Ντμίτρι Σοστακόβιτς: Το μουσικό φαινόμενο της Ρωσίας

Ντμίτρι Σοστακόβιτς
Πηγή εικόνας: https://liberationpolular.wordpress.com

Ο Ντμίτρι Ντμίτριεβιτς Σοστακόβιτς ήταν Ρώσος συνθέτης. Σημαδεύτηκε από μια σχέση αγάπης και μίσους με το σοβιετικό καθεστώς. Υπήρξε ο δημοφιλέστερος Σοβιετικός συνθέτης της γενιάς του, με πολυάριθμες τιμητικές διακρίσεις και κρατικά βραβεία. Τα τελευταία χρόνια της ζωής του ταλαιπωρήθηκε από πολλά προβλήματα υγείας. Πέθανε στις 9 Αυγούστου 1975 στην Μόσχα.


Το γενεαλογικό δέντρο του Σοστακόβιτς

Ο Ντμίτρι Σοστακόβιτς γεννήθηκε στην Αγία Πετρούπολη στις 25 Σεπτεμβρίου 1906 ή σύμφωνα με το παλιό ημερολόγιο στις 12 Σεπτεμβρίου. Είναι το δεύτερο παιδί του Ντμίτρι Μπολεσλάβοβιτς Σοστακόβιτς, χημικού μηχανικού, με καταγωγή από την Πολωνία, και της Σοφία Κοκαουλίνα, πιανίστριας, με απώτερη ελληνική καταγωγή. Η Σοφία Κοκαουλίνα σπούδαζε στο Ωδείο της Αγίας Πετρούπολης, όπου γνώρισε τον Ντμίτρι Μπολεσλάβοβιτς και το 1903 παντρεύτηκαν. Το ζευγάρι απέκτησε τρία παιδιά.

Ντμίτρι Σοστακόβιτς
Πηγή εικόνας: https://gr.pinterest.com

Ο προπάππος του συνθέτη, Πιότρ Μιχάηλοβιτς Σοστακόβιτς, είχε συμμετοχή στην Πολωνική επανάσταση του 1831 και αργότερα εγκαταστάθηκε στο Γιεκατερινμπούργκ. Εκεί γεννήθηκε ο Μπολεσλάβ Πετρόβιτς, παππούς του συνθέτη, που αναμείχθηκε στην απόπειρα δολοφονίας του τσάρου Αλεξάνδρου Β΄ το 1866. Γι’ αυτό εξορίστηκε στο Τομσκ και αργότερα στο Ναρίμ, στην Σιβηρία, όπου γεννήθηκε ο πατέρας του συνθέτη, Ντμίτρι Μπολεσλάβοβιτς.


Οι σπουδές του Ντμίτρι Σοστακόβιτς

Παρά την οικογενειακή παράδοση, ο μικρός Ντμίτρι ή Μίτια, όπως τον φώναζαν, δεν ενδιαφερόταν καθόλου για τη μουσική. Η μητέρα του έστρεψε το ενδιαφέρον του και της αδερφής του Σοφίας στο πιάνο. Από τα πρώτα μαθήματα στα 9 του φάνηκε το ταλέντο του και σύντομα έγιναν οι πρώτες του συνθετικές προσπάθειες. Το 1918 γράφει ένα Πένθιμο Εμβατήριο στη μνήμη των δύο ηγετών του κόμματος Καντέτ, που δολοφονήθηκαν από Μποσελβίκους ναύτες.

Το 1919 ο Ντμίτρι Σοστακόβιτς στο Ωδείο της Πετρούπολης ξεκινάει μαθήματα πιάνου με δάσκαλο τον Λεονίντ Νικολάγιεφ και σύνθεσης με τον Μαξιμιλιάν Στάινμπεργκ. Ο διευθυντής του Ωδείου, Αλεξάντρ Γκλαζουνόφ, παρακολουθούσε με ενδιαφέρον αυτό το νέο ταλέντο και κατά καιρούς τον υποστήριζε οικονομικά. Το 1922 πεθαίνει ο πατέρας του. Αρχές του 1923, η οικογένεια σχεδόν καταστράφηκε οικονομικά εξ αιτίας της οικονομικής αστάθειας της μετεπαναστατικής περιόδου.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Από τον Οκτώβριο του 1924 εργάζεται ως πιανίστας σε προβολές ταινιών βωβού κινηματογράφου. Συνέθεσε την 1η του συμφωνία το 1925 για την αποφοίτησή του από το Ωδείο. Το έργο έδωσε στον 19χρονο Σοστακόβιτς παγκόσμια αναγνώριση. Η πρεμιέρα έγινε στις 12 Μαΐου 1926 με την συμμετοχή της Φιλαρμονικής του Λένινγκραντ και υπό τη διεύθυνση του Νικολάι Μάλκο. Κατά την διάρκεια των σπουδών του ο Ντμίτρι Σοστακόβιτς κατηγορήθηκε για έλλειψη πολιτικού ζήλου και απέτυχε στην πρώτη εξέταση στη Μαρξιστική μεθοδολογία το 1926.


