Ιστορία
Ιστορία
Πόλεμος της Νότιας Οσετίας (2008): Πώς άλλαξε τις ισορροπίες στον Καύκασο;

Τον Αύγουστο του 2008 σημειώθηκε μία ένοπλη σύγκρουση σε μία περιοχή αρκετά κοντά στην Ελλάδα, τον Καύκασο. Οι αντιμαχόμενες πλευρές ήταν από τη μία η Γεωργία και από την άλλη δύο αυτόνομες περιοχές της που διεκδικούσαν (και διεκδικούν) την ανεξαρτησία τους, η Αμπχαζία και η Νότια Οσετία. Δεν πρέπει να παραβλεφθεί ότι η Ρωσία βοήθησε […]

Ιστορία
Ιστορία
Αυτόχθονες λαοί της Σιβηρίας: Η περίπτωση των Σαχά και των Τσούκτσι

  Είναι γνωστό πως το μεγαλύτερο κράτος του κόσμου είναι η Ρωσία ή με το επίσημο όνομά της Ρωσική Ομοσπονδία. Το όνομα αυτό μας παραπέμπει στη σκέψη πως αποτελείται από πολλές διαφορετικές επαρχίες, που η καθεμία από αυτές έχει τη δική της τοπική κυβέρνηση. Έτσι και γίνεται. Η Ρωσία αποτελείται από 85 (!) ομόσπονδα κρατίδια, άλλα […]

Γλώσσα
Γλώσσα
Το μυστήριο καταγωγής της βασκικής: Πώς αυτό εξηγείται;

Στα βόρεια της κεντρικής Ισπανίας καθώς επίσης και στα νοτιοδυτικά της Γαλλίας, στην ευρύτερη περιοχή των Πυρηναίων, υπάρχει ένας γηγενής λαός, οι Βάσκοι. Οι ιστορικές αναφορές στους Βάσκους ανάγονται στον 1ο π.Χ. αιώνα, με τα μελετήματα του Στράβωνα. Ανάλυση του DNA τους, έχει δείξει ότι κατοικούν σε αυτή την περιοχή, από τη Νεολιθική Εποχή. Η […]

Ιστορία
Ιστορία
Η ΕΟΚΑ ή αλλιώς το αντάρτικο της Κύπρου: Θέματα σύγχρονης ιστορίας

Η ΕΟΚΑ ή αλλιώς Εθνική Οργάνωσις Κυπρίων Αγωνιστών ήταν όπως φανερώνει και το όνομά της, μία ελληνοκυπριακή αντάρτικη οργάνωση, εθνικιστικών καταβολών. Έδρασε στην Κύπρο, την τετραετία 1955 – 1959. Ο στόχος και ταυτόχρονα και ο λόγος ύπαρξής της, ήταν η αυτοδιάθεση της Κύπρου που τότε ήταν υποδουλωμένη στους Βρετανούς και εν συνεχεία η ένωση της Κύπρου με […]

Ιστορία
Ιστορία
Οι Σαρακατσάνοι και η προέλευσή τους: Ανθρωπολογικές μελέτες στην Ελλάδα

  Είναι γνωστό πως σε ολόκληρη την ηπειρωτική Ελλάδα αλλά και σε περιοχές της ορεινής Βουλγαρίας κατοικεί μία μεγάλη πληθυσμιακή ομάδα Ελλήνων, οι γνωστοί σε όλους Σαρακατσάνοι. Σε παλαιότερες εποχές, οι Σαρακατσάνοι ακολουθούσαν μία νομαδική ζωή και ασχολούνταν με την κτηνοτροφία. Το καλοκαίρι το περνούσαν στα βουνά και το χειμώνα σε πεδιάδες και χειμαδιά. Η κοιτίδα […]

Ιστορία
Ιστορία
Η μοναρχία στην Ευρώπη: Παράδοση ή αναχρονισμός;

