Τζαζ: Το κλειδί για έναν άλλον κόσμο

SHARE

Η τζαζ είναι το μοναδικό είδος μουσικής που έχει την δυνατότητα να φέρει κοντά διαφορετικούς πολιτισμούς. Αποτελεί μια από τις κυριότερες μορφές έκφρασης, ακριβώς επειδή αποτελεί ένα μείγμα διαφορετικών πολιτισμών. Είναι ένα συνονθύλευμα αφρικανικής μουσικής με στοιχεία από την Δυτική Ευρώπη. Βασικό γνωρισμά της είναι ο αυτοσχεδιασμός του τζαζίστα. Ο μουσικός έχει την δυνατότητα να παίζει διαφορετικές μελωδίες, έχοντας μια συγκεκριμένη αρμονική βάση. Με μια φράση θα μπορούσαμε να πούμε – όπως και ο μεγάλος πιανίστας Thelonious Monk – ότι:

Η Τζαζ είναι Ελευθερία.


Η δημιουργία της Τζαζ

H τζαζ αρχίζει να υφίσταται από την δεκαετία του 1880. Ως πατρίδα της έχει την Νέα Ορλεάνη. Υπεύθυνοι για την δημιουργία της είναι οι Κροελοί, μια φυλή γαλλόφωνων και ισπανόφωνων μαύρων από την Δυτική Ινδία. Μέχρι το 1803 βρίσκονταν υπό γαλλική κυριαρχία, ώσπου ανεξαρτητοποιήθηκαν και έγιναν και επισήμως αμερικανοί πολίτες. Ήταν υπερήφανοι άνθρωποι λόγω των αξιών που είχαν διαμορφώσει. Επίσης ήταν γνώστες της δυτικοευρωπαικής μουσικής. Αυτοί ήταν δυο από τους κύριους λόγους που συνέβαλαν στην ανάδειξή τους σε ανώτερη τάξη σε σχέση με τους υπόλοιπους μαύρους. Για την μουσική τους σημαντικό ρόλο είχε η ερμηνεία για αυτό έπαιζαν κυρίως στην όπερα, αλλά και σε διάφορες κοινωνικές εκδηλώσεις.

Δυστυχώς όμως δεν άνηκαν όλοι οι μαύροι της περιοχής σε αυτήν την τάξη. Στην δυτική πλευρά λοιπόν ζούσαν εκείνοι οι αφροαμερικάνοι, οι οποίοι δεν είχαν ιδιαίτερα υψηλό μορφωτικό επίπεδο. Οι συνθήκες κάτω από τις οποίες ζούσαν άγγιζαν τα όρια της φτώχιας. Η μουσική που κατασκεύασαν βασιζόταν σε πιο απλές μελωδίες και σύνθετους ρυθμούς. Μέσω της μουσικής έβρισκαν μια διέξοδο από την γεμάτη δυσκολίες ζωή τους. Ήταν ένας τρόπος για να περάσει πιο γρήγορα και ευχάριστα παράλληλα η ώρα τους.

Μετά την μεταρρύθμιση του 1894 λευκοί και μαύροι καταλήγουν να αποτελούν δυο ξεχωριστές φυλές με τους δεύτερους δυστυχώς να υποβιβάζονται σημαντικά. Έτσι, οι αρχικά ανώτεροι Κροελοί καταλήγουν στην δυτική πλευρά της Νέας Ορλεάνης. Εκεί οι δυο διαφορετικές κουλτούρες έρχονται σε σύγκρουση. Αποτέλεσμα αυτής της μίξης ήταν η δημιουργία ενός νέου είδους μουσικής, της τζαζ!

Advertisement
τζαζ
πηγή φωτογραφίας: www.tofonikokouneli.com

Τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα

Ένας από τους βασικότερους λόγους για τον οποίο αγαπήθηκε τόσο πολύ η τζαζ είναι το έντονο στοιχείο του αυτοσχεδιασμού. Μάλιστα πολλοί είναι εκείνοι οι οποίοι υποστηρίζουν ότι η ίδια η λέξη προέρχεται από το γαλλικό ρήμα jaser που σημαίνει φλυαρώ, γιατί όταν κάποιος φλυαρεί αυτό από μόνο του υποδηλώνει ότι ο ομιλητής αυτοσχεδιάζει ως έναν βαθμό. Μια άλλη επίσης διαδεδομένη άποψη αναφέρεται στον Τζάζμπο Μπράουν τον φημισμένο χορευτή και αποδίδει την ονομασία της τζαζ σε αυτόν. Τέλος, υπάρχει και μια τρίτη θεωρία σύμφωνα με την οποία υπήρχε κάποιος μουσικός Charles ή Jasper και πως η ονομασία τζαζ είναι παραλλαγή του ονόματός του (Charles, chas, jass, jazz).