Η καριέρα μετά τις σπουδές

Μετά την αποφοίτησή του ο Ντμίτρι Σοστακόβιτς ακολούθησε καριέρα κλασικού πιανίστα και συνθέτη. Αποδοκιμάστηκε έντονα για τις πιανιστικές του επιδόσεις με το στεγνό στυλ του, εξαιτίας της πάθησης των χεριών του να είναι ο κύρος στόχος.

Όταν κέρδισε «τιμητική μνεία» στο Διεθνή Διαγωνισμό Πιάνου της Βαρσοβίας το 1927, τον πλησίασε εντυπωσιασμένος ο μαέστρος Μπρούνο Βάλτερ και στην πρεμιέρα στο Βερολίνο ανέλαβε την διεύθυνση. Από εκεί και μετά ο Ντμίτρι Σοστακόβιτς αφοσιώθηκε στη σύνθεση και σύντομα εμφανιζόταν μόνο για εκτελέσεις δικών του έργων.

Το 1927 του παραγγέλθηκε, με αφορμή τις εκδηλώσεις εορτασμού της δέκατης επετείου της Οκτωβριανής Επανάστασης, και έγραψε τη «2η Συμφωνία», με υπότιτλο «Στον Οκτώβρη». Παράλληλα ξεκίνησε την όπερα «Η μύτη», που βασιζόταν στην ομώνυμη ιστορία του Γκόγκολ και σατίριζε τη σοβιετική γραφειοκρατία. Η όπερα το 1929 επικρίθηκε για «φορμαλισμό» από τη σταλινική ομοσπονδία μουσικών και το 1930 δέχθηκε αρνητικές κριτικές. Τέλος της δεκαετίας του 1920 και αρχές της δεκαετίας του 1930 ο Ντμίτρι Σοστακόβιτς εργάστηκε στο Εργατικό (Προλεταριακό) Νεανικό Θέατρο. Το έργο του εκεί τον προφύλαξε από ιδεολογικές επιθέσεις.

Ντμίτρι Σοστακόβιτς
Πηγή εικόνας: https://gr.pinterest.com

Την δεκαετία του 1930 στην προσπάθεια διόρθωσης των κακών της προηγούμενης περιόδου δημιουργήθηκαν νέα προβλήματα. Απορρίφθηκαν συνολικά ο μοντερνισμός και τα επιτεύγματα της Ρωσικής Πρωτοπορίας, που θεωρήθηκε παρακμιακή τέχνη και καθιερώθηκε η κλασική μορφή των ρεαλιστικών έργων της προεπαναστατικής περιόδου, ως πιο κατανοητής στο λαό. Θύμα αυτών των αντιλήψεων υπήρξε και ο Σοστακόβιτς.


Η πρώτος γάμος του Ντμίτρι Σοστακόβιτς

Ο Ντμίτρι Σοστακόβιτς γνώρισε την Νίνα Βάρζαρ το 1931, όταν εκείνη σπούδαζε φυσικομαθηματικά. Η οικογένεια της κοπέλας δεν ενέκρινε τη σχέση. Όμως στις 13 Μαΐου 1932, στο Πούσκινο, στο Νίζνι Νόβγκοροντ, το ζευγάρι παντρεύτηκε. Δυσκολίες οδήγησαν σε διαζύγιο το 1935 αλλά σύντομα επανασυνδέθηκαν. Το 1935 γεννήθηκε το πρώτο τους παιδί, η Γκαλίνα. Στις 10 Μαΐου 1938 γεννήθηκε και ο γιος τους Μαξίμ. Ο γάμος  τελείωσε στις 5 Δεκεμβρίου 1954, όταν η Νίνα πέθανε σε ηλικία 46 ετών.

