Ζαν Πωλ Σαρτρ: Ο υπαρξισμός είναι ένας ανθρωπισμός

SHARE

Ζαν Πωλ Σαρτρ
Πηγή εικόνας: koutipandoras.gr

Ο Γάλλος φιλόσοφος Ζαν Πωλ Σαρτρ είναι ένας από του σημαντικότερους εκπροσώπους του υπαρξισμού. Θεωρούσε ότι ο άνθρωπος είναι οι επιλογές του και γι’ αυτό προσπαθούσε μέσα από τα έργα του να ωθήσει τους ανθρώπους στην αναζήτηση του δικού τους ηθικού χρέους, το οποίο θα είναι ανεξάρτητο από τις καθορισμένες από την παράδοση ηθικές αρχές.


Η ζωή του Ζαν Πωλ Σαρτρ

Ο Ζαν Πωλ Σαρτρ γεννήθηκε στις 21 Ιουνίου 1905 στην πρωτεύουσα του γαλλικού κράτους, το Παρίσι. Δυστυχώς, μεγάλωσε χωρίς τον πατέρα του, καθώς λίγο μετά την γέννηση του πέθανε από τον κίτρινο πυρετό. Έτσι, μεγάλωσε υπό την προστασία των παππούδων του από την πλευρά της μητέρας του. Η μητέρα του όμως, παντρεύτηκε για δεύτερη φορά και μετακόμισαν στον τόπο διαμονής του πατριού του, το Λα Ροσελ. Από εκεί επέστρεψε στο Παρίσι το 1921, άρρωστος πλέον, για να συνεχίσει σε ένα καλύτερο περιβάλλον τις σπουδές του.

Στη διάρκεια της φοίτησής του στο λύκειο «Henri-IV» γνώρισε τον Πωλ Νιζάν με τον οποίο έγιναν αχώριστοι αμέσως. Μάλιστα, έδωσαν μαζί και τις εισαγωγικές τους εξετάσεις για το École Normale Supérieure, στο οποίο και πέρασαν με επιτυχία! Εκεί σπούδασε φιλοσοφία κατά την διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Περιτριγυρισμένος από την αφρόκρεμα της γαλλικής διανόησης της εποχής του, ο Ζαν Πωλ Σαρτρ ανέπτυξε την επαναστατική του φύση. Πήρε το πτυχίο του το 1929 διότι είχε αποτύχει στις εξετάσεις του προηγούμενου έτους. Εκείνη την περίοδο της δεύτερης προετοιμασίας του για το πτυχίο γνώρισε και την Σιμόν Ντε Μποβουάρ την οποία ερωτεύτηκε παράφορα. Αν και δεν παντρεύτηκαν, έμειναν μαζί μέχρι το τέλος της ζωής του.

Αχ, Κάστορα! Μικρέ μου, παραπονιάρη Κάστορα! Δε μοιάζουν οι αγάπες μεταξύ τους. Μονάχα οι σεξουαλικοί πόθοι. Ποτέ δεν θα την αγαπήσω όσο αγαπώ εσένα.

Advertisement
Ζαν Πωλ Σαρτρ
Πηγή εικόνας: culturenow.gr

Θα αφήσει την τελευταία του πνοή στις 15 Ιουνίου 1980 από πνευμονικό οίδημα. Στην κηδεία του, η οποία πραγματοποιήθηκε τέσσερις μέρες αργότερα, συγκεντρώθηκαν 50.000 άτομα για να αποχαιρετήσουν τον γνωστό πλέον φιλόσοφο. Ο τόπος ταφής του είναι στο κοιμητήριο του Μονπαρνάς, όπου έξι χρόνια αργότερα θάφτηκε και η αγαπημένη του, Σιμόν Ντε Μποβουάρ.


Η συμβολή του στον υπαρξισμό

Μια από τις βασικότερες αρχές της φιλοσοφίας του Ζαν Πωλ Σαρτρ ήταν πως οι πράξεις τις οποίες θεωρούμε ηθικά σωστές αποτελούν προσωπικό ζήτημα του καθενός. Πρέπει ο άνθρωπος να βασιστεί στο συναίσθημα και να μην σκέφτεται με βάση τα καθιερωμένα πρότυπα που του επιβάλλει η παράδοση. Παραθέτει μάλιστα και το παράδειγμα ενός μαθητή του για να καταλάβουμε τις αντιλήψεις του αυτές.

