Κλεοπάτρα: Η μοιραία βασίλισσα της Αιγύπτου

 

Κλεοπάτρα

Κλεοπάτρα. Το τελευταίο μέλος της δυναστείας των Πτολεμαίων και τελευταία γυναίκα «Φαραώ» που κυβέρνησε την Αίγυπτο. 

Η Κλεοπάτρα έμεινε ιστορικά ως μια ακαταμάχητη και μοιραία γυναίκα. Καλλιεργώντας την τέχνη της σαγήνης σε συνδυασμό με την ευφυία που την διέκρινε «αιχμαλώτιζε» και υπνώτιζε τα πλήθη. Όμως δεν ήταν μόνο αυτό αλλά και κάτι περισσότερο. Χάρη σε εκείνη, η αυτοκρατορία γνώρισε την τελευταία και πιο σπουδαία αναλαμπή της όταν όλα έδειχναν πως η Δυναστεία των Πτολεμαίων έσβηνε. Η Κλεοπάτρα είχε βεβαιότατα δυο πλευρές. Αυτή που γοήτευε και η άλλη που ήταν κρυφή, σκοτεινή και μυστήρια.


Κόρη του Πτολεμαίου ΙΒ’ του νόθου και της Κλεοπάτρας Ε’ Τρύφαινας

Οι γονείς της Κλεοπάτρας. Αριστερά ελληνιστική προτομή του Πτολεμαίου ΙΒ΄ του αυλητή όπως είναι στο Λούβρο του Παρισίου. Ενώ δεξιά βλέπουμε την Κλεοπάτρα Ε’ Τρύφαινα σύμφωνα με το alchetron.com.

Η Κλεοπάτρα VII η Φιλοπάτωρ ή Κλεοπάτρα (Ιανουάριος 69 π.Χ – 12 Αυγούστου 30 π.Χ.) ήταν κόρη του Πτολεμαίου ΙΒ’ του Αυλητή (117 – 51 π.Χ.). Ο ενδέκατος ή δωδέκατος σύμφωνα με κάποιες εκδοχές βασιλιάς της Δυναστείας των Πτολεμαίων. Στην ιστορία όμως έμεινε ως «Αυλητής» ή «Νόθος». Η μητέρα της ήταν η Κλεοπάτρα Ε’ Τρύφαινα και μέλος της Δυναστείας των Πτολεμαίων. Πέπλα μυστηρίου καλύπτουν την καταγωγή της αν και οι πολλές πηγές την αναφέρουν ως αδερφή ή ξαδέρφη του Πτολεμαίου ΙΒ’ του Αυλητή.


Η άνοδος στο θρόνο

Κλεοπάτρα
Η Κλεοπάτρα επονομαζόμενη και «Βασίλισσα των Βασιλέων» από τον Frederick Arthur Bridgman (1896).

Λίγο πρίν πεθάνει ο Πτολεμαίος ΙΒ (σε ηλικία 44 ή 45 ετών) όρισε ως διαδόχους του θρόνου, την κόρη του Κλεοπάτρα και τον Πτολεμαίο ΙΓ΄, ο μεγαλύτερος από τους άρρενες αδερφούς της. Η Κλεοπάτρα ήταν μόλις 17 ή 18 ετών όταν έγινε αυτό και ο αδερφός της 9 ή 10 ετών. Συμβασίλεψε με την αδερφή του από το 51 ως το 47 π.Χ. Και αυτό γιατί μια θεωρία τον θέλει να πνίγεται το 47 π.Χ. στον Νείλο. Παρόλη τη συμβασιλεία όμως, στα νομίσματα της χώρας εμφανίστηκε μόνο το δικό της πρόσωπο με την επιγραφή «Κλεπάτρα Βασιλλίσης». Η αυτοκρατορία της περιλάμβανε ολόκληρη την Αίγυπτο, Κύπρο, τμήμα της Λιβύης και κάποιες περιοχές της μέσης ανατολής.

Advertisement

Η εξωτερική εμφάνιση της Κλεοπάτρας

Κλεοπάτρα
Χρησιμοποιώντας εικόνες και αρχαία τεχνόεργα καθώς και ένα δακτυλίδι της Κλεοπάτρας 2000 χρόνια πριν, το πανεπιστήμιο του Cambridge University’s και η Sally Ann Ashton κατόρθωσαν να ανασκευάσουν τη μορφή της Κλεοπάτρας.