Ντμίτρι Σοστακόβιτς
Πηγή εικόνας: https://www.facebook.com // Με την Νίνα Βάρζαρ, στο σανατόριο κοντά στη Μόσχα, Μάρτιος 1943

Η παράλληλη σχέση

Το 2019 ένας ρωσικός οίκος δημοπρασιών εντόπισε δέκα ερωτικές επιστολές του Ντμίτρι Σοστακόβιτς προς την μπαλαρίνα των Μπολσόι, Νίνα Παβλόβνα Ιβάνοβα. Τα γράμματα αφορούν την περίοδο 1935 – 1939. Ο Σοστακόβιτς σκόπευε να παντρευτεί την Νίνα Παβλόβνα Ιβάνοβα μέσα σε 3 – 4 μήνες, παρότι ήταν ήδη παντρεμένος με την Νίνα Βάρζαρ, αν και σε ανοιχτή σχέση, και είχαν δυο παιδιά.


Η όπερα «Λαίδη Μάκμπεθ του Μτσενσκ» και η πρώτη αποκήρυξη

Αρχές της δεκαετίας του 1930 ο Σοστακόβιτς αφιερώθηκε στην σύνθεση της όπερας «Λαίδη Μάκμπεθ του Μτσενσκ». Η πρώτη εκτέλεση έγινε στις 22 Ιανουαρίου 1934 στην Αγία Πετρούπολη. Δυο μέρες μετά παρουσιάστηκε στη Μόσχα και γνώρισε αμέσως επιτυχία. Ειπώθηκε ότι το έργο ήταν αποτέλεσμα της γενικότερης επιτυχίας της πολιτικής του Κόμματος και πως μόνος ένας Σοβιετικός συνθέτης θα μπορούσε να το γράψει.

Με την όπερα αυτή όμως ο Ντμίτρι Σοστακόβιτς έχασε την εύνοια του κομμουνιστικού καθεστώτος. Αφορμή στάθηκε η επίσκεψη του Στάλιν στο θέατρο, στις 26 Ιανουαρίου. Λέγεται ότι παρακολούθησε την όπερα κρυμμένος πίσω από μια κουρτίνα για την αποφυγή ενδεχόμενης απόπειρας δολοφονίας και έφυγε πριν ολοκληρωθεί το έργο, πράγμα καταστροφικό, καθώς επικρατούσε εκκαθαριστικό κλίμα.

Στις 28 Ιανουαρίου όμως ξεκίνησε μια εκστρατεία δυσφήμισης, υποκινούμενη από τον ίδιο, με επιθέσεις εναντίον του συνθέτη στην εφημερίδα «Πράβντα», στο άρθρο με τίτλο «Σύγχυση αντί μουσικής», που καταδίκαζε το έργο ως φορμαλιστικό. Εξαιτίας αυτού οι παραστάσεις διακόπηκαν και ο Σοστακόβιτς του επόμενους μήνες κοιμόταν ντυμένος, με μια βαλίτσα κάτω από το κρεβάτι, έτοιμος για σύλληψη. Τότε τον κυρίευσαν και αυτοκτονικές σκέψεις, αποτέλεσμα κατάθλιψης, που εμφανιζόταν κατά καιρούς σε όλη την ζωή του. Το κοινό αγάπησε αυτή την όπερα όμως οι παραγγελίες για έργα άρχισαν να μειώνονται και το εισόδημα του Σοστακόβιτς μειώθηκε σχεδόν κατά τρία τέταρτα.

Το πολιτικό κλίμα δεν βοήθησε στο να μπορέσει να παρουσιαστεί και το επόμενο έργο, η «4η Συμφωνία», παρόλο που οι πρόβες είχαν ήδη ξεκινήσει. Παίχτηκε για πρώτη φορά το 1961 αλλά ο Σοστακόβιτς δεν το αποκήρυξε. Διατηρήθηκε η σειρά αρίθμησης και το 1946 δημοσιεύτηκε και πιανιστική διασκευή. Η απάντηση του Σοστακόβιτς ήταν η δημιουργία της «5ης Συμφωνίας» το 1937, έργο συντηρητικότερο, χωρίς ανοιχτά πολιτικό περιεχόμενο. Το έργο αυτό, με αντιστοιχίες προς την 5η Συμφωνία του Μπετόβεν, παραμένει ένα από τα δημοφιλέστερα έργα του Σοστακόβιτς. Παρουσιάστηκε ως η επιστροφή του Σοστακόβιτς στην επίσημη κομματική «γραμμή».