Στην διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου ένας νεαρός απευθύνθηκε στον φιλόσοφο για να τον βοηθήσει σε ένα προσωπικό του θέμα. Οι Γερμανοί είχαν σκοτώσει τον πατέρα του αγοριού και πλέον είχε μείνει μόνος του μαζί με την μητέρα του την οποία φρόντιζε και πρόσεχε, αφού μόνο εκείνη του είχε απομείνει. Κάποια στιγμή του δόθηκε η ευκαιρία να πολεμήσει στο μέτωπο κατά των Γερμανών. Με αυτόν τον τρόπο θα προστάτευε την πατρίδα του, ενώ ταυτόχρονα θα έπαιρνε εκδίκηση για τον αδικοχαμένο πατέρα του. Δυστυχώς όμως, θα άφηνε πίσω την μητέρα του η οποία θα ήταν μόνη της και απροστάτευτη.

Σε ένα τέτοιο ζήτημα υποστήριξε ο Ζαν Πωλ Σαρτρ ότι δεν πρέπει να πάρει την απόφαση για εμάς κάποια καθιερωμένη αρχή. Σύμφωνα με την χριστιανική ηθική, για παράδειγμα, θα έπρεπε η απόφαση του νεαρού να  βασίζεται στην άποψη «αγάπα τον πλησίον σου». Αλλά με ποια κριτήρια θα επιλέξει την πατρίδα έναντι της μητέρας του ή το αντίστροφο; Ακόμα και τον εχθρό μας, μας προτρέπει να τον αγαπάμε. Αν πάρουμε για παράδειγμα μια άλλη φιλοσοφία, όπως αυτή του Καντ, και πάλι δεν θα μπορέσουμε να καταλήξουμε πουθενά. Σύμφωνα με τον Καντ πρέπει «να μεταχειρίζεσαι τον άλλο ως σκοπό, ποτέ απλώς ως μέσο». Ποιον από τους δυο θα χρησιμοποιήσουμε ως σκοπό και ποιον ως μέσο;

Advertisement
Ζαν Πωλ Σαρτρ
Πηγή εικόνας: in2life.gr

Ο Ζαν Πωλ Σαρτρ υποστηρίζει ότι η κακή ελευθερία που μας δίνεται ορισμένες φορές ωθεί το άτομο στην λεγόμενη «κακή πίστη». Η κακή πίστη είναι η λήψη αποφάσεων μέσω καθιερωμένων αρχών. Με αυτό τον τρόπο δικαιολογούμε τις αποφάσεις μας και παραχωρούμε τις ευθύνες μας σε κάποιον άλλον. Έτσι οδηγούμαστε στην αλλοτρίωση του εαυτού μας από την ύπαρξή μας. Επίσης, ο φιλόσοφος πίστευε ότι η ανθρώπινη φύση διαφέρει από τα υπόλοιπα όντα. Εξελίσσεται διαρκώς και προχωράει προς ένα αβέβαιο μέλλον.


Η κριτική των απόψεων του Ζαν Πωλ Σαρτρ

Το 1964 ο Ζαν Πωλ Σαρτρ τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ λογοτεχνίας, το οποίο μάλιστα αρνήθηκε. Υποστήριξε ότι κάτι τέτοιο, αν το δεχόταν, θα περιόριζε την ελευθερία του. Η άρνησή του αυτή προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων. Στην τελετή απονομής των βραβείων Νόμπελ ο υπαρξιστής φιλόσοφος βέβαια απουσίαζε. Απέστειλε επιστολή προς την Σουηδική Ακαδημία λέγοντας ότι δεν θα δεχόταν οποιαδήποτε διάκριση από οποιοδήποτε ίδρυμα.

Όσον αφορά στις θρησκευτικές πεποιθήσεις του Ζαν Πωλ Σαρτρ, ο ίδιος δήλωνε άθεος. Ήταν υπέρ του νέου ουμανισμού, για έναν κόσμο ο οποίος δεν χρειαζόταν την ύπαρξη κάποιας θεότητας. Οι ιδέες του αποτυπώθηκαν από τον ίδιο σε μυθιστορήματα και διάφορα θεατρικά έργα. Επειδή όμως δήλωνε άθεος, όλα του τα έργα κρίθηκαν απαγορευμένα από την καθολική εκκλησία.

