προσπάθειες για μια ιδανική παγκόσμια γλώσσα

O άνθρωπος αισθανόταν, από την απαρχή της ύπαρξής του, την έμφυτη ανάγκη του για επικοινωνία με τους ομοειδείς του. Ενώ κάτι τέτοιο φάνταζε ακατόρθωτο, το Homo Sapiens άρχισε σταδιακά να αναπτύσσει διόδους συνεννόησης. Όλα ξεκίνησαν από απλά νεύματα, αξιοποιώντας την γλώσσα του σώματος και τις εκφράσεις του προσώπου. Αυτό οδήγησε τον άνθρωπο στο να επινοήσει […]

Γλώσσα
Γλώσσα

«Τα έβγαλα στη φόρα»: Πώς συνδέεται με τα βυζαντινά fora;

Στον καθημερινό μας λόγο συνηθίζουμε να χρησιμοποιούμε διάφορες φράσεις για να σχολιάσουμε μια κατάσταση. Δεν γνωρίζουμε όμως πως πίσω από αυτές κρύβονται συνήθως πολύ ενδιαφέρουσες ιστορίες. Ένα αντίστοιχο παράδειγμα αποτελεί η φράση «τα έβγαλα στη φόρα», η οποία σχετίζεται με τα fora του Βυζαντίου. Πώς ήταν όμως διατυπωμένη αρχικά αυτή η έκφραση; Τι ήταν τα […]

Γλώσσα
Γλώσσα

Ο “μύθος” γύρω από την αρχική κοιτίδα των Ινδοευρωπαίων

Σήμερα, στην επιστήμη της ιστορικής γλωσσολογίας γνωρίζουμε πως υπάρχει μία πολύ μεγάλη ευρασιατική γλωσσική οικογένεια, η ινδοευρωπαϊκή. Η μεγάλη αυτή οικογένεια χωρίζεται σε πολλές υπό – οικογένειες που βοηθάνε στην καλύτερη ταξινόμηση των γλωσσών. Όλες οι ινδοευρωπαϊκές γλώσσες ανήκουν σε υπό – οικογένειες με εξαίρεση την ελληνική, την αλβανική και την αρμενική γλώσσα που είναι ανάδελφες, δηλαδή δεν έχουν […]

Γλώσσα
Γλώσσα

Οι αρχαίες γλώσσες της Ιταλίας και τα γνωρίσματά τους

  Η ιταλική χερσόνησος κατοικούνταν κάποτε από πληθυσμούς που μιλούσαν πολλές και διαφορετικές μεταξύ τους γλώσσες. Παρόλα αυτά, πέρα από τη λατινική και τους απογόνους τους, μόνο η ελληνική επιβίωσε έως και σήμερα. Η ελληνική ήρθε στην Ιταλία με τις πρώτες αποικιακές εγκαταστάσεις, ενώ όλες οι υπόλοιπες αρχαίες γλώσσες, που ακούγονταν στην Ιταλία, χάθηκαν κατά […]

Γλώσσα
Γλώσσα

Αυτοψία στα αρχαία ελληνικά κύρια ονόματα

  Τα αρχαία ελληνικά κείμενα, ανεξαρτήτως διαλεκτικού υλικού, βρίθουν από κύρια ονόματα, ενώ συνεχώς η έρευνα αποκαλύπτει κύρια ονόματα σε παπύρους ή/και επιγραφές. Ο αριθμός τους είναι πραγματικά πολύ μεγάλος, συνεπώς είναι δύσκολη η ιεράρχηση και η ταξινόμησή τους σε συγκεκριμένες κατηγορίες. Το ενδιαφέρον για τη μελέτη των αρχαίων ελληνικών κύριων ονομάτων έχει, σε μεγάλο […]

Γλώσσα
Γλώσσα

Η γλώσσα που προσπάθησε να εφεύρει ο Ισαάκ Νεύτων

  Λίγα λόγια για τον Ισαάκ Νεύτων Ο Ισαάκ Νεύτων θεωρείται πατέρας της Κλασικής Φυσικής. Ξεκινώντας από τις παρατηρήσεις του Γαλιλαίου και τους νόμους του Κέπλερ σχετικά με τη κίνηση των πλανητών, διατύπωσε τους τρεις μνημειώδεις νόμους της κίνησης. Μάλιστα, τότε διατύπωσε το σπουδαίο έργο του «νόμος της βαρύτητας». Μεταγενέστεροι το απέδωσαν στηριζόμενοι σε ένα […]