Το Σεπτέμβριο του 1937 ο Σοστακόβιτς αρχίζει να διδάσκει σύνθεση στο Ωδείο της Μόσχας. Αυτό του παρείχε οικονομική ασφάλεια αλλά παρεμβαλλόταν στην προσωπική του δημιουργία. O Ντμίτρι Σοστακόβιτς βίωσε την περίοδο της «Μεγάλης Τρομοκρατίας», που ξεκίνησε το 1936, με πολλούς φίλους και συγγενείς να φυλακίζονται ή να εκτελούνται. Το σταλινικό καθεστώς όμως δεν επεδίωξε την φυσική εξόντωση και του ίδιου γιατί τον χρειαζόταν για προπαγανδιστικούς λόγους, δηλαδή ως εκπρόσωπο στο εξωτερικό της πολιτιστικής άνθησης στη Σοβιετική Ένωση. Το μόνο αντιστάθμισμα του Σοστακόβιτς στην δύσκολη εκείνη περίοδο ήταν η γέννηση των παιδιών του.

Ντμίτρι Σοστακόβιτς
Πηγή εικόνας: https://gr.pinterest.com // Με την κόρη του Γκαλίνα.

Η Συμφωνία του Λένινγκραντ

Μετά το ξέσπασμα του πολέμου Ρωσίας – Γερμανίας, το 1941, ο Σοστακόβιτς παρέμεινε στο Λένινγκραντ. Συμμετείχε στην κρατική εκστρατεία εμψύχωσης, εκφωνώντας ραδιοφωνικό διάγγελμα, συμμετέχοντας στις περιπολίες ως πυροσβέστης και λαμβάνοντας μέρος σε πολλές μάχες. Όταν οι βομβαρδισμοί σταμάτησαν, ο Σοστακόβιτς ξεκίνησε να συνθέτει τα τρία πρώτα μέρη της 7ης Συμφωνίας, γνωστής ως «Συμφωνίας του Λένινγκραντ».

Τον Οκτώβριο του 1941 όλη η οικογένειά μεταφέρθηκε στο Κούιμπισεφ, τη σημερινή Σαμάρα, στο πλαίσιο εκκένωσης της πόλης, όπου ολοκληρώθηκε η 7η Συμφωνία. Παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στις 5 Μαρτίου 1942. Η πρεμιέρα στην Μόσχα στις 27 Μαρτίου έγινε κάτω από επικίνδυνες συνθήκες, με τους θεατές να μην εγκαταλείπουν τις θέσεις τους, ούτε και μετά τον συναγερμό αεροπορικής επιδρομής.

Το Ιούνιο και τον Ιούλιο του 1942 παρουσιάστηκε στο Λονδίνο και στην Νέα Υόρκη και έγινε σύμβολο της ρωσικής αντίστασης απέναντι στη ναζιστική θηριωδία. Ο Σοστακόβιτς ήθελε να παρουσιαστεί και στο Λένινγκραντ. Ένα αεροπλάνο, σπάζοντας τον αεροπορικό αποκλεισμό, μετέφερε τις παρτιτούρες στην πόλη. Οι προετοιμασίες για την συναυλία συνάντησαν πολλές δυσκολίες. Η πρώτη πρόβα κράτησε μόνο 15 λεπτά καθώς οι μουσικοί δεν άντεχαν λόγω πείνας και κακουχιών. Η «Συμφωνία του Λένινγκραντ» θεωρείται μια από τις δυσκολότερες του Σοστακόβιτς κι αυτό δυσκόλεψε περισσότερο τους μουσικούς. Οι πρόβες κράτησαν δυο μήνες και παρότι δίνονταν μεγαλύτερες μερίδες φαγητού στην ορχήστρα, πολλοί δεν επιβιώνουν μέχρι την συναυλία.

Η συναυλία πραγματοποιείται τελικά στο πολιορκούμενο Λένινγκραντ, στις 9 Αυγούστου 1942 και μεταδίδεται από όλους τους ραδιοφωνικούς σταθμούς της Σοβιετικής Ένωσης. Την ορχήστρα διευθύνει ο μαέστρος Καρλ Έλιασμπεργκ.


Οι επόμενες συμφωνίες του Σοστακόβιτς

Την άνοιξη του 1943 η οικογένεια Σοστακόβιτς μετακόμισε στην Μόσχα. Η 8η Συμφωνία, που γράφεται τότε είναι σκοτεινή και βίαιη, εκφράζοντας το πένθος για τις απώλειες του πολέμου. Το αποτέλεσμα ήταν η απαγόρευση της συμφωνίας μέχρι το 1960. Το 1945 γράφεται η 9η Συμφωνία. Ενώ του είχε ζητηθεί ένας ύμνος για την νίκη, η συμφωνία είναι μια ειρωνική παρωδία ύφους Χάιντν. Ο Ντμίτρι Σοστακόβιτς συνέχισε να συνθέτει μουσική δωματίου, που είχε ξεκινήσει ήδη από το 1936. Έργο αυτής της περιόδου είναι το «2ο τρίο για πιάνο (Op. 67)», αφιερωμένο στη μνήμη του Σολερτίνσκι.