Στο πολιτικό πλαίσιο ήταν θερμός υποστηριχτής των αριστερών πολιτικών. Ήταν θαυμαστής των ιδεών του Μαρξ και θεωρούσε ότι το άτομο πρέπει να κατέχει ενεργό ρόλο στην κοινωνία. Παρ’ όλα αυτά, ήταν αντίθετος με τις σταλινικές μεθόδους. Ίδρυσε πολιτικό κόμμα με το όνομα “Rassemblement démocratique révolutionnaire” (Επαναστατική Δημοκρατική Συσπείρωση). Δυστυχώς, δεν γνώρισε καμία επιτυχία και έτσι παραιτήθηκε τον Οκτώβριο του 1949. Ο πόλεμος της Κορέας και η έντονη καταστολή μιας διαδήλωσης του Κομμουνιστικού Κόμματος Γαλλίας θα τον οδηγήσουν προς την έντονη πλέον και ανοικτή υποστήριξη του Κομμουνιστικού Κόμματος. Ακολουθεί βίντεο σχετικό με τη φιλοσοφία του Ζαν Πωλ Σαρτρ:

Advertisement


Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν σε αυτό το άρθρο:

Ζαν-Πωλ Σαρτρ. Ανακτήθηκε από https://www.gnomikologikon.gr/authquotes.php?auth=20. Τελευταία πρόσβαση 20.6.2019

Κωστιάνη Ν. (2015). 4 μεγάλες αλήθειες της ζωής όπως μας τις έμαθε ο Jean Paul Sartre. Ανακτήθηκε από https://www.huffingtonpost.gr/2015/04/16/culture-4-megales-alhtheies-ths-zwhs-opws-mas-tis-emathe-o-jean-paul-sartre_n_7062426.html. Τελευταία πρόσβαση 20.6.2019

Ζαν-Πωλ Σαρτρ. Ανακτήθηκε από https://el.wikipedia.org/wiki/Ζαν-Πωλ_Σαρτρ. Τελευταία πρόσβαση 20.6.2019

Δημητροπούλου Α. (2017). Ανακτήθηκε από https://www.culturenow.gr/simon-nte-mpovoyar-zan-pol-sartr-ayti-kai-kamia-alli/ Τελευταία πρόσβαση 20.6.2019

Ο Υπαρξισμός του Ζαν Πωλ Σαρτρ. (2015). Ανακτήθηκε από https://sciencearchives.wordpress.com/2015/08/17/%ce%bf-%cf%85%cf%80%ce%b1%cf%81%ce%be%ce%b9%cf%83%ce%bc%cf%8c%cf%82-%cf%84%ce%bf%cf%85-%ce%b6%ce%b1%ce%bd-%cf%80%cf%89%ce%bb-%cf%83%ce%b1%cf%81%cf%84%cf%81/. Τελευταία πρόσβαση 20.6.2019

 

Παρόμοια άρθρα που μπορεί να σ’ενδιαφέρουν:

SHARE:

Εβδομαδιαία ενημέρωση απο το maxmag στο email σου

Η ενημέρωση σου, για όλα τα θέματα, επί παντός επιστητού, είναι προτεραιότητα για μας στο MAXMAG. Αυτός είναι κ ο λόγος, για τον οποίο κάθε εβδομάδα οι συντάκτες μας θα επιλέγουν τα 15 σημαντικότερα άρθρα, από όλες τις στήλες του περιοδικού και θα φροντίζουμε να τα λαμβάνεις απευθείας στο email σου. Όλες οι σημαντικές ειδήσεις θα σε περιμένουν να τις ανοίξεις. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι μια εγγραφή στο Newsletter μας. Τι περιμένεις λοιπόν;

Follow Newsweek

Κάνοντας εγγραφή στο newsletter μας θα λαμβάνετε όλα τα τελευταία νέα που ανεβαίνουν στην ιστοσελίδα του MAXMAG

Advertisement

Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Φοιτήτρια Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, στον ελεύθερο χρόνο μου ασχολούμαι με την ζωγραφική, βλέπω ταινίες & σειρές (ξένες ως επί το πλείστον) και λατρεύω την κλασσική λογοτεχνία.

Το MAXMAG είναι ένα περιοδικό που μπήκε δυναμικά στο χώρο της διαδικτυακής ενημέρωσης. Κοινό όλων: η αγάπη για την αρθρογραφία, την οποία ο καθένας ξεχωριστά τη συνδέει με το αντικείμενο που γνωρίζει καλά και, συνήθως, έχει σπουδάσει.

Follow Newsweek

Κάνοντας εγγραφή στο newsletter μας θα λαμβάνετε όλα τα τελευταία νέα που ανεβαίνουν στην ιστοσελίδα του MAXMAG