Πέρα από τον αυτοσχεδιασμό, όμως, η τζαζ καταφέρνει να δώσει τον πρωταγωνιστικό ρόλο στα μουσικά όργανα, βάζοντας έτσι την φωνή σε δεύτερη μοίρα. Τα βασικά μουσικά όργανα που θα ακούσει κανείς είναι η τρομπέτα, το κλαρινέτο, το σαξόφωνο, η κιθάρα, το πιάνο, το κοντραμπάσο και φυσικά τα κρουστά. Όπως μπορούμε να συμπεράνουμε λοιπόν ο ρυθμός παίζει καταλυτικό ρόλο στην διαμόρφωση ενός κομματιού. Αυτό το στοιχείο είναι παρμένο από την αφρικανική παράδοση. Οι ρυθμοί είναι πιο περίπλοκοι με αρκετές εναλλαγές με πιο συνηθισμένες εκείνες των δύο ή τεσσάρων τετάρτων. Επίσης δυο από τις βασικότερες φόρμες πάνω στις οποίες έχει δομηθεί η τζαζ είναι εκείνη της μπαλάντας και του μπλουζ.

τζαζ
Πηγή φωτογραφίας: www.learnjazzstandards.com

Τα 10 στυλ της τζαζ μουσικής

Ragtime: 1880-1900. Σημαίνει κουρελιασμένος χρόνος. Κύριο μουσικό όργανο είναι το πιάνο. Ο ρυθμός που το χαρακτηρίζει είναι ο συγκοπτόμενος 2 ή 4 τετάρτων και έχει καταγωγή από το μενουέτο και το εμβατήριο. Σημαντική αναγνώριση γνώρισε την περίοδο 1900- 1915. Κάποιοι από τους σημαντικότερους ragtime μουσικούς είναι οι Jelly Roll Morton και Scott Joplin.

Advertisement

Τζαζ της Νέας Ορλεάνης: Ξεκίνησε έχοντας ως αφετηρία το λιμάνι των νότιων πολιτειών. Αντλεί στοιχεία από το Negro Spiritual και Blues με νέγρικες καταβολές και μελωδίες από Ιρλανδία και Γαλλία. Μετά την νομοθεσία του 1897 που είχε σκοπό να περιορίσει την πορνεία σε εκείνη τη συγκεκριμένη περιοχή αυτό το στυλ άρχισε να συμβολίζει κάτι το πιο σκοτεινό. Διακεκριμένοι τζαζ μουσικοί αυτούσια του είδους είναι οι Baddy Bolden, King Olliver, Kid Ory, Sydney Bechet και φυσικά ο Louis Armstong.

Bebop: Είναι δημιούργημα του 1940. Θεμελιωτής πάνω στα ζητήματα τεχνικής είναι ο Charlie Parker. Αυτός όμως ο οποίος έδωσε πνοή στο συγκεκριμένο είδος είναι ο μουσικός Dizzy Gillespie. Οι μουσικοί που τα ερμήνευαν αποτελούσαν παρέες τεσσάρων ή έξι ατόμων και συνήθως υπήρχε και κάποιο σολιστικό όργανο. Σημαντική είναι επίσης και η συμβολή μουσικών του swing, όπως ο Lester Young και ο Colman Hawkins.

Boogie: Άλλο ένα είδος το οποίο γεννήθηκε την δεκαετία του 1940. Χαρακτηρίζεται από έντονους και γρήγορους ρυθμούς με επαναλαμβανόμενες μελωδίες. Βασικό στοιχείο αυτού του στυλ είναι το σόλο πιάνου. Μάλιστα ο Boogie ρυθμός προσπάθησε να μιμηθεί τους ήχους του τραίνου για αυτό υπάρχουν αρκετά κομμάτια τέτοιου στυλ που αναφέρονται σε τραίνα, όπως για παράδειγμα το  Stearaline train No 39. Οι πιο φημισμένοι πιανίστες boogie εκείνης της εποχής είναι οι Clarence Lofton, Jimmy Yancey και Pinetop smith.

Cool Jazz: Αναπτύχθηκε επίσης την περίοδο 1940- 1950. Είναι πιο ανάλαφρη μελωδικά και πιο ήπιων τόνων. Αντλεί επιρροές από καλλιτέχνες του 20ου αιώνα κυρίως, όπως είναι ο Igor Fyodorovich Stravinsky και ο Claude-Achille Debussy. Ο τρομπετίστας Miles Davis είναι αυτός ο οποίος κατάφερε να την κάνει να διαφέρει από το προηγούμενο είδος. Εισήγαγε πιο πειθαρχημένες τεχνικές, πράγμα που δεν ίσχυε στο Boogie style.