Η δεύτερη αποκήρυξη του Σοστακόβιτς

Στα πλαίσια του «δόγματος Ζντάνοφ», το 1948 ο Σοστακόβιτς καταγγέλθηκε πάλι για φορμαλισμό. Τα περισσότερα έργα του απαγορεύτηκαν, ο ίδιος πιέστηκε να μετανοήσει δημόσια και η οικογένειά του στερήθηκε τα προνόμιά της. Σύμφωνα με μαρτυρία του σκηνοθέτη, ηθοποιού και φίλου του, Γιούρι Λιουμπίμοφ, ο Σοστακόβιτς περίμενε κάθε βράδυ στην πόρτα του ασανσέρ να τον συλλάβουν, για να μην αναστατωθεί η οικογένειά του.

Ντμίτρι Σοστακόβιτς
Πηγή εικόνας: https://www.in.gr // Με τον γιο του Μαξίμ.

Τα επόμενα χρόνια ο Σοστακόβιτς έγραψε μουσική για τον κινηματογράφο, για να εξασφαλίζει τα προς το ζην, έγραφε έργα που στόχευαν στην εξασφάλιση της επίσημης απενοχοποίησης και επανένταξής του και έργα σοβαρά «για το συρτάρι». Το 1949, για να εξασφαλιστεί η συμμετοχή του Σοστακόβιτς στη αντιπροσωπεία επιφανών Σοβιετικών στις ΗΠΑ, σταμάτησαν όλοι οι περιορισμοί εναντίον του. Εκείνη την χρονιά έγραψε την καντάτα «Το τραγούδι των δασών», που εγκωμίαζε τον Στάλιν σαν «μεγάλο κηπουρό». Το 1951 ο Ντμίτρι Σοστακόβιτς ορίστηκε αντιπρόσωπος στο «Ανώτατο Σοβιέτ».


Η αποκατάσταση του Ντμίτρι Σοστακόβιτς

Μετά τον θάνατο του Στάλιν το 1953 ξεκίνησε η επίσημη αποκατάσταση του Σοστακόβιτς, που επισφραγίστηκε με τη «10η Συμφωνία». Το έργο έχει την μουσική υπογραφή του, με το δραματικό δεύτερο μέρος να θεωρείται μουσικό πορτρέτο του ίδιου του Στάλιν. Το 1953 ξεκίνησαν οι παρουσιάσεις των έργων «για το συρτάρι». Το 1957 ο Σοστακόβιτς συνέθεσε την 11η Συμφωνία, με υπότιτλο «Έτος 1905», που αναφέρεται στη «Ματωμένη Κυριακή» της Αγίας Πετρούπολης.


Σχέσεις και δεύτερος γάμος

Κατά τις δεκαετίες 1940 και 1950 ο Ντμίτρι Σοστακόβιτς ανέπτυξε στενή σχέση με δυο μαθήτριές του, την Γκαλίνα Ουστβόλσκαγια και την Ελμίρα Ναζίροβα. Ήταν δάσκαλος της Ουστβόλσκαγια από το 1937 ως το 1947 χωρίς να είναι ξεκάθαρη η φύση της σχέσης τους. Η Ουστβόλσκαγια, σε συνέντευξή το 1995, ισχυρίστηκε ότι είχε απορρίψει πρόταση του συνθέτη το 1950. Στην ίδια συνέντευξη όμως ο φίλος της, Βίκτωρ Σούσλιν, είπε ότι είχε απογοητευτεί από τον συνθέτη από τον καιρό της αποφοίτησής της το 1947.

Η σχέση του Σοστακόβιτς με την Ελμίρα Ναζίροβα υπήρξε μονόπλευρη. Ο συνθέτης έδειχνε τα συναισθήματά του μέσα από γράμματα, που χρονολογούνται από το 1953 μέχρι το 1956. Ο Ντμίτρι Σοστακόβιτς παντρεύτηκε δεύτερη φορά τη Μαργαρίτα Καϊνόβα τον Ιούλιο του 1956. Το ζευγάρι τελικά χώρισε τον Νοέμβριο του 1959.


