Σάχης Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί: Ο τελευταίος Σάχης του Ιράν

Σάχης Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί
Πηγή εικόνας: http://www.royalchronicles.gr // Ο Σάχης Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί

Ο Σάχης Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί κυβέρνησε το Ιράν από τις 16 Σεπτεμβρίου 1941 ως την εκθρόνισή του στις 11 Φεβρουαρίου 1979. Ήταν ο δεύτερος και τελευταίος μονάρχης των Παχλαβί, γιος του Σάχη Ρεζά Σαχ Παχλαβί, που γεννήθηκε στην Τεχεράνη στις 26 Οκτωβρίου 1919. Ανέλαβε τον θρόνο το 1941, μετά από παρέμβαση των Άγγλων, μετά από επιχείρηση εισβολής στην χώρα αγγλικών και σοβιετικών δυνάμεων, που ανάγκασαν τον πατέρα του να εγκαταλείψει την χώρα. Τριάντα επτά χρόνια μετά και ο ίδιος εγκατέλειψε τη χώρα όταν το μεταρρυθμιστικό του πρόγραμμα, η «Λευκή Επανάσταση» απέτυχε.


Η δίδυμη αδερφή του Σάχη Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί

Τα σενάρια της εποχής θέλουν τη δίδυμη αδερφή του Σάχη, Ασράφ, να κινεί τα νήματα στο παλάτι. Εκείνη άλλωστε είχε επιλέξει της νύφες για τον Σάχη αδερφό της κι εκείνη τις είχε διώξει όταν κρίθηκαν «ακατάλληλες».

Σάχης Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί
Πηγή εικόνας: http://www.mixanitouxronou.gr // Η δίδυμη αδερφή του Σάχη Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί, Ασράφ

Η Ασράφ ήταν πάντα πιο δυναμική κι επίμονη από το αδερφό της. Ο πατέρας τους μάλιστα την χαρακτήριζε άντρα του σπιτιού. Στα 15 αρραβωνιάστηκε έναν σεΐχη που της διάλεξαν αλλά σύντομα τον απέρριψε. Όταν η αδερφή της Φατιμά αποφάσισε να παντρευτεί ένα Αμερικανό πολίτη, της στέρησε όλα τα οικογενειακά δικαιώματα και για καιρό δεν της επέτρεπε την είσοδο στην χώρα. Όταν ο μικρότερος αδερφός της ερωτεύτηκε μια Αμερικανίδα, η Ασράφ απαγόρεψε τις συναντήσεις τους και δεν λύγισε ούτε μπροστά στην αυτοκτονία της κοπέλας. Η Ασράφ ήταν αρκετά έξυπνη και γνώριζε ότι για να διατηρηθεί ο θρόνος απαιτούνταν θυσίες. Είχε ξεχωριστή ομορφιά παρότι οι εχθροί της τη έλεγαν «Μαύρο Πάνθηρα».


Ο γάμος του Σάχη με την Φαουζία Φουάντ

Η Φαουζία Φουάντ ήταν πριγκίπισσα της Αιγύπτου, αδερφή του βασιλιά Φαρούκ. Αρραβωνιάστηκε τον Σάχη Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί το 1938 και μέχρι τον γάμο τους συναντήθηκαν μόνο μία φορά. Στις 15 Μαρτίου 1939 έγινε ο γάμος στο Κάιρο. Το 1942, όταν ο σύζυγός της έγινε Σάχης του Ιράν, το περιοδικό Life τη χαρακτήρισε «Αφροδίτη της Ασίας».