Advertisement
Miles Davis
Πηγή φωτογραφίας: www.jazziz.com

Dixieland: Το συναντάμε την δεκαετία του 1920. Το όνομά του το πήρε από ένα χαρτονόμισμα αξίας δέκα δολαρίων, όπου πάνω αναγραφόταν ο αριθμός έξι στα γαλλικά (Dix). Έτσι καθιερώθηκε να αποκαλείται η πολιτεία της Νέας Ορλεάνης «Γη των Dix» εξού και Dixieland. Γενικότερα είναι το πρώτο είδος Jazz μουσικής και όταν αναφερόμαστε σε αυτό εννοούμε το παραδοσιακό είδος jazz. Η μόνη ιδιαιτερότητα είναι ίσως το ότι παίζεται από λευκούς καλλιτέχνες.

Swing: Είναι το ενδιάμεσο στάδιο μεταξύ μοντέρνας και κλασσικής τζαζ. Αναπτύχθηκε το 1920 στο Σικάγο και ξεκίνησε η ανάδειξή του από τοπικές ορχήστρες νέγρων, όπως εκείνη της Mary Lou William’s. Η ονομασία του προέρχεται από το ξένο ρήμα swing που σημαίνει κουνιέμαι, εξαιτίας του εύθυμου ρυθμού του και σε συνδιασμό με τον αντίστοιχο χορό, ο οποίος και πάλι απαιτούσε ευκινησία.

FreeJazz: Όπως και το ίδιο της το όνομα αναφέρεται στον αυτοσχεδιασμό. Είναι μια κίνηση η οποία είχε σκοπό να ξεφύγει από την κλισέ οργάνωση της Jazz μουσικής. Η περίοδος που πραγματοποιήται η αντίδραση αυτή είναι η δεκαετία του 1960. Διαφορετικοί μουσικοί προσπαθούν να συνθέσουν ήχους με σκοπό την ανάδειξη ενός νέου είδους της Jazz μουσικής. Το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα χαρακτηρίζεται από μια έντονη διαφωνία μεταξύ των μουσικών, αλλά ταυτόχρονα από μια μεγάλη δημιουργηκότητα.

ECM Jazz: Λίγο πριν την δεκαετία του 1970 ιδρύεται στην Γερμανία μια δισκογραφική εταιρία, η ECM. Εκεί μαζεύονται διάφοροι τζαζ μουσικοί με δυτικοευρωπαϊκά ερεθίσματα. Βασική πηγή έμπνευσης όμως αποτελούσε η κλασσική μουσική και δεν έδιναν έμφαση τόσο στον ρυθμό ενός κομματιού, όπως συνηθιζόταν. Επίσης χρησιμοποιούσαν και ethnic στοιχεία.

Acid Jazz: Κάνει την εμφάνισή της την δεκαετία του 1980. Είναι επιρρεασμένη από την τεχνική του turntablism που την συναντάμε στην hip-hop. Χρησιμοποιεί ηλεκτρονικά ηχιτικά εφέ, όπως το συναντάμε στην electro μουσική όπου και εκεί αντικαθιστά τα κλασσικά όργανα μουσικής με visualinstruments, όπως είναι το γνωστο synthesizer. To συγκεκριμένο είδος μας το παρουσιάζει ο David Miles μέσα από τον τελευταίο του δίσκο «DooBop».


Οι τρεις κορυφαίοι Τζαζίστες που άφησαν εποχή

τζαζ
Πηγή φωτογραφίας: imgc.artprintimages.com

Από την συγκεκριμένη κατηγορία δεν θα μπορούσε να λείπει φυσικά ο άνθρωπος που έδωσε άλλη πνοή στην ορολογία της τζαζ, Louis Armstrong. Στο ευρύ κοινό ήταν γνωστός με το παρατσούκλι Satchmo. Βγαίνει από την λέξη satchelmouth που σημαίνει στόμα σαν σακούλα. Το όνομα αυτό του δώθηκε επειδή όταν ήταν νεαρός ακόμα σε ηλικία συνήθιζε να βάζει στο στόμα του δεκάρες για να μην του τις κλέψουν. Γεννημένος στην Νέα Ορλεάνη στις 4 Αυγούστου του 1900 σε μια από τις πιο κακόφημες γειτονιές. Παρ’όλα αυτά αποφασίζει να μην αφήσει τίποτα να σταθεί εμπόδιο ανάμεσα σε εκείνον και την αγάπη του για την μουσική. Πραγματοποιεί λοιπόν τα πρώτα του μουσικά μαθήματα στο αναμορφωτήριο και μέχρι την δεκαετία του 30′ είχε καταφέρει να ξεχωρίσει σε σχέση με όλους εκείνους τους κλασικούς μουσικούς της τζαζ. Ο Louis θα αφήσει την τελευταία του πνοή στις 6 Ιουνίου 1971 από καρδιακή προσβολή. Κατάφερε να παντρευτεί τέσσερις φορές, αλλά απέκτησε μόνο μια εξώγαμη κόρη.