Η ένταξη του Σοστακόβιτς στο Κομμουνιστικό Κόμμα

Το 1960 ο Ντμίτρι Σοστακόβιτς προσχώρησε στο Κομμουνιστικό Κόμμα. Αυτό ερμηνεύεται είτε ως συμμόρφωση είτε ως δειλία είτε ως αποτέλεσμα πολιτικής πίεσης. Πηγές θέλουν τον γιο του να θυμάται τον πατέρα του να κλαίει και να εκμυστηρεύεται αργότερα στην σύζυγό του Ιρίνα ότι είχε απειληθεί και εκβιαστεί για να ενταχθεί στο Κόμμα. Την ίδια εποχή άρχισε να επιδεινώνεται και η υγεία του. Η μουσική του αντίδρασή ήταν η δημιουργία του 8ου κουαρτέτου εγχόρδων. Μετά την είσοδο στο Κόμμα μπόρεσαν να παρουσιαστούν η 4η συμφωνία και η όπερα «Λαίδη Μάκμπεθ», σε επεξεργασμένη εκδοχή ως «Καταρίνα Ισμαΐλοβα».

Το 1962 ο Σοστακόβιτς συνθέτει πάλι με θέμα τον αντισημιτισμό. Έργο του είναι η 13η Συμφωνία, γνωστή ως «Μπάμπι Γιάρ», σε ποίηση του Γιεβγένι Γεφτουσένκο, όπου μνημονεύεται το ολοκαύτωμα των Εβραίων κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Το ρίσκο του συνθέτη ήταν αρκετά μεγάλο. Το ποίημα είχε δημοσιευτεί στα μέσα αλλά παρέμενε αμφιλεγόμενο. Μετά την πρεμιέρα, ο Γεφτουσένκο πιέστηκε να προσθέσει μια στροφή στο ποίημά του, που να αναφέρει ότι μαζί με τους Εβραίους στο Μπάμπι Γιάρ σκοτώθηκαν Ρώσοι και Ουκρανοί.


Η επιδείνωση της υγείας του Σοστακόβιτς

Ο Ντμίτρι Σοστακόβιτς παντρεύτηκε τρίτη φορά τον Δεκέμβριο του 1962 με την Ιρίνα Αντόνοβνα και ο γάμος του ήταν ευτυχισμένος.

Ντμίτρι Σοστακόβιτς
Πηγή εικόνας: https://popaganda.gr // Ο Σοστακόβιτς με την τρίτη σύζυγό του, Ιρίνα, το 1972.

Την τελευταία δεκαετία τη ζωής του τα προβλήματα υγείας αυξήθηκαν για τον Σοστακόβιτς. Παρουσίαζε συναισθηματικές μεταπτώσεις, εμμονές και ψυχαναγκασμούς, όπως καθαριομανία. Λέγεται πως συντόνιζε όλα τα ρολόγια του σπιτιού στην ίδια ώρα με ακρίβεια δευτερολέπτου. Ακόμα, έστελνε πολύ συχνά κάρτες στον εαυτό του για να ελέγχει τις ταχυδρομικές υπηρεσίες.

Ο Ντμίτρι Σοστακόβιτς έπασχε από φλεγμονή του νωτιαίου μυελού, που σταδιακά οδήγησε σε παράλυση του δεξιού χεριού. Τα πρώτα συμπτώματα ο γιος του εντοπίζει το 1958, σε συναυλίες στην Γαλλία. Εκεί αισθάνθηκε αδυναμία στο δεξί χέρι. Η διάγνωση ήταν «Πλευρική αμυοτροφική σκλήρωση». Είχε προσβληθεί όλη η δεξιά πλευρά και υπήρχε κίνδυνος να παρουσιαστούν αναπνευστικά προβλήματα.

Το 1966 ο Σοστακόβιτς παθαίνει το πρώτο έμφραγμα. Το δεύτερο 5 χρόνια αργότερα. Το 1967 σπάει το πόδι του κι από τότε κάθε χρόνο περνούσε αρκετούς μήνες στο νοσοκομείο. Ο κλονισμός της υγείας φαίνεται στις συνθέσεις του. Στα τελευταία έργα του, όπως τα τελευταία κουαρτέτα και η 14η Συμφωνία, φαίνεται ο προβληματισμός του για τον θάνατο. Πίστευε όμως ότι οι συνθέτες πρέπει να εξασκούνται συνέχεια. Σε νεότερα χρόνια είχε δηλώσει: «Αν μου κόψουν και τα δυο χέρια, θα πιάσω ένα φτερό με τα δόντια και θα γράψω μουσική!»