Σάχης Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί
Πηγή εικόνας: http://theatrecomments.weebly.com // Ο Σάχης Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί με την πρώτη του σύζυγο Φαουζία και την κόρη τους

Από το γάμο τους γεννήθηκε μια κόρη. Ο θρόνος όμως απαιτούσε αρσενικό διάδοχο. Η ζωή στο Ιράν δεν ευχαριστούσε την Φαουζία ούτε ήταν ευτυχισμένη στον γάμο της, καθώς ο σάχης ήταν άπιστος. Επίσης οι σχέσεις με την πεθερά αλλά και τις αδερφές του ήταν ψυχρές και καβγάδιζαν συχνά. Μάλιστα λένε ότι μια φορά η αδερφή του Σάχη έσπασε ένα βάζο στο κεφάλι της.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Η Φαουζία έπαθε κατάθλιψη και ανορεξία και 3 χρόνια μετά την ανάληψη της εξουσίας από τον σύζυγό της, επιστρέφει στην οικογένειά της στο Κάιρο. Ο Σάχης προσπάθησε να την μεταπείσει, εκείνη αρνήθηκε κι έτσι το διαζύγιο, που αναγνωρίστηκε 3 χρόνια μετά, ήταν η μόνη λύση. Η επίσημη ανακοίνωση αναφέρει ότι το κλίμα της χώρας είχε προκαλέσει προβλήματα υγείας στην αυτοκράτειρα και γι’ αυτό το ζευγάρι αποφάσισε να χωρίσει. Το 1948, η Φαουζία Φουάντ παντρεύηκε τον Αιγύπτιο διπλωμάτη Ισμαήλ Τσίρινε και απέκτησαν μια κόρη κι έναν γιο. Πέθανε το 2013 σε ηλικία 91 ετών.


Δεύτερος γάμος για τον Σάχη Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί

Η δεύτερη σύζυγος του Σάχη Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί ήταν η Σοράγια Εσφαντιάρι – Μπαχτιάρι. Η Σοράγια γνώρισε την αδελφή του Σάχη, πριγκίπισσα Σαμς, στο Λονδίνο. Η πριγκίπισσα Σαμς θεώρησε τη Σοράγια τέλεια σύζυγο για τον αδερφό της. Έτσι, αφού κοίταξαν διάφορες φωτογραφίες, επιλέχθηκε η Σοράγια και η πριγκίπισσα Σαμς την κάλεσε στην Τεχεράνη, για να γνωριστούν από κοντά.

Δυο μέρες μετά την άφιξή της στην Τεχεράνη, η Σοράγια συνάντησε τον Σάχη κατά τη διάρκεια ενός δείπνου και παρουσία της βασίλισσας. Μετά από 24 ώρες έλαβε και το πρώτο δώρο, ένα διαμαντένιο δαχτυλίδι. Λίγες μέρες μετά τον αρραβώνα όμως αρρώστησε και αναγκάστηκε να μείνει στο κρεβάτι για κάποιες εβδομάδες. Σύμφωνα με φήμες ο Σάχης κάθε μέρα της άφηνε στο μαξιλάρι της ένα κόσμημα, μέχρι να γίνει καλά.

Σάχης Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί
Πηγή εικόνας: http://www.mixanitouxronou.gr // Ο Σάχης Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί με την δεύτερη σύζυγό του Σοράγια.

Το ζευγάρι παντρεύτηκε στις 12 Φεβρουαρίου του 1951 και η Σοράγια έγινε η νεότερη πριγκίπισσα του Ιράν. Στον γάμο τους ήταν τόσο αδύναμη που ο γιατρός της είπε κάτω από το Christian Dior νυφικό της να φορέσει μάλλινο γιλέκο και μάλλινες κάλτσες. Για αρκετό καιρό η ζωή του ζευγαριού ήταν παραμυθένια, όμως ο πολυπόθητος διάδοχος δεν ερχόταν. Τον Οκτώβριο του 1954 ένας γιατρός ενημέρωσε 22χρονη Σοράγια, πως θα χρειαζόταν ίσως χρόνια για να μείνει έγκυος, κινδυνεύοντας έτσι να αφήσει τον Σάχη Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί χωρίς διάδοχο.

