Ρίχαρντ Στράους: Ο μουσουργός με τη μαγική μπαγκέτα

Ρίχαρντ Στράους
Πηγή φωτογραφίας: www.wpr.org.

Ο διάσημος Γερμανός συνθέτης Ρίχαρντ Στράους κατάφερε να μείνει στην ιστορία εξαιτίας του μοναδικού του ταλέντου. Αντλώντας έμπνευση από πολλά καθημερινά γεγονότα καθώς και από τα προσωπικά του βιώματα συνέθετε όπερες, μουσική δωματίου και συμφωνικά ποιήματα τα οποία γινόντουσαν αμέσως αγαπητά από τον κόσμο. Τον αποκαλούσαν «ο μουσουργός με τη μαγική μπαγκέτα», διότι κάθε φορά που παρουσίαζε ένα καινούργιο του κομμάτι ο κόσμος το ερωτευόταν αμέσως, έμοιαζαν σαν να είναι μαγεμένοι. Ένας από τους μεγαλύτερους θαυμαστές του ήταν και ο Αδόλφος Χίτλερ. Μάλιστα όταν ανέλαβε την εξουσία της Γερμανίας διόρισε τον Ρίχαρντ Στράους ως πρόεδρο του μουσικού επιμελητηρίου. Αυτός βέβαια ήταν και ο βασικότερος λόγος που το όνομα του διάσημου συνθέτη συνδέθηκε με το κίνημα του Ναζισμού.


Η προσωπική ζωή του Ρίχαρντ Στράους

Ο Ρίχαρντ Στράους γεννήθηκε στις 11 Ιουνίου του 1864 σε μια από τις διασημότερες πόλεις της Γερμανίας, το Μόναχο. Μεγάλωσε μέσα σε ένα μουσικό περιβάλλον, μιας και ο πατέρας του ήταν και ο ίδιος μουσικός στο επάγγελμα. Έτσι, σιγά σιγά ανακάλυψε το πάθος του για τον χώρο της μουσικής. Όταν πλέον ενηλικιώθηκε αποφάσισε να ασχοληθεί επαγγελματικά και εκείνος με την μουσική. Για τον λόγο αυτό σπούδασε Φιλοσοφία της Τέχνης. Λίγα χρόνια αργότερα, σε ηλικία 25 ετών θα δημοσιοποιήσει το πρώτο του κομμάτι, το οποίο αμέσως θα γίνει ανάρπαστο από την μουσική κοινότητα της Γερμανίας.

Η προσωπική του ζωή σχολιάστηκε ιδιαιτέρως όταν αποφάσισε να παντρευτεί την ιδιότροπη Πολίν Ντε Άνα. Η γνωριμία συνέβη όταν ο Ρίχαρντ Στράους διηύθυνε τις εργασίες της όπερας «Χάνσελ και Γκρέτελ». Η Πολίν είχε αναλάβει τον ρόλο του Χάνσελ και εξαιτίας του εκρηκτικού της χαρακτήρα ο Στράους την ερωτεύτηκε. Στην όπερα «Γκούντραμ» ο γερμανός συνθέτης της έδωσε ξανά τον κεντρικό ρόλο. Στο συγκεκριμένο κομμάτι οι δυό τους διαφώνησαν για τον ρυθμό και η Πολίν έγινε τόσο έξαλλη μαζί του που εκτόξευσε την παρτιτούρα στο κεφάλι του. Στην συνέχεια, η ίδια αποσύρθηκε στο καμαρίνι της και ο Στράους την ακολούθησε. Έξω από το δωμάτιο ακουγόντουσαν φωνές και σιγά σιγά άρχισε να μαζεύεται απέξω η ορχήστρα. Μόλις ο Στράους βγήκε από το δωμάτιο, ανακοίνωσε στους ανθρώπους που βρισκόντουσαν απ’έξω ότι μόλις είχαν αρραβωνιαστεί.