Ο Ντμίτρι Σοστακόβιτς υποβάλλεται σε εγχείριση στον αριστερό πνεύμονα τέλος του 1973. Είχε προσβληθεί από καρκίνο των πνευμόνων και στις 9 Αυγούστου 1975 πεθαίνει στην Μόσχα. Κηδεύτηκε με πολιτική κηδεία και τάφηκε στην Μόσχα. Η επίσημη ανακοίνωση δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Πράβντα» τρεις μέρες μετά τον θάνατό του, επειδή το κείμενο έπρεπε να ελεγχθεί και να εγκριθεί από τον ίδιο τον Μπρέζνιεφ.

Ντμίτρι Σοστακόβιτς
Πηγή εικόνας: https://docplayer.gr

Προς τιμήν του ονομάζεται η Χερσόνησος Σοστακόβιτς στη νήσο Αλεξάντερ στην Ανταρκτική.


Ο Ντμίτρι Σοστακόβιτς εκτός μουσικής

Ο Ντμίτρι Σοστακόβιτς, όταν ήταν καλοδιάθετος, αγαπούσε τον αθλητισμό, αν και προτιμούσε να είναι θεατής ή κριτής ή διαιτητής ποδοσφαίρου. Ακόμα, του άρεσε να παίζει χαρτιά, κυρίως πασιέντζα. Τόσο η θετική όσο και η αρνητική πλευρά του χαρακτήρα του φαίνεται στις προτιμήσεις του στην λογοτεχνία. Προτιμούσε σατιρικούς συγγραφείς όπως ο Νικολάι Γκόγκολ, ο Άντον Τσέχοφ και ο Μιχαήλ Ζόστσενκο. Παρόλα αυτά ήταν προσηλωμένος στον σκοπό του όσο κανένας άλλος, αν και τρυφερός και καμιά φορά αναποφάσιστος στην καθημερινή του ζωή.


Το συνολικό έργο του Ντμίτρι Σοσταακόβιτς

Ο Ντμίτρι Σοστακόβιτς είχε ένα δικό του τρόπο γραφής μουσικής, όπου φαίνεται η έντονη επιρροή του Μάλερ αλλά και των Μπαχ, Μπετόβεν και Μπεργκ. Από Ρώσους συνθέτες θαύμαζε τους Μούσοργκσκι, Προκόφιεφ και Στραβίνσκι. Συνδυάζει ρομαντικά στοιχεία με ατονική γραφή και περιστασιακή χρήση στοιχείων της σειραϊκής μουσικής, αν και γενικά εντάσσεται στην τονική μουσική. Έχει γράψει 15 συμφωνίες, 15 κουαρτέτα εγχόρδων, συγκεντρωμένα κυρίως στις τελευταίες περιόδους, όπερες, 6 κοντσέρτα (για πιάνο, βιολί και βιολοντσέλο) και πολλή κινηματογραφική μουσική. Στις τελευταίες του συνθέσεις κυριαρχεί επίσης και η φωνή, με κείμενα που συχνά αναφέρονται σε θέματα όπως ο έρωτας, ο θάνατος και η τέχνη.

Για την προσφορά του στην μουσική ο Ντμίτρι Σοστακόβιτς τιμήθηκε μεταξύ άλλων με τον τίτλο του καλλιτέχνη του Λαού της Σοβιετικής Ένωσης και ανακηρύχτηκε Ήρωας της Σοσιαλιστικής Εργασίας. Το 1941 είχε παραλάβει και το Βραβείο Στάλιν για το Κουιντέτο για πιάνο και έγχορδα.

Η μεγάλη του αγάπη, η μουσική, μεταδόθηκε και στον γιο του, Μαξίμ, στον οποίο είναι αφιερωμένα και πολλά έργα του. Ο Μαξίμ είναι πιανίστας και διευθυντής ορχήστρας και υπήρξε ο πρώτος ερμηνευτής πολλών έργων του πατέρα του. Υπάρχουν όμως αρκετές ηχογραφήσεις με τον Ντμίτρι Σοστακόβιτς να εκτελεί τα έργα του. Άλλοι διάσημοι ερμηνευτές των έργων του ήταν οι φίλοι του Εμίλ Γκίλελς, Μστισλάβ Ροστροπόβιτς, Τατιάνα Νικολάγιεβα και Μαρία Γιούντινα.


Στο ακόλουθο video ακούμε τον Ντμίτρι Σοστακόβιτς να ερμηνεύει αποσπάσματα από την «7η Συμφωνία» και να διηγείται την ιστορία της.