Μετά από δυο μέρες, ο αδερφός του Σάχη, Αλί Ρεζά, σκοτώθηκε σε αεροπορικό δυστύχημα, και η διαδοχή του στέμματος παρέμενε ασαφής. O Αλί Ρεζά είχε μόνο μια κόρη με μια Γαλλίδα. Οι προσπάθειες για διάδοχο συνεχίζονταν χωρίς αποτέλεσμα. Το θέμα ξεπέρασε τα σύνορα της χώρας. Ακόμα και Ελληνίδες έστελναν συνταγές και βότανα στη Σοράγια. Παρότι μερικοί τρόποι φάνταζαν γραφικοί, το ζευγάρι είχε δοκιμάσει τα πάντα. Οι φήμες τότε κατηγορούσαν και το ίδιο τον Σάχη για την έλλειψη διαδόχου.

Λόγω, λοιπόν, πολιτικών και οικογενειακών πιέσεων, στις 14 Μαρτίου του 1958, ανακοινώνεται η διάλυση του γάμου μετά από 7 χρόνια, με αιτία την έλλειψη διαδόχου. Η Σοράγια, 26 ετών τότε, εξορίστηκε στην Ελβετία. Από εκεί ταξίδεψε σε πολλές χώρες, όπου έγινε socialite και γνωστή για τα πανάκριβα κοσμήματά της. Ο Σάχης συνέχισε να την βοηθάει οικονομικά, με φήμες να θέλουν να μην έπαψε ποτέ να την αγαπάει.

Η Σοράγια ασχολήθηκε για λίγο με τον κινηματογράφο. Έκανε σχέση με τον Ιταλό σκηνοθέτη Φράνκο Ιντοβίνα, που σκοτώθηκε το 1972 σε αεροπορικό δυστύχημα. Δεν παντρεύτηκε ποτέ ξανά ούτε απέκτησε παιδιά. Πέθανε στις 25 Οκτωβρίου 2001 και η περιουσία της πέρασε στον αδερφό της Μπιζάν, και μετά τον θάνατό του στο γερμανικό κράτος.


Η Ασράφ τερμάτισε και τον δεύτερο γάμο του Σάχη

Η πρώτη ρήξη ανάμεσα στην Σοράγια και την αδερφή του Σάχη Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί, Ασράφ, ήρθε όταν η κόρη του Σάχη από τον πρώτο του γάμο θέλησε να παντρευτεί ένα μη γαλαζοαίματο στρατιωτικό. Η Ασράφ ήθελε για γαμπρό τον βασιλιά του Ιράκ. Η Σοράγια υποστήριζε τον γάμο της κοπέλας με αυτόν που αγαπούσε. Δεν είχε υπολογίσει ότι αν η κόρη του Σάχη παντρευόταν κάποιον ευγενή, ο απόγονός της θα μπορούσε να είναι διάδοχος, οπότε δεν θα είχε η ίδια πρόβλημα με την μη απόκτηση διαδόχου. Η Ασράφ τελικά υποχώρησε στον γάμο της ανιψιάς της με τον κοινό θνητό, αλλά πλέον η αποπομπή της στείρας Σοράγιας ήταν μονόδρομος. Όταν μάλιστα ελήφθη η απόφαση, η ίδια η Ασράφ εξήγησε στη Σοράγια τους λόγους.


Τρίτος γάμος και αρσενικός απόγονος

Ο 40χρονος Σάχης Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί αναζητούσε και πάλι σύζυγο. Αυτή τη φορά την βρήκε στο πρόσωπο της 20 χρόνια νεότερης Φαράχ Ντιμπά. Η Φαράχ γεννήθηκε στην Τεχεράνη το 1938 και στα 18 της πήγε στο Παρίσι να σπουδάσει αρχιτεκτονική, επιλογή σπάνια για μια Ιρανή της ανώτερης τάξης της εποχής.

Η πρώτη συνάντηση με τον Σάχη έγινε την άνοιξη του 1959, σε μια δεξίωση προς τιμήν του στην ιρανική πρεσβεία στο Παρίσι. Ο γάμος τους έγινε το καλοκαίρι της ίδιας χρονιάς με τη νύφη να φοράει στο γάμο φόρεμα που σχεδίασε ο Ιβ Σεν Λοράν για λογαριασμό του οίκου Dior. Ο πολυπόθητος διάδοχος, Ρεζά, γεννήθηκε 11 μήνες μετά. Το ζευγάρι απέκτησε άλλα τρία παιδιά, τη Φαραχνάζ, τον Aλί Pεζά και τη Λεϊλά.

