Μάρκος Αντώνιος : Ο γενναίος στρατηγός που νικήθηκε από τα βέλη του έρωτα

Πηγή εικόνας: staikoslibraries.gr| Προτομή του Μάρκου Αντωνίου
Πηγή εικόνας: staikoslibraries.gr. | Προτομή του Μάρκου Αντωνίου.

Μάρκος Αντώνιος: ένας από τους σπουδαιότερους ρωμαίους πολιτικούς και στρατηγούς. Ο άνδρας που αναρριχήθηκε στην εξουσία με τη βοήθεια του ίδιου του Ιουλίου Καίσαρα και νικήθηκε κατά κράτος από τον θετό υιό του, Οκταβιανό Αύγουστο. Ο έρωτας του με την βασίλισσα Κλεοπάτρα ενέπνευσε, και εμπνέει μέχρι σήμερα, κάθε είδους καλλιτέχνες. Παρ’ όλα αυτά, υπήρξε η αρχή του τέλους του και τον οδήγησε στην ατίμωση και την αυτοκτονία. Ο Μάρκος Αντώνιος δεν έπαψε ποτέ να είναι γενναίος, την ίδια γενναιότητα όμως που έδειξε στο πεδίο της μάχης, την έδειξε και στον έρωτα. Στην δεύτερη περίπτωση, ωστόσο, δεν τα κατάφερε.


Η άνοδος του Μάρκου Αντώνιου

Ο Μάρκος Αντώνιος γεννήθηκε το 83 π.Χ. (14 Ιανουαρίου) και πέθανε το 30 π. Χ. (1 Αυγούστου). Υπήρξε ρωμαίος πολιτικός και στρατηγός και υποστηρικτής του Ιουλίου Καίσαρα. Με τη βοήθεια του δεύτερου, ο Μάρκος Αντώνιος έγινε Ταμίας, Δήμαρχος, Ίππαρχος και στη συνέχεια Ύπατος. Μετά το θάνατο του αυτοκράτορα Ιουλίου Καίσαρα, ο Μάρκος Αντώνιος μαζί με τον Οκταβιανό Αύγουστο και τον Λέπιδο σχημάτισαν την περίφημη «Τριανδρία». Επρόκειτο για τη συμμαχία των τριών ισχυρών ανδρών, με στόχο την εκδίκηση για τη δολοφονία του Καίσαρα. Το 42 π.Χ., ο Μάρκος Αντώνιος μαζί με τον Οκταβιανό Αύγουστο κατάφεραν, εν τέλει, να εξοντώσουν τους δολοφόνους Βρούτο και Κάσσιο κατά τη μάχη των Φιλίππων, που διεξήχθη στη Μακεδονία.

Αμέσως μετά τη νίκη τους, τα μέλη της Τριανδρίας μοιράστηκαν τα εδάφη που κατέκτησαν. Τα εδάφη χωρίστηκαν σε τρία εκτενή τμήματα. Ο Μάρκος Αντώνιος ανέλαβε τις ανατολικές επαρχίες και την Αίγυπτο. Ωστόσο, η σχέση του με την Αίγυπτο και πιο συγκεκριμένα με την περίφημη  Κλεοπάτρα επρόκειτο να αλλάξει τη ζωή του για πάντα και να τον οδηγήσει στην ατίμωση και τον θάνατο. Ας παρακολουθήσουμε, ωστόσο, την ιστορία από την αρχή…


Μάρκος Αντώνιος και Κλεοπάτρα

Ο Μάρκος Αντώνιος γνώρισε την βασίλισσα Κλεοπάτρα κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας της εκστρατείας του εναντίον των Παρθών. Αρχικός του στόχος ήταν να τιμωρήσει την βασίλισσα γιατί πρόδωσε τον Ιούλιο Καίσαρα και τάχθηκε με το μέρος των δολοφόνων του και εχθρών του ιδίου. Παρά τις βλέψεις του γενναίου πολιτικού και στρατηγού, η μοίρα είχε διαφορετική γνώμη. Ο Αντώνιος γοητεύτηκε αμέσως από την εντυπωσιακή Κλεοπάτρα και όχι μόνο δεν την εκδικήθηκε, αλλά θυσίασε την εξουσία και τη ζωή του για αυτήν. Η επιρροή της επάνω του ήταν τόσο σημαντική και προφανής, που οι ρωμαίοι πολίτες άρχισαν πολύ σύντομα να διαμαρτύρονται και να βλέπουν τον έρωτα τους ως απειλή για την ρωμαϊκή εδαφική ακεραιότητα.