ΚλεοπάτραΧάρη στην εργασία δεκάδων μελετητών, όπως οι αρχαιολόγοι Φρανκ Γκοντιό και ιστορικοί τέχνης όπως ο Πάολο Μορένο, είμαστε σε θέση να ανασυνθέσουμε με ακρίβεια τη ζωή και το χαρακτήρα, την ένδυση και τις συνήθειες, ακόμα και τη φυσική της εμφάνιση. Η Κλεοπάτρα ήταν μικρόσωμη, αλλά όχι αδύνατη, με δέρμα και μάτια ανοκιτού χρώματος. Είχε τριγωνικά μάγουλα, στενή μακρυά μύτη με την όψη του κάτω χείλους να εμφανίζει το χαρακτηριστικό προγναθισμό της δυναστείας των Πτολεμαίων. Κατά τον Πλούταρχο δεν ήταν όμορφη, αλλά σαγηνευτική. Τα βλέφαρα ήταν βαμμένα πράσινα, τα μάγουλα στους τόνους του κόκκινου και του λευκού και το περίγραμμα των χειλιών ζωγραφισμένο.

Κλεοπάτρα
Προσπάθεια ανακατασκευής της Κλεοπάτρας βασισμένη σε αγάλματα και αρχαία νομίσματα.

Το μυστικό της αιώνιας νεότητας και τα περιβόητα λουτρά της Κλεοπάτρας από γάλα γαϊδούρας

Κλεοπάτρα

Στην ιστορία έμεινε και για έναν ακόμη λόγο. Ένα από τα μυστικά ομορφιάς της ήταν τα λουτρά της από γάλα γαϊδούρας. Το οποίο ήταν ιδιαίτερα ευεργετικό λόγω της οξύτητας του και πρόσφερε πλούσια ενυδάτωση. Λέγεται πως χρησιμοποιούσε ένα μείγμα από μικρό γαιδούρι μαζί με φρέσκο μέλι και αμυγδαλέλαιο. Ήταν κοινό μυστικό πως κάθε φορά που ταξίδευε έπαιρνε μαζί της ένα ζευγάρι από γαιδούρια για να μπορεί να παίρνει το μπάνιο της.


Τα όπλα της Κλεπάτρας: Η τέχνη της σαγήνης και της πειθούς

Κλεοπάτρα
Αριστερά, το μαρμάρινο άγαλμα της Κλεοπάτρας VII στο μουσείο Altes του Βερολίνου. Δεξιά, η απεικόνιση της Κλεοπάτρας σε ασημένιο δηνάριο. Βρέθηκε το 1972 και εκτείθεται στο πανεπιστήμιο του Newcastle από τις 14 Φεβρουαρίου 2007.

Οι αναφορές του Πλούταρχου για την Κλεοπάτρα μας λένε πως η συναστροφή μαζί της ήταν τόσο σαγηνευτική και δε μπορούσες να αντισταθείς… Δεν ήταν όμως όμορφη!

Advertisement

«Γιατί η ομορφιά της καθ᾽ εαυτήν δεν ήταν, λένε, απαράμιλλη ούτε τέτοια ώστε να αφήνει έκθαμβους όσους την έβλεπαν, η συναναστροφή όμως μαζί της είχε κάτι το σαγηνευτικό, στο οποίο δε μπορούσες να αντισταθείς, και η μορφή της, σε συνδυασμό με την πειθώ του λόγου της και το ήθος που, κατά κάποιον τρόπο, συνόδευε την επικοινωνία της με τους άλλους, είχε κάτι το συναρπαστικό. Επίσης, όταν μιλούσε, ήταν απόλαυση να ακούς τον ήχο της φωνής της, ενώ και τη γλώσσα της, σαν όργανο πολύχορδο, την προσάρμοζε με ευχέρεια σε οποιαδήποτε γλώσσα ήθελε και έτσι μόνο με ελάχιστους βαρβάρους επικοινωνούσε μέσω διερμηνέα, ενώ κατά κανόνα τις απαντήσεις τις έδινε η ίδια, όπως επί παραδείγματι στους Αιθίοπες, στους Τρωγλοδύτες, στους Εβραίους, στους Άραβες, στους Σύρους, στους Μήδους και στους Πάρθους».

Πλούταρχος. 


Μιλούσε πάνω από 15 γλώσσες

Ήταν ευχάριστη και ήξερε να ψυχαγωγεί με τον καλύτερο τρόπο τους συνομιλητές της. Άλλες πηγές την αναφέρουν ως πολύγλωσση, αφού γνώριζε εκτός από τα Αιγυπτιακά και Αραμαικά, Εβραικά και Αραβικά. Λέγεται ακόμη ότι είχε μάθει τις γλώσσες και πολλών άλλων, ενώ οι προκάτοχοί της βασιλείς δεν είχαν υποβληθεί στον κόπο να μάθουν ούτε την Αιγυπτιακή γλώσσα, ενώ κάποιοι είχαν ξεχάσει ακόμη και τα Μακεδονικά.


