Άντον Τσέχωφ: Ένας σπουδαίος θεατρικός συγγραφέας πιο επίκαιρος από ποτέ

Τσέχωφ Άντον
Πηγή εικόνας: elculture.gr | Τσέχωφ Άντον

Τσέχωφ Άντον: θεατρικός συγγραφέας, διηγηματογράφος αλλά και ιατρός. Ένας από τους σπουδαιότερους θεατρικούς συγγραφείς όλων των εποχών. Σημάδεψε ανεξίτηλα με το έργο του το ρωσικό θέατρο του τέλους του 19ου και των αρχών του 20ου αιώνα αλλά και το παγκόσμιο θέατρο. Οι προβληματισμοί του για την κοινωνία και το περιβάλλον παραμένουν περισσότερο από 100 χρόνια μετά το θάνατο του επίκαιροι, καθιστώντας το έργο του διαχρονικό. Ο ίδιος γράφει:

«Ίσως τα αισθήματα που βιώνουμε όταν είμαστε ερωτευμένοι να είναι μια φυσιολογική κατάσταση. Ο έρωτας δείχνει σε έναν άνθρωπο πώς θα έπρεπε να είναι πραγματικά».


Λίγα λόγια για τη ζωή και την προσφορά του Άντον Τσέχωφ

Ο Τσέχωφ γεννήθηκε στις 29 Ιανουαρίου του 1870 και αποτελούσε το τρίτο από τα έξι παιδιά της οικογένειας του. Τα παιδικά του χρόνια ήταν ιδιαίτερα δύσκολα καθώς εκτός από την ανέχεια, έπρεπε να αντιμετωπίσει και τον χαρακτήρα του πατέρα του. Επρόκειτο για έναν άντρα οξύθυμο, αλκοολικό και τυραννικό. Τα τρία μεγαλύτερα αδέρφια, συμπεριλαμβανομένου του Άντον, απομακρύνθηκαν νωρίς από την οικογένεια. Ο ίδιος, αναγκάστηκε από την έκτη τάξη του Γυμνασίου να εξασφαλίσει μόνος του τη διαβίωση του, παραδίδοντας μαθήματα κατ΄οίκον.

Η ενασχόληση του Τσέχωφ με τη συγγραφή ξεκίνησε σε νεαρή ηλικία, όταν ήταν ακόμη φοιτητής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Μόσχας. Η συγγραφική του πορεία ξεκινά με ευθυμογραφήματα που παρακολουθώντας τα πολιτικά γεγονότα της εποχής καταλήγουν να χαρακτηρίζονται από ένα πικρό χιούμορ. Το πρώτο θεατρικό έργο του Τσέχωφ φέρει τον τίτλο Ιβάνοφ και ανεβαίνει για πρώτη φορά στη σκηνή το 1887 στο θέατρο Κορς της Μόσχας.

 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Τσέχωφ Άντον
Πηγή εικόνας: elculture.gr

Η ακμή και το πρόωρο τέλος

Κάπως έτσι ξεκινά η λαμπρή πορεία του θεατρικού συγγραφέα Τσέχωφ που άφησε ανεξίτηλο το σημάδι του στο σύγχρονο θέατρο. Ωστόσο, ο Τσέχωφ συνέχισε να εργάζεται και ως ιατρός, προσφέροντας και σε αυτό τον τομέα σημαντικότατη βοήθεια στην αντιμετώπιση της χολέρας. Η πορεία του υπήρξε λαμπρή και τα έργα του πολυβραβευμένα. Στις 2 Ιουλίου του 1904, δυστυχώς, ο Αντόν Τσέχωφ ταλαιπωρημένος από την ασθένεια του, αφήνει τον κόσμο του θεάτρου αισθητά φτωχότερο.  Η σύζυγος του Όλγα, που βρισκόταν στο πλευρό του όπως πάντα περιγράφει τις τελευταίες του στιγμές με τα παρακάτω λόγια:

«Ξύπνησε και δεν μπορούσε να αναπνεύσει κανονικά. Ο γιατρός μου είπε να του δώσω ένα ποτήρι σαμπάνια. Ο Τσέχωφ ήπιε μια γουλιά και είπε στα γερμανικά: «Πεθαίνω». Και χαμογέλασε. Γλυκά, όπως πάντα. Και είπε ότι δεν είχε πιει σαμπάνια για πολλά χρόνια. Τελείωσε το ποτό του, γύρισε πλευρό και πέθανε».