Μάρκος Αντώνιος και Κλεοπάτρα
Πηγή εικόνας: kefaloniapress.gr. | Μάρκος Αντώνιος και Κλεοπάτρα.

Το ποτήρι ξεχείλισε, όταν ο τυφλωμένος από έρωτα Μάρκος Αντώνιος, ζήτησε διαζύγιο από την νόμιμη σύζυγό του Οκταβία (αδερφή του Οκταβιανού Αυγούστου) και προσέφερε ως δώρο στην Αιγύπτια βασίλισσα Κλεοπάτρα εκτεταμένα εδάφη στην Ασία. Η προσφορά των ρωμαϊκών εδαφών σε μία ξένη βασίλισσα εξόργισε τον ρωμαϊκό λαό και τη Σύγκλητο. Επέτρεψε, ακόμη, στον Οκταβιανό Αύγουστο να παρουσιάσει τον Μάρκο Αντώνιο ως προδότη της Ρώμης. Ο μετέπειτα αυτοκράτορας Οκταβιανός εκμεταλλεύτηκε στο έπακρο τις συνθήκες και κήρυξε αμέσως πόλεμο εναντίον του, έως τότε, συμμάχου του. Ο πόλεμος κρίθηκε στην περίφημη Ναυμαχία του Ακτίου στις 2 Σεπτεμβρίου του 31 π. Χ.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ


Η Ναυμαχία στο Άκτιο και το τέλος του Μάρκου Αντωνίου

Ο Οκταβιανός, έχοντας εμπιστοσύνη στις δυνάμεις του δε βιάστηκε καθόλου να επιτεθεί στον Μάρκο Αντώνιο. Αφού φρόντισε πρώτα να υποσκάψει αρκετά το ηθικό των αντιπάλων του, χτύπησε τελικά πρώτος. Ήδη στο μέσο της μονομαχίας, ο στόλος του Μάρκου Αντωνίου άρχισε να υποχωρεί άτακτα. Το αποτέλεσμα είχε κριθεί. Επρόκειτο για τον θρίαμβο του Οκταβιανού. Ο Μάρκος Αντώνιος ήταν πλέον ηττημένος και ατιμωμένος.

Ναυμαχία στο Άκτιο
Πηγή εικόνας: sansimera.gr.| Ναυμαχία στο Άκτιο.

Όταν ο Οκταβιανός επιτέθηκε στην Αλεξάνδρεια το 30 π. Χ. ακόμη και οι σύντροφοι του τον είχαν πλέον εγκαταλείψει και είχαν στραφεί εναντίον του. Όντας σε άσχημη ψυχική κατάσταση, ο Μάρκος Αντώνιος αποφάσισε να δώσει τέλος στη ζωή του. Την ίδια μοίρα είχε η αγαπημένη του Κλεοπάτρα, που προτίμησε την αυτοκτονία από το να γίνει τρόπαιο στα χέρια του θριαμβευτή Οκταβιανού Αυγούστου, που έμελλε απρόσκοπτα πλέον να γράψει μία νέα σελίδα στην ιστορία της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Φημολογείται πως η βασίλισσα πέθανε με το όνομα του Μάρκου Αντωνίου στο στόμα της. Η τελευταία της επιθυμία μάλιστα, ήταν να την ντύσουν με χρυσά ρούχα, ώστε να λάμψει σαν ήλιος όπως την ημέρα που τον γνώρισε.


Μέσα από τη σκοπιά του Κ. Π. Καβάφη

Η τραγική μορφή του Μάρκου Αντωνίου αποτέλεσε μία από τις ιστορικές μορφές εκείνες που γοήτευαν τον σπουδαίο ποιητή Κωνσταντίνο Καβάφη.  Επρόκειτο για μία προσωπικότητα αμφιλεγόμενη, έναν γενναίο στρατηγό και πολεμιστή που ήταν ικανός να θυσιάσει τα πάντα για την Ρώμη, μέχρι που ο έρωτας τον έφτασε στο σημείο να πεθάνει σε δυσμένεια, σαν προδότης της πατρίδας του. Ο Καβάφης με το «Ἀπολείπειν ὁ Θεός Ἀντώνιον,» παρουσιάζει το τέλος του Μάρκου Αντωνίου από τη δική του σκοπιά, με ένα ποίημα που ισορροπεί ανάμεσα στην ειρωνεία και τη βαθιά συναίσθηση της απώλειας:

Κωνσταντίνος Καβάφης «Ἀπολείπειν ὁ Θεός Ἀντώνιον»