Ποθηνός και Αχιλλάς, δυο πρόσωπα κλειδιά επί βασιλείας της Κλεοπάτρας

Ένα από τα πρόσωπα που απέκτησαν εξουσία επί Κλεοπάτρας ήταν ο Ποθεινός, ευνούχος και παιδαγωγός του Πτολεμαίου Θεόδοτου από τη Χίο και ο στρατηγός Αχιλλάς. Στην αυτοκρατορία υπήρχαν ακόμη ρωμαϊκά στρατεύματα τα οποία αποτελούνταν κυρίως από Γαλάτες και Γερμανούς. Μονιμοποιούσαν δε την παρουσία τους, πραγματοποιώντας γάμους με ντόπιες γυναίκες Αιγυπτιακής ή Ελληνικής καταγωγής. Η συμπεριφορά του Ποθεινού ήταν εχθρική απέναντι στον Καίσαρα, αλλά και η Ρωμαική φρουρά ήταν επίσης εχθρική στην Σύγκλητο. Αφού ήταν εγκαταστημένη εκεί μεγάλο χρονικό διάστημα λόγω της προσάρτησης της Αιγύπτου στη Ρώμη. Ο Ποθεινός έπαιξε σημαντικό ρόλο στο να φύγει η Κλεοπάτρα από την Αλεξάνδρεια.

Advertisement

Η γνωριμία με τον Gaius Iulius Caesar ή Ιούλιο Καίσαρα

Ιούλιος Καίσαρας
Gaius Iulius Caesar.

Ο Ιούλιος Καίσαρ ο νομοθέτης, ρήτορας και ιστορικός ως στρατηγός φαίνεται να έπαιξε πρωτεύοντα ρόλο στον μετασχηματισμό της Ρωμαικής Δημοκρατίας. Στην Αλεξάνδρεια ο Καίσαρ επιζητά τη συμμαχία της Κλεοπάτρας. Ο Ποθεινός και ο στρατηγός Αχχιλάς αποφασίζουν την εξόντωση του Καίσαρα. Ο Καίσαρ το πληροφορείται και  θανατώνει τον Ποθεινό, ενώ ο Αχχιλάς διέφυγε, πολιορκώντας τον Καίσαρα στα βασιλικά ανάκτορα. Τότε ήταν που κάηκε και σημαντικό τμήμα της βιβλιοθήκης της Αλέξανδρειας. Όταν ήρθαν οι ενισχύσεις, ο Καίσαρ εγκατέστησε την Κλεοπάτρα στο θρόνο με συμβασιλέα τον νεώτερο αδελφό της Πτολεμαίο ΙΔ’. Εννέα μήνες φαίνεται πως ήταν κάτι παραπάνω απο αρκετοί, αφού πλην της συμμαχίας ο Καίσαρ μαζί με την Κλεοπάτρα φέρνουν στη ζωή τον γιο τους, τον Πτολεμαίο ΙΕ ΄ή Καισαρίωνα.


Το χρονικό ενός μεγάλου έρωτα Καίσαρ & Κλεοπάτρα. Στη σαγήνη όλα επιτρέπονται

Η σεξουαλική του δράση ήταν τέτοια που όταν τέλεσε θρίαμβο για την κατάκτηση της Γαλατίας, οι στρατιώτες του τραγουδούσαν «Πολίτες, κλειδώστε τις γυναίκες σας, γιατί έρχεται ο φαλακρός μοιχός».

Κλεοπάτρα
Gaius Iulius Caesar.

Κατά την πρώτη τους συνάντηση, ο Πλούταρχος αναφέρει χαρακτηριστικά: Παρά το γεγονός ότι και από τον ίδιο και από τους φίλους του δεχόταν πολλά γράμματα με τα οποία την προκαλούσαν, περιφρόνησε και αγνόησε τόσο επιδεικτικά τον άνδρα. Η ίδια ήταν ξαπλωμένη κάτω από στέγαστρο χρυσοποίκιλτο, στολισμένη, όπως ζωγραφίζουν την Αφροδίτη, ενώ αγόρια όμοια με ζωγραφισμένους Έρωτες έστεκαν από τη μια και από την άλλη, ανεμίζοντας ριπίδια. Επίσης, οι ωραιότερες θεραπαινίδες, ντυμένες Νηρηίδες και Χάριτες, έστεκαν άλλες πλάι στα πηδάλια και άλλες πλάι.