  Ο θεσμός της μοναρχίας είναι αρχαίος και χάνεται στα βάθη του χρόνου. Η έννοια ενός ανθρώπου, ο οποίος κυβερνά ως απόλυτος μονάρχης ένα κοινωνικό σύνολο, εμφανίζεται σχεδόν με τις πρώτες συγκροτημένες κοινωνίες. Στην αρχαιότητα, σχεδόν όλα τα κράτη είχαν ένα πολίτευμα εξ’ ολοκλήρου μοναρχικό ή στις καλύτερες περιπτώσεις ολιγαρχικό. Η αρχαία Αίγυπτος, η Περσική […]

Γλώσσα
Γλώσσα
Γλωσσικές μειονότητες στην Ελλάδα: Έλληνες αλλόγλωσσοι

Αν συγκρίνει κανείς την Ελλάδα με γειτονικές της χώρες, θα διαπιστώσει πως δεν υπάρχουν μεγάλες αριθμητικά μειονότητες. Η μόνη επίσημα αναγνωρισμένη μειονότητα στην Ελλάδα είναι η μουσουλμανική μειονότητα της Δ. Θράκης. Πρέπει ωστόσο να γίνει ξεκάθαρο πως η μειονοτική ιστορία στην Ελλάδα έχει βαθιά παράδοση και δεν είναι μόνο συνυφασμένη με την παρουσία μουσουλμανικών πληθυσμών […]

Ιστορία
Ιστορία
Ίχνη μαγείας στην Ευρώπη: Η εικόνα της ανατολικής Σερβίας

Η έννοια της μαγείας στη θρησκειολογία και σε διάφορες κοινωνικές επιστήμες αντιπροσωπεύει διάφορες πεποιθήσεις και πρακτικές που θεωρούνται εντελώς ξεχωριστές από την επιστήμη και τη θρησκεία. Η λέξη ετυμολογείται από την αρχαία περσική λέξη magu, που χρησιμοποιήθηκε για να προσδιορίσει ένα είδος θρησκευτικού αρχηγού. Ο όρος σύντομα πέρασε στα αρχαία ελληνικά και έλαβε αρνητική σήμανση για […]

Γλώσσα
Γλώσσα
Ζητήματα νεοελληνικής διαλεκτολογίας: Η κρητική διάλεκτος

Η νέα ελληνική γλώσσα, όπως και η αρχαία, χωρίζεται σε ένα μεγάλο σύμπλεγμα διαλέκτων που ιστορικά προέρχονται από διαφορετικά μέρη του ελλαδικού και όχι μόνο χώρου. Οι κάτοικοι της βόρειας Ελλάδας μιλάνε τα δικά τους βόρεια ιδιώματα, οι κάτοικοι των Δωδεκανήσων τα δωδεκανησιακά ιδιώματα, οι Πόντιοι την ποντιακή διάλεκτο, οι Έλληνες της Καππαδοκίας και της […]

Ιστορία
Ιστορία
Ο μεγάλος λιμός της Ελλάδας: Χρονική σύνοψη του φαινομένου

Η έννοια του λιμού έρχεται στο προσκήνιο κάθε φορά που κάποια περιοχή μαστίζεται από μεγάλη έλλειψη τροφίμων, η οποία μπορεί να προκληθεί από ποικίλους παράγοντες: λόγω πολέμου, λόγω υψηλού πληθωρισμού, λόγω κυβερνητικών επιλογών και πρακτικών κλπ. Κάθε κατοικημένη περιοχή του πλανήτη έχει περάσει από φάσεις λιμού στην ιστορία της. Στην Ελλάδα της περιόδου 1941 – 44, […]

Ιστορία
Ιστορία
Η ηγετική φυσιογνωμία του Νίκου Ζαχαριάδη: Άνοδος και πτώση ενός ιστορικού κομμουνιστή