Το χιούμορ ήταν γραφτό να τον ακολουθήσει και στην τελευταία του κατοικία. Η σορός του συγγραφέα μεταφέρθηκε σε ένα βαγόνι με στρείδια, ενώ οι παριστάμενοι στην κηδεία του ακολούθησαν λάθος νεκρό. Ο Τσέχωφ θάφτηκε στο κοιμητήριο Νοβοντέβιτσι. Πάνω στο μνήμα του γέρνουν κερασιές, παραπέμποντας στο έργο του Ο κήπος με τις κερασιές.

Πηγή εικόνας maxmag.gr | Ο τάφος του Άντον Τσέχωφ.

Άντον Τσέχωφ και περιβάλλον

Ένας σημαντικός και πιο επίκαιρος από ποτέ παράγοντας διαμόρφωσης του έργου του Άντον Τσέχωφ υπήρξε η σχέση του ανθρώπου με το περιβάλλον.  Σύμφωνα με τους ερευνητές του έργου του μεγάλου συγγραφέα, στην Ρωσία των αρχών του 20ου αιώνα κυριαρχούσαν δύο εντελώς αντίθετες κοσμοθεωρίες για τη φύση και την ύπαιθρο. Οι μορφωμένοι τεχνοκράτες θεωρούσαν την αγροτική Ρωσία ως ένα τεράστιο χώρο που μπορεί να λειτουργήσει ως υπαίθριο εργαστήριο πειραμάτων εκπολιτισμού. Αντίθετα, οι Ρώσοι διανοούμενοι, έβλεπαν την ύπαιθρο  ως τον τόπο συνέχισης των παραδοσιακών αξιών της χώρας. Αυτές οι δύο οπτικές έρχονται σε μόνιμη σύγκρουση στο έργο του Τσέχωφ.

Πηγή εικόνας: elculture.gr | Άντον Τσέχωφ.

Πιο συγκεκριμένα, εκείνος επιλέγει να δώσει έμφαση στο ζήτημα του κλίματος και του περιβάλλοντος. Οι κεντρικοί ήρωες των έργων του εμφανίζονται πάντοτε γεμάτοι οικολογικές ανησυχίες. Μάλιστα, είναι έτοιμοι να υπερασπιστούν με πάθος τη διατήρηση της αγνότητας του φυσικού περιβάλλοντος. Αδιαμφισβήτητα, πρόκειται για τον πρώτο θεατρικό συγγραφέα που αναγνώρισε το ζήτημα της σχέσης ανθρώπου και περιβάλλοντος ως ένα πεδίο ηθικού προβληματισμού. Χαρακτηριστικό παράδειγμα εκπεφρασμένου προβληματισμού για τη φύση σε έργο του Τσέχωφ, αποτελεί ο λόγος του γέρου βοσκού στο διήγημα  Αυλός:

«Εδώ και σαράντα χρόνια βλέπω τι φτιάχνει ο Θεός, χρόνο το χρόνο, κι αν με ρωτήσεις όλα παν’ κατά διαόλου… Είναι κρίμα, τέτοια ευλογία, Χριστέ μου! Ο ήλιος κι ο ουρανός και τα δάση και τα ποτάμια και τα ζωντανά του Θεού, όλα πλάστηκαν και διαμορφώθηκαν και προσαρμόστηκαν αναμεταξύ τους. Κι όλα αυτά πρέπει να εξαφανιστούν».

Σημαντικές γεωλογικές και περιβαλλοντικές αναφορές εντοπίζονται σχεδόν σε όλα του τα έργα. Από το Βυσσινόκηπο και το Θείο Βάνια μέχρι και τις Τρείς Αδελφές, τον Ιβανόφ και το Γλάρο.


Ο Γλάρος του Τσέχωφ

Σύμφωνα με τον ίδιο τον συγγραφέα, το έργο του με τίτλο ο Γλάρος:

«Είναι κωμωδία και έχει τρεις γυναικείους ρόλους, έξι ανδρικούς, τέσσερις πράξεις, ένα τοπίο (θέα σε λίμνη), πολλές λογοτεχνικές συζητήσεις, λίγη δράση και πέντε καντάρια έρωτα».