Δείπνο για δυο

Έστειλε λοιπόν ο Αντώνιος και την καλούσε σε δείπνο· αυτή ωστόσο εξέφρασε την επιθυμία να την επισκεφθεί καλύτερα εκείνος. Θέλοντας λοιπόν από την πρώτη στιγμή να δείξει την καλή του διάθεση και τα φιλικά του αισθήματα, ανταποκρίθηκε και πήγε. Εκεί βρέθηκε μπροστά σε προετοιμασία ανώτερη από οποιαδήποτε περιγραφή· όμως αυτό που του προκάλεσε τη μεγαλύτερη εντύπωση ήταν το πλήθος των φώτων. Γιατί τόσα φώτα λέγεται ότι είχαν τοποθετηθεί και άναβαν συγχρόνως σε όλα τα σημεία, και με τέτοιες κλίσεις και τέτοιους συνδυασμούς το ένα σε σχέση με το άλλο είχαν οργανωθεί και διαταχθεί σε σχηματισμούς τετραγώνων και κύκλων, ώστε το θέαμα εκείνο να συγκαταλέγεται στα λίγα ωραία θεάματα που θα άξιζε να δει κανείς.

Σύμφωνα με ορισμένους συγγραφείς όπως ο Σουητώνιος: «Ο Καίσαρ αγάπησε περισσότερο από κάθε άλλη γυναίκα τη Σερβιλία, μητέρα του Δέκιμου Βρούτου». Ο δε Πλούταρχος είναι ακόμη πιο κατηγορηματικός και λεπτομερής σε αυτόν τον ισχυρισμό.

Κλεοπάτρα
Η δολοφονία του Ιούλιου Καίσαρα σε πίνακα του Vincenzo Camuccini.

Τον Μάρτιο του 44 π.Χ δολοφονήθηκε στην Σύγκλητο με  είκοσι τρία χτυπήματα και κατέρρευσε στη βάση του αγάλματος του Πομπήιου. Παρά τις προειδοποιήσεις που είχε από την Καλπουρνία να μη πάει στη Σύγκλητο εκείνη την ημέρα γιατί είχε δει στον ύπνο της ότι τον κρατούσε στην αγκαλιά της σφαγμένο. Οι συννομώτες τον χτύπησαν άπαντες για να έχουν όλοι συμμετοχή στον φόνο, ενώ οι υπόλοιποι συγκλητικοί παρακολουθούσαν με φρίκη. Όταν είδε και τον Βρούτο να ορμά εναντίον του είπε στα Ελληνικά «Και συ, τέκνον Βρούτε;» και σκέπασε το κεφάλι του με την τήβεννο. Η δολοφονία του Καίσαρα έθεσε την Κλεοπάτρα σε τρομερό κίνδυνο. Σημείο ορόσημο για να εγκαταλείψει την πόλη και να επιστρέψει στο βασίλειο της.


Μάρκος Αντώνιος & Κλεοπάτρα: Μέχρι να μας χωρίσει ο θάνατος

Κλεοπάτρα
Marcus Antonius.

Ο Marcus Antonius ή Μάρκος Αντώνιος ήταν Ρωμαίος πολιτικός – στρατηγός. Υπηρέτησε ως ένας από τους υποστηρικτές στρατηγούς του Καίσαρα κατά τον εμφύλιο πόλεμο και την κατάκτηση της Γαλατίας.

Ο Αντώνιος ετοιμαζόταν για πόλεμο όταν καλέσε την Κλεοπάτρα να απολογηθεί για τις κατηγορίες πως έδινε χρήματα στον Κάσσιο και πως δεν είχε βοηθήσει στη μάχη των Φιλλίπων. Η συνάντηση έγινε στην Κιλικία. Μεταβαίνοντας στην Κιλικία μέσα από τον ποταμό Κύδνο το 41π.Χ και παριστάνοντας μια νέα Αφροδίτη με ακολουθία από Ερωτιδείς, Νηρηίδες και Χάριτες, κατάφερε να τον αποπλανήσει. Από εκείνο το σημείο και μετά, η Κλεοπάτρα έγινε ερωμένη του και του χάρισε τα δίδυμα Αλέξανδρος Ήλιος και Κλεοπάτρα Σελήνη. Ενώ το 36 π.Χ., η επιστροφή του Αντώνιου στην Αίγυπτο θα κατέληγε σε ακόμα ένα γιο, τον Πτολεμαίο Φιλάδελφο.