Γλώσσα
Γλώσσα

Πέντε apps για να μάθεις ξένες γλώσσες εύκολα

  Σίγουρα οι ξένες σειρές, ταινίες και τα social media ακούγονται πιο δελεαστικές λύσεις για να μάθεις ξένες γλώσσες ευχάριστα, αλλά υπάρχει ακόμη μια ευχάριστη λύση μαθαίνοντας γρηγορότερα, ευκολότερα, και συνάμα το ίδιο ευχάριστα. Η τεχνολογία έχει προχωρήσει αρκετά, ώστε να μας προσφέρει έναν πιο εύκολο τρόπο εκμάθησης ξένων γλωσσών, χωρίς να είναι απαραίτητη η […]

Γλώσσα
Γλώσσα

Λέξεις που xωρίζουν την Ελλάδα στα dύο

  «Θα ήθελα ένα τοστ με κασέρι. Πεινάω αφού». Μη βιαστείτε να βγάλετε συμπεράσματα για τις λανθασμένες λέξεις. Δεν είναι λανθασμένη, έστω και αν φαίνεται έτσι. Είναι πολύ απλά ο γνωστός βορειοελλαδίτικος ιδιωματισμός που χρησιμοποιείται στη Θεσσαλονίκη και στη γύρω περιοχή. Ποια είναι, όμως, η προέλευση του «λανθασμένου» ιδιωματισμού; Γιατί πολλοί βορειοελλαδίτες λένε τυρί αντί […]

Γλώσσα
Γλώσσα

Οι “γλώσσες” των ζώων: Ένας ξεχωριστός κώδικας

  Είναι η γλώσσα αποκλειστική ιδιότητα του ανθρώπινου είδους; Από τη δόμηση των ανθρώπινων κοινωνιών, η ιδέα περί ζώων που έχουν την ικανότητα να μιλάνε είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη. Σε όλους τους πολιτισμούς, έχουν δημιουργηθεί αρκετοί μύθοι και θρύλοι για “γλώσσες” των ζώων, από τη δυτική Αφρική έως και τις Άνδεις, ενώ στην Ελλάδα γνώρισαν (και […]

Γλώσσα
Γλώσσα

Η μυκηναϊκή ελληνική: Πρώιμες γλωσσικές ταυτότητες

Είναι εδώ και αρκετά χρόνια γνωστό, ότι η ελληνική είναι μία από τις αρχαίες γλώσσες που απαρτίζουν την ινδοευρωπαϊκή, τη μεγαλύτερη γλωσσική οικογένεια του κόσμου, η οποία κατά την αρχαιότητα μιλιόταν από την Ινδία μέχρι τη δυτική Ευρώπη. Η αποκατάσταση της μητέρας – γλώσσας γίνεται φανερό ότι αποτελεί πρόοδος της διαδικασίας σύγκρισης των παλαιότερων μορφών […]

Γλώσσα
Γλώσσα

Ο παραδοσιακός λόγος στη γλωσσική διδασκαλία: Το ελληνικό “πείραμα”

  Η καθιέρωση της διδασκαλίας της μητρικής γλώσσας στην εκπαιδευτική διαδικασία ενός κράτους – έθνους, έχει σταθεί πολλάκις η αφορμή για τη δημιουργία ανάλογων διδακτικών σχημάτων, με το καθένα από αυτά να στοχεύει στην εξυπηρέτηση επιμέρους σκοπών και την καλλιέργεια ανάλογων δεξιοτήτων. Αυτό που ονομάζεται σήμερα παραδοσιακός λόγος ή παραδοσιακή μέθοδος στη διδασκαλία της γλώσσας, είναι […]

Γλώσσα
Γλώσσα

Τα ελληνικά της Καππαδοκίας: Ελληνόφωνοι θύλακες στη Μικρά Ασία

  Κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας, οι διάφορες εθνικές ομάδες που κατοικούσαν στο εσωτερικό της Μικράς Ασίας άρχισαν σταδιακά και χρόνο με τον χρόνο να χάνουν τη γλώσσα τους και να μιλάνε τη γλώσσα που είχε το υψηλότερο κύρος στον χώρο αυτό, την τουρκική. Η μητρική γλώσσα διατηρήθηκε μόνο σε λίγες περιοχές. Η γλωσσική αυτή […]