Ο 20ος αιώνας ήταν αρκετά ταραχώδης για την Ελλάδα. Μία σειρά από κοσμοϊστορικά γεγονότα συνέβαιναν στη χώρα, η οποία άλλοτε ήταν έτοιμη κι άλλοτε ανέτοιμη να τα δεχτεί. Ο χαρακτήρας των διάφορων γεγονότων πλάθεται όμως από τα κατάλληλα πρόσωπα. Ένα από τα πρόσωπα που άφησαν το στίγμα τους στη νεότερη ελληνική ιστορία, ήταν αναμφισβήτητα εκείνο […]

Γλώσσα
Γλώσσα
Ανιχνεύοντας τις αρχαίες γλώσσες των Βαλκανίων

Σήμερα, στον κόσμο ομιλούνται περίπου 6.000 γλώσσες. Αυτό από μόνο του καταδεικνύει την γλωσσική ποικιλομορφία και κατά συνέπεια τον πολιτισμικό πλουραλισμό που επικρατεί σε κάθε μήκος και πλάτος της γης. Κάποιες γλώσσες ηχούν “παράξενα” στα αυτιά μας και κάποιες άλλες μας φαίνονται περισσότερο οικείες. Γεγονός είναι πάντως πως όλες οι γλώσσες είναι κατά βάθος ίδιες. Ακόμα […]

Ιστορία
Ιστορία
Κοινωνία της τσαρικής Ρωσίας: Εκφάνσεις και αντιθέσεις

Η τσαρική Ρωσία ήταν ένα αχανές κράτος, από τις μεγαλύτερες αυτοκρατορίες του κόσμου. Ιδρύθηκε ως βασίλειο αρχικά από τον Ιβάν Δ΄ τον Τρομερό, και κυβερνήθηκε διαδοχικά από τους Ρουρικίδες, τους Γκοντουνόφ και μετά από τον πασίγνωστο Οίκο των Ρομανώφ. Το 1721, ο Πέτρος Α΄ ο Μέγας ανακήρυξε το βασίλειό του, αυτοκρατορία έτσι το κράτος πήρε το όνομα […]

Γλώσσα
Γλώσσα
Εγκέφαλος και γλώσσα: Μία αμφίδρομη σχέση

Το πιο σημαντικό και πιο περίπλοκο όργανο στο ανθρώπινο σώμα είναι φυσικά – σύμφωνα με πολλές μελέτες – ο εγκέφαλος. Είναι το όργανο με τις περισσότερες γνωστικές λειτουργίες που είναι υπεύθυνες για όλο το σώμα και για όλα τα συστήματά του. Έτσι φυσικά, είναι σχεδόν αδύνατο να μην εμπλέκεται και σε έναν πολύ ιδιαίτερο τομέα […]

Ιστορία
Ιστορία
Νικολάε Τσαουσέσκου: Το προσωπείο ενός στυγνού ηγεμόνα

Μετά το πέρας του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η Ρουμανία ήταν μία χώρα εξαθλιωμένη και υπανάπτυκτη. Από το 1881 ως το 1947, την κυβερνούσε η δυναστεία των Χοεντσόλερν – Ζιγκμαρίνγκεν, η οποία δεν είχε καταφέρει να οδηγήσει τη χώρα σε στιγμές δόξας και ευημερίας. Αξίζει να σημειωθεί πως στη διάρκεια του πολέμου η Ρουμανία είχε πάρει […]

Ιστορία
Ιστορία
Οι ορκισμένες παρθένες των Βαλκανίων: Ένα αρχαίο έθιμο με τάσεις εξαφάνισης

Τα Βαλκάνια ανέκαθεν ήταν μία περιοχή με έντονο ιστορικό, γλωσσολογικό, ανθρωπολογικό και πολιτιστικό ενδιαφέρον. Μέσα στα πολλά ενδιαφέροντα θέματα είναι και τα έθιμα ή οι συνήθειες των λαών που τα κατοικούν από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρακτική των ορκισμένων παρθένων, ένα έθιμο που εντοπίζεται κυρίως στη βόρεια Αλβανία, το Κόσοβο και […]