Πηγή εικόνας: httpswww.protagon.gr // Επίσημο πορτρέτο της αυτοκρατορικής οικογενείας, Τεχεράνη, 1978. Από αριστερά προς τα δεξιά είναι: (πάνω σειρά) Φαραχνάζ, Σάχης Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί, Ρεζά και (κάτω σειρά) Αλί Ρεζά, Φαράχ και Λεϊλά.

Η Φαράχ ήταν πάντα δίπλα στον Σάχη με το δυναμισμό και την ευφυΐα της, καθιερώθηκε ως σύμβολο της νέας, μοντέρνας Ιρανής. Ήταν μοντέρνα γυναίκα, που μιλούσε τη γλώσσα των απλών ανθρώπων και έδειχνε κατανόηση στα προβλήματα τους. Στις επισκέψεις στα ανάκτορα ήταν εξαιρετική οικοδέσποινα αλλά εκπροσωπούσε επάξια το Ιράν και στις επισκέψεις του Σάχη σε ξένες χώρες.

Κατά την επίσημη στέψη του, ο Σάχης Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί την ανακήρυξε Shah – banu, δηλαδή αυτοκράτειρα, τίτλος που είχε να δοθεί σε γυναίκα στην Περσία από τον 7ο αιώνα π.Χ. Επίσης, την έχρισε αντιβασίλισσα, με το δικαίωμα να ασκεί βασιλικά καθήκοντα σε περίπτωση θανάτου ή ασθένειας του Σάχη, μέχρι να ενηλικιωθεί ο διάδοχος γιος τους. Δεν υπήρχε όμως κατάλληλο στέμμα διαθέσιμο, οπότε ο οίκος Van Cleef and Arpels κλήθηκε να φτιάξει ένα νέο. Το στέμμα σήμερα εκτίθεται στην Κεντρική Τράπεζα της Τεχεράνης.

Η Φαράχ, με τον αέρα και την αισθητική της, εντυπωσίασε τον κόσμο που την αποκαλούσε «Τζάκι Κένεντι της Μέσης Ανατολής». Ο Σάχης είχε πλέον στο πλευρό του μια δυναμική βασίλισσα, είχε αποκτήσει διάδοχο και μπορούσε να ασχοληθεί με την δημιουργία μιας μοντέρνας Περσίας, τη λεγόμενη «Λευκή Επανάσταση».


Η «Λευκή Επανάσταση»

Στις αρχές της δεκαετίας του 1950, ο Σάχης Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί συγκρούστηκε πολιτικά με τον Μοχάμεντ Μοσαντέκ. Ο Μοσαντέκ προώθησε την εθνικοποίηση της πετρελαϊκής βιομηχανίας, απέκτησε μεγάλη δημοτικότητα και διορίστηκε τελικά πρωθυπουργός το 1951. Ο Σάχης τότε αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη χώρα. Όμως, καθώς ήταν η περίοδος του ψυχρού πολέμου, οι ΗΠΑ έβλεπαν στον Μοσαντέκ έναν επικίνδυνο πολιτικό. Έτσι, μαζί με την Βρετανία οργάνωσαν πραξικόπημα, γνωστό με την ονομασία «Επιχείρηση Αίας», και ανέτρεψαν τον Μοσαντέκ, για να έχουν τον έλεγχο των πετρελαίων. Ο Σάχης επέστρεψε στην εξουσία το 1953.

Ο Σάχης Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί προσπάθησε να μετατρέψει το Ιράν σε μια παγκόσμια υπερδύναμη με μια σειρά οικονομικών και κοινωνικών μέτρων, διατηρώντας τους στενούς δεσμούς με τη Δύση και ειδικά με τις ΗΠΑ. Το όραμά του για το Ιράν ήταν να φέρει τη χώρα του πιο κοντά στα δυτικά πρότυπα, να γίνει σαν την Αμερική και δυνατή σαν το Ισραήλ. Στον κοινωνικό τομέα προσπάθησε να αποβάλει τις παραδοσιακές μουσουλμανικές αντιλήψεις και να εκσυγχρονιστεί, ειδικά στον τομέα της ισότητας ανδρών-γυναικών.