Γλώσσα
Γλώσσα

Γλωσσικές αναζητήσεις στις ΗΠΑ: Η “φυλετική” όψη της αγγλικής

  Στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής σήμερα ομιλούνται αρκετές γλώσσες, αν και η αγγλική είναι αυτή με το υψηλότερο κύρος. Παρότι στο σύνταγμα των ΗΠΑ δεν υπάρχει κάποια γλώσσα που να απολαμβάνει επίσημο καθεστώς, εντούτοις τα αγγλικά είναι αυτά που χρησιμοποιούνται ακόμα και στους πιο επίσημους φορείς. Είναι εύληπτο πως μία τόσο μεγάλη χώρα θα έχει […]

Γλώσσα
Γλώσσα

Γαελική: Η υπο- εξαφάνιση γλώσσα με μόνο 11.000 ομιλητές

Η Γαελική γλώσσα, είναι μία από τις γλώσσες που κινδυνεύει να χαθεί. Σύμφωνα με νέα μελέτη, οι κοινότητες στη Σκωτία που μιλούν Γαελικά βρίσκονται σε κρίση, καθώς η γλώσσα τους θα μπορούσε να εξαφανιστεί εντός 10 ετών. Αξιοσημείωτο είναι ότι αυτή τη στιγμή, υπάρχουν μόνο 11.000 ομιλητές της σε όλο τον κόσμο. Σε σημείο κατάρρευσης […]

Γλώσσα
Γλώσσα

Το φαινόμενο της γλωσσικής κρίσης και ο ρόλος των νέων

  Γλωσσική κρίση Η γλώσσα αποτελεί κώδικα επικοινωνίας, μέσω του οποίου πραγματοποιείται η ανταλλαγή απόψεων, ιδεών και πληροφοριών. Είναι η έκφραση του εσωτερικού μας κόσμου. Ωστόσο, η εποχή μας πάσχει από μια γλωσσική κρίση, δηλαδή από χαμηλή ποιότητα λόγου και υποβάθμιση της γλώσσας. Η κοινωνική αυτή πληγή εκδηλώνεται κυρίως από τη λεξιπενία και τη γλωσσική […]

Γλώσσα
Γλώσσα

Προελληνικές γλώσσες: Μία πρώτη προσέγγιση

  Ο ελλαδικός χώρος έχει περίτρανα συνδέσει το όνομά του και την ιστορία του με την ελληνική γλώσσα, μία από τις αρχαιότερες γλώσσες της Ευρώπης και και του κόσμου με συνεχή παρουσία ακόμα και σήμερα. Η ελληνική είναι μία γλώσσα της ινδοευρωπαϊκής οικογένειας γλωσσών χωρίς κανένα στενό συγγενή και μία από τις γλώσσες που μιλιούνται […]

Γλώσσα
πομάκοι
Γλώσσα

Πομάκοι: Οι άλλοι Έλληνες της Ροδόπης

Εν αρχή Οι Πομάκοι είναι μία μουσουλμανική πληθυσμιακή ομάδα που μιλάει μία βουλγαρική διάλεκτο με τουρκικά στοιχεία. Η διάλεκτος αυτή χρησιμοποιείται στην οροσειρά της Ροδόπης αλλά και στη Βουλγαρία. Έχει δικό της λεξικό αλλά δεν χρησιμοποιεί κάποιο αλφάβητο. Οι γλωσσολόγοι την αναφέρουν ως παλαιοσλαβική, αρχαία βουλγαρική ή εκκλησιαστική σλαβική. Σε αυτήν χρησιμοποιούνται πολλές τουρκικές λέξεις, εξαιτίας […]

Γλώσσα
Γλώσσα

Η εθνική υπόσταση των Αλβανών, η γλώσσα και ο πολιτισμός τους

  Ένας από τους πιο γνωστούς λαούς των Βαλκανίων, ακόμα περισσότερο γνωστός στην ελληνική πραγματικότητα, είναι ο αλβανικός. Οι Αλβανοί αποτελούν ένα γηγενές βαλκανικό έθνος που έχει αλληλεπιδράσει σε μεγάλο βαθμό  με τους Έλληνες, έχει χαράξει και αυτό τη δική του ιστορία και μιλάει τη δική του γλώσσα. Οι πρώτες ιστορικές αναφορές στους Αλβανούς ανάγονται […]