Γλώσσα
Γλώσσα
Κοινωνική θέση και γλώσσα: Το παράδειγμα των ιαπωνικών

   Σε κάθε γλώσσα, η δείξη είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αναφοράς σε αντικείμενα. Μπορείς να αναφερθείς σε κάτι, χρησιμοποιώντας το όνομά του (π.χ. ο Μάνος) ή χρησιμοποιώντας μία οριστική περιγραφή για το αντικείμενο, π.χ. “ο φίλος μου” ή “ο αδελφός μου” (περιγράφοντας τον Μάνο) ή χρησιμοποιώντας συγκεκριμένες δεικτικές αντωνυμίες, όπως την αντωνυμία “αυτός” (πάλι αναφέρεσαι […]

Ιστορία
Ιστορία
Οι ανθρωποθυσίες των Αζτέκων: Μία ιστορική και ανθρωπολογική προσέγγιση

Πολύ πριν την έλευση του Χριστόφορου Κολόμβου και των Ισπανών κονκισταδόρων που άλλαξε μία για πάντα τις ισορροπίες στον Νέο Κόσμο, κατοικούσαν σε όλη την αμερικανική ενδοχώρα πολυάριθμες ιθαγενείς φυλές, σε έναν γεωγραφικό άξονα που εκτεινόταν από τους πάγους του Αρκτικού Κύκλου, μέχρι τις αχανείς στέπες της Αργεντινής, τις λεγόμενες “πάμπας”. Κάθε μία από αυτές […]

Ιστορία
Ιστορία
Η εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης: Όψεις και θέματα

Η εβραϊκή παρουσία στη Θεσσαλονίκη είναι τόσο παλιά που χάνεται στα βάθη της ιστορίας. Οι πρώτοι Εβραίοι που εγκαταστάθηκαν στη Μακεδονία το 513 π.Χ., ήταν δούλοι που προέρχονταν από τη Μεσοποταμία, οι οποίοι εξαναγκάστηκαν από τον Πέρση βασιλιά Δαρείο Α΄ να πολεμήσουν εναντίον των σκυθικών φύλων που απειλούσαν την αυτοκρατορία. Δεύτερη μετανάστευση έγινε το 480 […]

Ιστορία
Ιστορία
Η ‘Ανοιξη της Πράγας: Έφερε όντως την άνοιξη;

Το 1968, στην Τσεχοσλοβακία επικρατούσε πολιτικός αναβρασμός. Από τις αρχές της δεκαετίας, η κεντροευρωπαϊκή σοσιαλιστική χώρα ταλανιζόταν από εσωτερικά προβλήματα που επιβράδυναν την ανάπτυξή της. Η οικονομική ύφεση ήταν κάτι παραπάνω από εμφανής. Μάλιστα ήταν και η χειρότερη κρίση που βίωνε χώρα – μέλος του Συμφώνου της Βαρσοβίας. Το Κομμουνιστικό Κόμμα της Τσεχοσλοβακίας -που κυβερνούσε […]

Ιστορία
Ιστορία
Ιβάν Δ’ ο Τρομερός: Το προφίλ ενός χαρισματικού αλλά αμφιλεγόμενου ηγέτη

Όταν ο Ιβάν Δ’ ο Τρομερός  ήρθε στον κόσμο, στις 3 Σεπτεμβρίου του 1530 (25 Αυγούστου με το παλαιό ημερολόγιο), η εξουσία που ασκούσε η Μόσχα και ο πατέρας του, Μέγας Δούκας της Μοσχοβίας Βασίλειος Γ’,  πάνω στα υπόλοιπα ρωσικά εδάφη ήταν στην καλύτερη περίπτωση, επισφαλής. Όμως, υπό την ηγεσία του Ιβάν του Τρομερού, η […]