Η «Λευκή Επανάσταση» περιλάμβανε την κατασκευή ενός εκτεταμένου σιδηροδρομικού, οδικού και αεροπορικού δικτύου, μια σειρά από αρδευτικά έργα, την προώθηση της βιομηχανικής ανάπτυξης, ενίσχυση της παιδείας, της υγείας και κυρίως μια αγροτική μεταρρύθμιση, που συνοδεύτηκε από αναδιανομή της γης. Η αναδιανομή αφορούσε όμως τις εκτάσεις του ιερατείου και των γαιοκτημόνων στους εύπορους χωρικούς, αφήνοντας τους υπόλοιπους στην ίδια περίπου τραγική κατάσταση με πριν.


Η καθυστερημένη στέψη

Κρίνοντας πως τα σχέδια του έχουν δρομολογηθεί, ο Σάχης Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί όρισε την στέψη του εντός του 1967. Ήταν η πιο καθυστερημένη στέψη στον θεσμό της μοναρχίας. Στις 28 Οκτωβρίου του 1967, ο 48χρονος Σάχης, μετά από 27 χρόνια βασιλείας, στέφθηκε «σαχ-αν-σαχ», δηλαδή βασιλεύς των βασιλέων, και «φως των Αρείων» και αμέσως γύρισε να στέψει και την σύζυγό του Φαράχ Ντιμπά. Η μεγαλοπρεπής τελετή έγινε στα ανάκτορα του Γκολεστάν στην Τεχεράνη, παρουσία και μελών της οικογενείας, μεταξύ των οποίων της δίδυμης αδελφής του Σάχη, Ασράφ, και του μικρού πρίγκιπα διαδόχου Ρεζά.


Εκθρόνιση και εξορία για τον Σάχη Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί

Αυτό που χαρακτήρισε την περίοδο της «Λευκής Επανάστασης» ήταν η αυταρχική διακυβέρνηση, τα φαινόμενα διαφθοράς, η ανάμειξη ξένων δυνάμεων και η δράση της μυστικής υπηρεσίας Σαβάκ, με στόχο την επιβολή της σε κάθε πολιτική αντιπαράθεση.

Πηγή εικόνας: https://www.mixanitouxronou.gr // Ο Σάχης Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί διαβάζει την εναρκτήρια ομιλία του στην πρώτη σύνοδο της γερουσίας του Ιράν στην Τεχεράνη στις 16 Φεβρουαρίου 1950.

Το πετρέλαιο, κύρια αιτία για την άνθιση της ιρανικής οικονομίας, έγινε το μήλο της Έριδας ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση. Μπορεί ο Σάχης να ήταν υπέρ της Δύσης και της Ευρώπης αλλά τα συντηρητικά στοιχεία, που έβλεπαν τις παραδοσιακές αξίες να χάνονται, αντέδρασαν και οδήγησαν τον λαό σε εξέγερση, την Ιρανική Επανάσταση. Οι αντιδράσεις ξεκίνησαν στα τέλη του 1977 με συγκεντρώσεις, διαμαρτυρίες και απεργίες. Ο θρησκευτικός ηγέτης Αγιατολάχ Χομεϊνί, εξόριστος από το 1964, καθοδηγούσε το πλήθος.

Οι αντιδράσεις κορυφώθηκαν όταν ο Σάχης προσπάθησε να επιβάλει στρατιωτικό νόμο στην Τεχεράνη. Όταν επενέβη ο στρατός σε διαδηλώσεις στην Τεχεράνη σκοτώθηκαν 64 άτομα. Εκείνη η Παρασκευή ονομάστηκε «Μαύρη Παρασκευή» και φανάτισε το πλήθος ακόμα περισσότερο.