Ρίχαρντ Στράους
Πηγή φωτογραφίας: en.wikipedia.org.

Στις 10 Σεπτεμβρίου του 1894, ο Ρίχαρντ Στράους και η Πολίν Ντε Άνα παντρεύτηκαν και λίγα χρόνια αργότερα απέκτησαν και τον γιό τους Φράντς. Η Πολίν ήταν ένας πολύ έντονος χαρακτήρας, θεωρούσε τα έργα του άντρας της αρκετά βαρετά σε σχέση με εκείνα των αγαπημένων της συνθετών. Ήθελε τα πάντα να βρίσκονται στην εντέλεια και συχνά παραπονιόταν για την κατώτερη κοινωνικά θέση του συζύγου της.


Η συμπλοκή του Γερμανού συνθέτη με το Ναζιστικό κίνημα

Όταν το 1933 ο Αδόλφος Χίτλερ ανέλαβε την εξουσία της Γερμανίας, μια από τις πρώτες ενέργειες που πραγματοποίησε ήταν να προσφέρει την θέση του προέδρου του μουσικού επιμελητηρίου στον Ρίχαρντ Στράους. Εκείνος την δέχτηκε και με τον καιρό το όνομα του συνδέθηκε με τους Ναζί. Ο Στράους όμως υποστηρίζει ότι δέχτηκε την θέση για τα προνόμια που την συνόδευαν. Ήθελε μέσω αυτού του αξιώματος να προφυλάξει τις θέσεις των μουσικών. Ένας δεύτερος λόγος που επέλεξε αυτή την θέση ήταν για να εξασφαλίσει την προστασία της οικογένειάς του.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Ο γιος του είχε παντρευτεί Εβραία και μάλιστα είχαν αποκτήσει και παιδιά μαζί. Ο Στράους αγαπούσε την γυναίκα του γιού του και λάτρευε τα εγγόνια του. Μέσα από αυτούς γνώρισε την Εβραϊκή κουλτούρα και για αυτό φρόντισε μέσω της επιρροής του εξαιτίας της θέσης του να προστατεύσει την κοινότητά τους.

«Θεωρώ το κυνήγι των Εβραίων από τον Γκέμπελς, ντροπή για τον γερμανικό κώδικα τιμής»

Το 1936 απαγορεύτηκε σε όλους τους Εβραίους μουσικούς να αναλάβουν οποιαδήποτε θέση στο Επιμελητήριο Γερμανικής Μουσικής. Δυστυχώς, η οργή των Γερμανών για το γένος των Εβραίων ήταν τόσο μεγάλη που έπληξε μέχρι και την οικογένεια του Ρίχαρντ Στράους. Η σύζυγος του γιου του φυλακίστηκε, ωστόσο έπειτα από ενέργειες του συνθέτη κατάφερε να απελευθερωθεί. Άτυχοι όμως βρέθηκαν οι υπόλοιποι συγγενείς της. Αφού αιχμαλωτίστηκαν οδηγήθηκαν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Παρά τις όποιες προσπάθειες του, ο συνθέτης δεν κατάφερε να τους χαρίσει την ελευθερία τους.


Το κύκνειο άσμα του ταλαντούχου συνθέτη

Το τελευταίο έργο του Ρίχαρντ Στράους ήταν το «Vier letzte Lieder» (σε ελληνική μετάφραση: «Του τελευταίου των Ρομαντικών»). Είναι μια σύνθεση αποτελούμενη από τρία κομμάτια «Frühling» («Άνοιξη»), «September» («Σεπτέμβριος»), «Beim Schlafengehen» («Πηγαίνοντας για ύπνο») και «Im Abendrot» («Στο Δειλινό»). Εντούτοις, δεν ήταν δική του ιδέα να τα εντάξει μέσα σε ένα έργο και τα τέσσερα κομμάτια, αντιθέτως, η πρόσαση ήταν του φίλου του Ερντ Ροτ. Αυτός μάλιστα επέλεξε και την σειρά με την οποία θα εμφανιστούν τα τραγούδια.