Η πλοκή του έργου ορίζεται από μία λίμνη, μία μαγική λίμνη που ορίζει τις ζωές των ηρώων, παίρνοντας το μυαλό τους και καταπίνοντας τα όνειρα τους. Τα κεντρικά πρόσωπα αποτελούν ο Τρέπλιεφ, θεατρικός συγγραφέας που ανεβάζει μία ερασιτεχνική παράσταση για τους καλεσμένους της μητέρας του και η αγαπημένη του Νίνα, η πρωταγωνίστρια του έργου. Ωστόσο, το άδοξο τέλος της παράστασης του νέου συγγραφέα, καθορίζει για πάντα τις  ζωές των ηρώων.

Ο Τσέχωφ εμπνεύστηκε το έργο από την επαφή του με τους Ρώσους χωρικούς και πίστεψε σε αυτό καθώς ενώ στο πρώτο ανέβασμα απέτυχε παταγωδώς, εκείνος επέμεινε. Το δεύτερο ανέβασμα στο Θέατρο Τέχνης της Μόσχας, σε σκηνοθεσία του Στανισλάφσκι, σημείωσε τεράστια επιτυχία.  Στο παρακάτω βίντεο παρουσιάζεται η προαναφερθείσα παράσταση του Τσέχωφ, ανεβασμένη από το «Θέατρο της Δευτέρας» με πρωταγωνιστές σπουδαίους Έλληνες ηθοποιούς όπως οι Μάρω Κοντού, Ανδρέας Μπάρκουλης, Νίκος Αυγουστίδης, Παύλος Χαϊκάλης και Ντίνος Παπακωνσταντίνου:


Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν σε αυτό το άρθρο

  1. «Αντόν Πάβλοβιτς Τσέχωφ: ένας ποιητής στον 20ο και τον 21ο αιώνα», www.elculture.gr (τελευταία επίσκεψη: 30/06/2020).
  2. «”Οι άνθρωποι δεν προσέχουν αν είναι χειμώνας ή καλοκαίρι, όταν είναι ευτυχισμένοι”. Άντον Τσέχωφ. Ο άνθρωπος που άλλαξε το θέατρο ήταν γιατρός και η συγγραφή, απλώς μια ευχάριστη ασχολία…», www.mixanitouxronou.gr (τελευταία επίσκεψη: 30/06/2020).
  3. Παπαγρηγορίου Στέλιος, «Γιατί όλοι οι άνθρωποι πρέπει να διαβάσουν κάποια στιγμή Άντον Τσέχωφ», www.ratpack.gr (τελευταία επίσκεψη: 30/06/2020).
  4. Τσούπρου Σταυρούλα, Αντόν Τσέχωφ: Η ηθική και το περιβάλλον, www.oanagnostis.gr (τελευταία επίσκεψη: 30/06/2020).
  5. «Αντόν Τσέχοφ: Ο ανατόμος της ανθρώπινης ψυχής», tvxs.gr (τελευταία επίσκεψη: 30/06/2020).
  6. «Ο Γλάρος, του Άντον Τσέχοφ στο Θέατρο Τέχνης Καρόλου Κουν», www.culturenow.gr (τελευταία επίσκεψη: 30/06/2020).
  7. Αντώνιος Αλέξανδρος Κίτσιος, ‹Άντον Τσέχωφ, ένας δίκαιος άνθρωπος», www.maxmag.gr (τελευταία επίσκεψη: 30/06/2020).

 


Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Ελένη Λαυράνου

Ονομάζομαι Λαυράνου Ελένη. Σπούδασα Φιλολογία και έκανα το Μεταπτυχιακό μου στον τομέα της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. Λατρεύω τη φιλοσοφία, την τέχνη και τη γαστρονομία.

Εβδομαδιαία ενημέρωση απο το maxmag στο email σου

Η ενημέρωση σου, για όλα τα θέματα, επί παντός επιστητού, είναι προτεραιότητα για μας στο MAXMAG. Αυτός είναι κ ο λόγος, για τον οποίο κάθε εβδομάδα οι συντάκτες μας θα επιλέγουν τα 15 σημαντικότερα άρθρα, από όλες τις στήλες του περιοδικού και θα φροντίζουμε να τα λαμβάνεις απευθείας στο email σου. Όλες οι σημαντικές ειδήσεις θα σε περιμένουν να τις ανοίξεις. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι μια εγγραφή στο Newsletter μας. Τι περιμένεις λοιπόν;