τζαζ
Πηγή φωτογραφίας: http://jazzmuseuminharlem.org

Εξίσου σημαντική είναι και η αφροαμερικάνα Ella Fitzgerald. Γεννήθηκε στις 25 Απριλίου του 1917 στο Newport της Virginia και πέθανε στις 15 Ιουνίου το 1996 από σακχαρώδη διαβήτη. Κατάφερε να κερδίσει 14 βραβεία γκράμι εξαιτίας της πολύ χαρακτηριστικής φωνής της. Εκτός όμως από αυτά, τιμήθηκε με το Εθνικό Μετάλλιο Τέχνης (1987) και το Προεδρικό Μετάλλιο της Ελευθερίας (Δεκέμβριος 1992). Απέκτησε έναν γιο τον Ray Brown Jr. 

duke ellington
Πηγή φωτογραφίας: trikalaview.gr

Δεν θα μπορούσαμε να παραλείψουμε φυσικά τον εκπληκτικό πιανίστα Duke Ellington. Ο κορυφαίος μουσικός του 20ου αιώνα γεννήθηκε στις 29 Απριλίου 1899 στην Ουάσιγκτον. Σε ηλικία 17 ετών εγκατέλειψε το σχολείο και αφιερώθηκε στην μουσική του. Εργάστηκε ως μουσικός στο σχήμα «Washingtonians», το οποίο με τον καιρό μετονομάστηκε σε «Duke Ellington Band». Την διεύθυνε για περίπου πενήντα χρόνια και παρέμεινε στο προσκήνιο ακόμα και μετά τον θάνατο του Duke. Το τραγικό αυτό γεγονός θα συμβεί στις 24 Μαΐου του 1974 και θα οφείλεται σε καρκίνο των πνευμόνων.


Ακολουθεί βίντεο που αναφέρεται στην εξέλιξη της jazz.

Πηγές

Είδη της Τζαζ

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A4%CE%B6%CE%B1%CE%B6

http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-C114/612/3978,17802/index3_2.html

https://www.sansimera.gr/articles/78

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%88%CE%BB%CE%BB%CE%B1_%CE%A6%CE%B9%CF%84%CE%B6%CE%AD%CF%81%CE%B1%CE%BB%CE%BD%CF%84

Σαν σήμερα το 1974 πέθανε ο Αμερικανός συνθέτης και πιανίστας της τζαζ, Ντιουκ Έλινγκτον

https://www.sansimera.gr/biographies/1419

Παρόμοια άρθρα που μπορεί να σ’ενδιαφέρουν:

SHARE:

Εβδομαδιαία ενημέρωση απο το maxmag στο email σου

Η ενημέρωση σου, για όλα τα θέματα, επί παντός επιστητού, είναι προτεραιότητα για μας στο MAXMAG. Αυτός είναι κ ο λόγος, για τον οποίο κάθε εβδομάδα οι συντάκτες μας θα επιλέγουν τα 15 σημαντικότερα άρθρα, από όλες τις στήλες του περιοδικού και θα φροντίζουμε να τα λαμβάνεις απευθείας στο email σου. Όλες οι σημαντικές ειδήσεις θα σε περιμένουν να τις ανοίξεις. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι μια εγγραφή στο Newsletter μας. Τι περιμένεις λοιπόν;

Follow Newsweek

Κάνοντας εγγραφή στο newsletter μας θα λαμβάνετε όλα τα τελευταία νέα που ανεβαίνουν στην ιστοσελίδα του MAXMAG

Advertisement

Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Φοιτήτρια Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, στον ελεύθερο χρόνο μου ασχολούμαι με την ζωγραφική, βλέπω ταινίες & σειρές (ξένες ως επί το πλείστον) και λατρεύω την κλασσική λογοτεχνία.

Το MAXMAG είναι ένα περιοδικό που μπήκε δυναμικά στο χώρο της διαδικτυακής ενημέρωσης. Κοινό όλων: η αγάπη για την αρθρογραφία, την οποία ο καθένας ξεχωριστά τη συνδέει με το αντικείμενο που γνωρίζει καλά και, συνήθως, έχει σπουδάσει.

Follow Newsweek

Κάνοντας εγγραφή στο newsletter μας θα λαμβάνετε όλα τα τελευταία νέα που ανεβαίνουν στην ιστοσελίδα του MAXMAG