Πηγή εικόνας: https://www.mixanitouxronou.gr // Σάχης Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί (αριστερά) και Αγιατολάχ Χομεϊνί (δεξιά).

Τελικά, μετά από 37 χρόνια βασιλείας, ο Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί και η οικογένειά του απομακρύνθηκαν από την χώρα, δήθεν οικειοθελώς στις 16 Ιανουαρίου 1979, μη μπορώντας να αντιμετωπίσουν τον οργισμένο λαό. Στη συνέχεια διαλύθηκε και η μυστική αστυνομία Σαβάκ, από τον τότε πρωθυπουργό Μπαχτιάτ, ο οποίος κάλεσε πίσω στην χώρα τον εξόριστο Χομεϊνί. Το Ιράν έγινε Ισλαμική Δημοκρατία με ηγέτη της τον Αγιατολάχ Χομεϊνί, ο οποίος έγινε δεκτός στην χώρα με ενθουσιασμό και παρέμεινε στην εξουσία ως πολιτικός και θρησκευτικός ηγέτης από το 1979 ως το 1989.

Η Φαράχ αποκάλυψε ότι λίγες εβδομάδες μετά την αναχώρησή τους, πήρε ένα μήνυμα από κάποιους συμπατριώτες της, οι οποίοι της πρότειναν να δηλητηριάσει τον άντρα της και σε αντάλλαγμα θα της επέτρεπαν να επιστρέψει στην χώρα.


Ο θάνατος του Σάχη Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί στην εξορία

Μετά το Ιράν οι Παχλαβί ταξίδεψαν σε Αίγυπτο, Μαρόκο, Μπαχάμες, Μεξικό, για να καταλήξουν στις ΗΠΑ, όπου στις 22 Οκτωβρίου του 1979, ο Σάχης υποβλήθηκε σε θεραπεία για τον καρκίνο. Τελικά, στις 27 Ιουλίου 1980 ο Σάχης Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί πέθανε στο Κάιρο σε ηλικία 61 ετών.

Σήμερα, η 80χρονη Φαράχ Παχλαβί μένει στο Παρίσι σε ένα διαμέρισμα γεμάτο πίνακες και αγάλματα που της θυμίζουν τη ζωή στη πατρίδα. Τον σύζυγό της εξακολουθεί να τον αποκαλεί βασιλιά, τον πρώτο γιο της Ρεζά πρίγκιπα – διάδοχο και την πρώτη κόρη της Φαραχνάζ πριγκίπισσα.

Δυστυχώς όμως τα άλλα δύο παιδιά της οικογένειας είχαν πρόωρο τέλος. Το 2001 η μικρότερη κόρη, Λεϊλά, πέθανε σε ηλικία 31 ετών στο Λονδίνο από υπερβολική δόση ναρκωτικών. Δέκα χρόνια μετά, το 2011, ο μικρότερος γιος, Αλί Ρεζά, αυτοπυροβολήθηκε στο κεφάλι και πέθανε. Η μητέρα τους δήλωσε ότι τα παιδιά της δεν ξεπέρασαν ποτέ το σοκ από όσα έζησαν όσο μεγάλωναν.


Το παρακάτω video είναι ένα ντοκιμαντέρ του BBC για τον τελευταίο Σάχη του Ιράν, τον Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί.


Για το άρθρο χρησιμοποιήθηκαν πληροφορίες από:

  • Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί, Ανακτήθηκε από: https://el.wikipedia.org/ Τελευταία πρόσβαση: 5/10/20
  • «Ο μαύρος πάνθηρας». Η πανέμορφη αδελφή του Σάχη που κινούσε τα νήματα στην Περσία και επέβαλε το διαζύγιο με τη Σοράγια. Είναι ο μόνος άντρας του σπιτιού», είχε πει ο πατέρας της και δεν είχε άδικο…, Ανακτήθηκε από: http://www.mixanitouxronou.gr/ Τελευταία πρόσβαση: 5/10/20
  • Μεταλλίδης, Αγ., In Memoriam: Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί, Ανακτήθηκε από: https://www.offlinepost.gr/ Τελευταία πρόσβαση: 5/10/20
  • Η πρώτη (και τελευταία) αυτοκράτειρα του Ιράν κάνει ακόμη όνειρα. (2019). Ανακτήθηκε από: https://www.protagon.gr/ Τελευταία πρόσβαση: 5/10/20
  • Το σερνικοβότανο που έστελναν οι Ελληνίδες στην πριγκίπισσα Σοράγια για να μείνει έγκυος. Ο χωρισμός της με τον Σάχη της Περσίας που την έκανε τη «θλιμμένη πριγκίπισσα»…, Ανακτήθηκε από: http://www.mixanitouxronou.gr/ Τελευταία πρόσβαση: 5/10/20
  • «Αφροδίτη της Ασίας». Ποια ήταν η πανέμορφη πριγκίπισσα της Αιγύπτου που υπήρξε η πρώτη σύζυγος του Σάχη του Ιράν. Έπαθε κατάθλιψη και ανορεξία και χώρισαν μετά από 6 χρόνια γάμου…, Ανακτήθηκε από: https://www.mixanitouxronou.com.cy/ Τελευταία πρόσβαση: 5/10/20
  • Ο Αγιατολάχ Χομεϊνί επικρατεί στο Ιράν και μια νέα εποχή αρχίζει. Ο Σάχης «αποχωρεί οικειοθελώς» μετά την αποτυχία της «λευκής επανάστασης»…, Ανακτήθηκε από: https://www.mixanitouxronou.gr/ Τελευταία πρόσβαση: 5/10/20
  • Σοράγια: Η τραγική ιστορία της πριγκίπισσας με τα θλιμμένα μάτια και τα μυθικά κοσμήματα, Ανακτήθηκε από: https://www.bovary.gr/ Τελευταία πρόσβαση: 5/10/20
  • ΠΡΙΓΚΙΠΙΣΣΑ ΦΑΟΥΖΙΑ, Η ΚΑΛΛΟΝΗ ΠΡΩΤΗ ΣΥΖΥΓΟΣ ΤΟΥ ΙΡΑΝΟΥ ΣΑΧΗ, (2019). Ανακτήθηκε από: http://theatrecomments.weebly.com/ Τελευταία πρόσβαση: 5/10/20
  • Η θλιμμένη πριγκίπισσα- Η πανέμορφη Σοράγια που εκδιώχθηκε σε ηλικία 26 ετών από τον Σάχη της Περσίας επειδή ήταν στείρα, Ανακτήθηκε από: https://thecaller.gr/ Τελευταία πρόσβαση: 5/10/20
  • Vintage Pics: 60 χρόνια από το γάμο του αυτοκράτορα της Περσίας Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί με την Φαράχ Ντίμπα, (2019). Ανακτήθηκε από: https://m.eirinika.gr/ Τελευταία πρόσβαση: 5/10/20

Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Κωνσταντίνα Αναστασιάδη

Ονομάζομαι Κωνσταντίνα Αναστασιάδη. Έχω σπουδάσει νηπιαγωγός και από μικρή μου άρεσε να γράφω. Στο ελεύθερό μου χρόνο μου αρέσει να διαβάζω, είμαι μέλος πολιτιστικών συλλόγων για την εκμάθηση παραδοσιακών χoρών και ασχολούμαι και με τις πολεμικές τέχνες.

Εβδομαδιαία ενημέρωση απο το maxmag στο email σου

Η ενημέρωση σου, για όλα τα θέματα, επί παντός επιστητού, είναι προτεραιότητα για μας στο MAXMAG. Αυτός είναι κ ο λόγος, για τον οποίο κάθε εβδομάδα οι συντάκτες μας θα επιλέγουν τα 15 σημαντικότερα άρθρα, από όλες τις στήλες του περιοδικού και θα φροντίζουμε να τα λαμβάνεις απευθείας στο email σου. Όλες οι σημαντικές ειδήσεις θα σε περιμένουν να τις ανοίξεις. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι μια εγγραφή στο Newsletter μας. Τι περιμένεις λοιπόν;