Σάν ἔξαφνα, ὥρα μεσάνυχτ’, ἀκουσθεί
ἀόρατος θίασος νά περνᾶ
μέ μουσικές ἐξαίσιες, μέ φωνές –
τήν τύχη σου πού ἐνδίδει πιά, τά ἔργα σου
πού ἀπέτυχαν, τά σχέδια τῆς ζωῆς σου
πού βγῆκαν ὅλα πλάνες, μή ἀνωφέλετα θρηνήσεις.
Σάν ἕτοιμος ἀπό καιρό, σά θαρραλέος,
ἀποχαιρέτα την, τήν Ἀλεξάνδρεια πού φεύγει.
Προ πάντων νά μή γελασθεῖς, μήν πεῖς πως ἦταν
ἕνα ὄνειρο, πώς ἀπατήθηκεν ἡ ἀκοή σου∙
μάταιες ἐλπίδες τέτοιες μήν καταδεχθεῖς.
Σάν ἕτοιμος ἀπό καιρό, σά θαρραλέος,
σάν που ταιριάζει σε πού ἀξιώθηκες μιά τέτοια πόλι,
πλησίασε σταθερά πρός τό παράθυρο,
κι ἄκουσε μέ συγκίνησιν, ἀλλ’ ὄχι
με τῶν δειλῶν τά παρακάλια και παράπονα,
ὡς τελευταία ἀπόλαυσι τούς ἤχους,
τά ἐξαίσια ὄργανα τοῦ μυστικοῦ θιάσου,
κι ἀποχαιρέτα την, τήν Ἀλεξάνδρεια πού χάνεις.

[1911]

Φυσικά η καλλιτεχνική αξιοποίηση του ταραχώδους βίου του Μάρκου Αντωνίου και του έρωτά του με την βασίλισσα Κλεοπάτρα δεν περιορίζεται στο ποίημα του Καβάφη. Έχει εμπνεύσει καλλιτέχνες κάθε είδους, ακόμη και τον ίδιο τον Σαίξπηρ.


Ακολουθεί σύνδεσμος που περιλαμβάνει την απαγγελία του ποιήματος του Καβάφη από τον Δημήτρη Χορν:


Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν για το άρθρο:

  1. «Μάρκος Αντώνιος – Μάρκος Αντώνιος και Ιούλιος Καίσαρας | Μέρος Α’» ανακτήθηκε από lecturesbureau.gr (τελευταία επίσκεψη 30/07/2020).
  2. «Μάρκος Αντώνιος – Μάρκος Αντώνιος και Ιούλιος Καίσαρας | Μέρος Β’» ανακτήθηκε από lecturesbureau.gr (τελευταία επίσκεψη 30/07/2020).
  3. «Μάρκος Αντώνιος – Μάρκος Αντώνιος και Ιούλιος Καίσαρας | Μέρος Γ’» ανακτήθηκε από lecturesbureau.gr (τελευταία επίσκεψη 30/07/2020).
  4. «Κωνσταντίνος Καβάφης “Ἀπολείπειν ὁ Θεός Ἀντώνιον”» ανακτήθηκε από latistor.blogspot.com (τελευταία επίσκεψη 30/07/2020).
  5. «Η Ναυμαχία του Ακτίου» ανακτήθηκε από sansimera.gr (τελευταία επίσκεψη 30/07/2020).
  6. «Μάρκος Αντώνιος» ανακτήθηκε από staikoslibraries.gr (τελευταία επίσκεψη 30/07/2020).
  7. Σέικο Έμμα, «Μάρκος Αντώνιος και Κλεοπάτρα, μια σχέση πάθους και εξουσίας» ανακτήθηκε από pillowfights.gr (τελευταία επίσκεψη 30/07/2020).


Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Ελένη Λαυράνου

Ονομάζομαι Λαυράνου Ελένη. Σπούδασα Φιλολογία και έκανα το Μεταπτυχιακό μου στον τομέα της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. Λατρεύω τη φιλοσοφία, την τέχνη και τη γαστρονομία.

Εβδομαδιαία ενημέρωση απο το maxmag στο email σου

Η ενημέρωση σου, για όλα τα θέματα, επί παντός επιστητού, είναι προτεραιότητα για μας στο MAXMAG. Αυτός είναι κ ο λόγος, για τον οποίο κάθε εβδομάδα οι συντάκτες μας θα επιλέγουν τα 15 σημαντικότερα άρθρα, από όλες τις στήλες του περιοδικού και θα φροντίζουμε να τα λαμβάνεις απευθείας στο email σου. Όλες οι σημαντικές ειδήσεις θα σε περιμένουν να τις ανοίξεις. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι μια εγγραφή στο Newsletter μας. Τι περιμένεις λοιπόν;