Ρίχαρντ Στράους
Πηγή φωτογραφίας: commons.wikimedia.org.

Και τα τέσσερα κομμάτια αφορούν τον θάνατο, ένα πολύ ευαίσθητο θέμα που απασχόλησε ιδιαίτερα τον Ρίχαρντ Στράους τα τελευταία χρόνια της ζωής του. Το συγκεκριμένο έργο το συνέθεσε σε ηλικία 84 ετών. Σε αντίθεση όμως με τα όσα έχουμε στο μυαλό μας όταν αναφερόμαστε στον Θάνατο, ο Στράους εξέφραζε μέσα από το εν λόγω έργο του μια ηρεμία. Σαν να νιώθει γεμάτος από την ζωή, αποπνέει μια αίσθηση πληρότητας και έτσι μπορεί να αποδεχτεί τα όσα έπονται.

Προς το τέλος του 1949 ο Ρίχαρντ Στράους θα αρρωστήσει βαριά. Ήρθε αντιμέτωπος με καρδιακή ανεπάρκεια γεγονός που του προκάλεσε αρκετές λοιμώξεις. Δυστυχώς, δεν κατάφερε να βγει νικητής από αυτή την μάχη. Θα αφήσει την τελευταία του πνοή στις 8 Σεπτεμβρίου. Η πολυαγαπημένη του Πολίν δεν κατάφερε να ξεπεράσει ποτέ τον θάνατο του συζύγου της με τον οποίο είχαν συμπληρώσει 55 χρόνια έγγαμου βίου. Η ίδια πέθανε επτά μήνες αργότερα στις 13 Μαϊου του 1950.


Ακολουθεί σύντομο βίντεο για την ζωή του Ρίχαρντ Στράους:


Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν σε αυτό το άρθρο

Η εκρηκτική σχέση του μαέστρου Ρίχαρντ Στράους με τη σύζυγό του. Του πετούσε παρτιτούρες στο κεφάλι, τον έβριζε και αυτός τη λάτρευε και της αφιέρωνε συμφωνικά έργα. Ανακτήθηκε από: www.mixanitouxronou.gr (τελευταία πρόσβαση 6/9/2020).

Ο μεγάλος συνθέτης Ρίχαρντ Στράους αποθεώνεται στο Παναθηναϊκό Στάδιο. Λίγα χρόνια αργότερα έγινε μέλος των Ναζί, ενώ ο γιος του είχε παντρευτεί Εβραία. Ανακτήθηκε από: www.mixanitouxronou.gr (τελευταία πρόσβαση 6/9/2020).

Ρίχαρντ Στράους. Ανακτήθηκε από: el.wikipedia.org (τελευταία πρόσβαση 6/9/2020).

Τα Τέσσερα Τελευταία Τραγούδια. Ανακτήθηκε από: www.sansimera.gr (τελευταία πρόσβαση 6/9/2020).


Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Μαίρη Βολταίρου

Φοιτήτρια Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, στον ελεύθερο χρόνο μου ασχολούμαι με την ζωγραφική, βλέπω ταινίες & σειρές (ξένες ως επί το πλείστον) και λατρεύω την κλασσική λογοτεχνία.

Εβδομαδιαία ενημέρωση απο το maxmag στο email σου

Η ενημέρωση σου, για όλα τα θέματα, επί παντός επιστητού, είναι προτεραιότητα για μας στο MAXMAG. Αυτός είναι κ ο λόγος, για τον οποίο κάθε εβδομάδα οι συντάκτες μας θα επιλέγουν τα 15 σημαντικότερα άρθρα, από όλες τις στήλες του περιοδικού και θα φροντίζουμε να τα λαμβάνεις απευθείας στο email σου. Όλες οι σημαντικές ειδήσεις θα σε περιμένουν να τις ανοίξεις. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι μια εγγραφή στο Newsletter μας. Τι περιμένεις λοιπόν;