Για το άρθρο χρησιμοποιήθηκαν πληροφορίες από:

  • Ντμίτρι Σοστακόβιτς, Ανακτήθηκε από: https://el.wikipedia.org/ Τελευταία πρόσβαση: 19/7/21
  • Ντμίτρι Σοστακόβιτς, Ανακτήθηκε από: https://www.sansimera.gr/ Τελευταία πρόσβαση: 19/7/21
  • Πλατανιά, Β. (2016). Ντμίτρι Σοστακόβιτς – Συνθέτης της μεγάλης εποχής του. Ανακτήθηκε από: https://www.komep.gr/ Τελευταία πρόσβαση: 19/7/21
  • Ντμίτρι Σοστακόβιτς: Η Συμφωνία του Λένινγκραντ. (2020). Ανακτήθηκε από: https://www.imerodromos.gr/ Τελευταία πρόσβαση: 19/7/21
  • Χονδρόγιαννος, Θ. (2015). 40 χρόνια από το θάνατο του Ντμίτρι Σοστακόβιτς. Ανακτήθηκε από: https://popaganda.gr/ Τελευταία πρόσβαση: 19/7/21
  • Τουλάτου, Ισ. (2008). Ντμίτρι Σοστακόβιτς. Ανακτήθηκε από: https://www.tovima.gr/ Τελευταία πρόσβαση: 19/7/21
  • Πουλτσάκης, Τ. (2015). ΝΤΜΙΤΡΙ ΣΟΣΤΑΚΟΒΙΤΣ (1906-1975): 40 χρόνια από το θάνατό του. Ανακτήθηκε από: https://www.eleftheria.gr/ Τελευταία πρόσβαση: 19/7/21
  • “Λαίδη Μάκβεθ του Μτσενσκ” – Η «λογοκριμένη» όπερα του Ντμίτρι Σοστακόβιτς. (2019). Ανακτήθηκε από: http://www.katiousa.gr/ Τελευταία πρόσβαση: 19/7/21
  • Ντ. Σοστακόβιτς: “Αν μου κόψουν και τα δυο μου χέρια, θα πιάσω ένα φτερό με τα δόντια και θα γράψω μουσική”. (2018). Ανακτήθηκε από: http://www.katiousa.gr/ Τελευταία πρόσβαση: 19/7/21
  • Ο δημοφιλέστερος σοβιετικός συνθέτης είχε ελληνική καταγωγή και αντιφατική σχέση με το καθεστώς. Ο Στάλιν τον αποκήρυξε δυο φορές. Ανακτήθηκε από: https://www.mixanitouxronou.gr/ Τελευταία πρόσβαση: 19/7/21
  • Dmitri Shostakovich, Ανακτήθηκε από: https://www.whosdatedwho.com/ Τελευταία πρόσβαση: 19/7/21
  • Λέμπρεχτ, Ν. (2019). SHOSTAKOVICH’S SECRET LOVE GOES UNDER THE HAMMER. Ανακτήθηκε από: https://slippedisc.com/ Τελευταία πρόσβαση: 24/7/21
  • Nina Vasilyevna Varzar, Ανακτήθηκε από: https://ancestors.familysearch.org/ Τελευταία πρόσβαση: 24/7/21

Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Κωνσταντίνα Αναστασιάδη

Ονομάζομαι Κωνσταντίνα Αναστασιάδη. Έχω σπουδάσει νηπιαγωγός και από μικρή μου άρεσε να γράφω. Στο ελεύθερό μου χρόνο μου αρέσει να διαβάζω, είμαι μέλος πολιτιστικών συλλόγων για την εκμάθηση παραδοσιακών χoρών και ασχολούμαι και με τις πολεμικές τέχνες.

Εβδομαδιαία ενημέρωση απο το maxmag στο email σου

Η ενημέρωση σου, για όλα τα θέματα, επί παντός επιστητού, είναι προτεραιότητα για μας στο MAXMAG. Αυτός είναι κ ο λόγος, για τον οποίο κάθε εβδομάδα οι συντάκτες μας θα επιλέγουν τα 15 σημαντικότερα άρθρα, από όλες τις στήλες του περιοδικού και θα φροντίζουμε να τα λαμβάνεις απευθείας στο email σου. Όλες οι σημαντικές ειδήσεις θα σε περιμένουν να τις ανοίξεις. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι μια εγγραφή στο Newsletter μας. Τι περιμένεις λοιπόν;