Το τέλος του Μάρκου Αντώνιου

Ωστόσο οι αναταραχές στην Ρωμαική αυτοκρατορία οδήγησαν στην ναυμαχία του Ακτίου τον Σεπτέμβρη του 31 π.Χ. Όπου επήλθε ολοκληρωτική συντριβή στον στρατό του Αντώνιο. Η Κλεοπάτρα κλείστηκε σε ένα ταφικό μνημείο κάπου στην πόλη, δίνοντας στον Αντώνιο την εντύπωση ότι αυτοκτόνησε. Μαζί είχε δύο από τις γυναίκες της, που τα ονόματά τους ήταν Ειράς και Χάρμιον. Ο Αντώνιος αυτοκτονεί με το σπαθί του λόγω της ψευδής είδησης του θανάτου της, αλλά δεν πέθανε, προτού μπει στο μέρος όπου κρυβόταν η Κλεοπάτρα. Κανείς δεν ξέρει τι συνέβη εκεί, παρά μονάχα η βασίλισσα και οι δύο γυναίκες. Όταν οι Ρωμαίοι έφτασαν εκεί βρήκαν απλώς το άψυχο σώμα του. Η Κλεοπάτρα, ακολουθώντας τη μοίρα του εραστή της, αυτοκτόνησε λίγες μέρες αργότερα.


Ο θάνατος της Κλεοπάτρας και οι διαφορετικές εκδοχές αυτού

Κλεοπάτρα
Ο θάνατος της Κλεοπάτρας. Έργο του Jean André Rixens (Γάλλου ζωγράφου, 1846-1924).

Μια ιστορία που κυκλοφόρησε μετά θάνατον ήταν πως της έστειλαν μυστικά μια ή δυο ασπίδες (είδος οχιάς) για να την δαγκώσουν. Κανένα φίδι βέβαια δεν βρέθηκε στο δωμάτιο, αλλά μόνο κάποια σημάδια από δάγκωμα στο σώμα της. Κάποιοι λόγιοι λένε ότι ο Οκταβιανός έστειλε τους φρουρούς του να δολοφονήσουν την Κλεοπάτρα, αφού είχε ήδη σκοτώσει τον γιο της. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν πως πέθανε από θανατηφόρο κοκτέιλ φαρμάκων. Βρέθηκε πάπυρος σύμφωνα με τον ιστορικό καθηγητή Christoph Schafer, ο οποίος έλεγε πως η Κλεοπάτρα έκανε δοκιμές με αυτά. Για το τέλος της πάντως δεν υπάρχει επίσημη ιστορική συναίνεση.


Κλεοπάτρα και κινηματογραφική μεταφορά στο cinema

Κλεοπάτρα

Η καλύτερη κινηματογραφική μεταφορά της Κλεοπάτρας είναι αναφισβήτητα η ταινία Cleopatra (1963) σε σκηνοθεσία του Joseph L. Mankiewicz. Στον ρόλο της Φιλοπάτωρ η μια και μοναδική Elizabeth Taylor, o Richard Burton στον ρόλο του Μάρκου Αντώνιου και ο Rex Harrison ως Ιούλιος Καίσαρας. Χαρακτηρίστηκε ως η πιο ακριβή κινηματογραφική παραγωγή εδώ και 35 χρόνια. Αφού κόστισε 44.000.000 δολάρια, σημερινά 300.000.000 δολάρια. Δυο διασκορπισμένα cast, δυο σκηνοθέτες, δυόμιση χρόνια φιλμογραφίας σε Αγγλία, Ιταλία, Αίγυπτο και στα κινηματογραφικά στούντιο της Twentieth Century Fox’s. Καθώς και το σκανδαλώδες ρομάντζο ανάμεσα σε Elizabeth Taylor και Richard Burton την καθιέρωσαν ως την καλύτερη Κλεοπάτρα που είδαμε ποτέ στην μεγάλη οθόνη.


Η Κλεοπάτρα ήταν ένα μεγάλο πολιτικό ταλέντο που κατάφερε να εμπνεύσει τον Ιούλιο Καίσαρα και στην συνέχεια τον Μάρκο Αντώνιο για τη δημιουργία μιας τεράστιας ρωμαικής αυτοκρατορίας. Ως απόγονος της Δυναστείας των Πτολεμαίων βάδιζε στα χνάρια του μεγάλου Αλεξάνδρου με σκοπό να ξαναδώσει στην Αίγυπτο το χαμένο της γόητρο. Τεκμηριωμένα ιστορικά δεν υπάρχει καμία άλλη γυναίκα πλην εκείνης  που είχε τόσο μεγάλο όραμα…


Ακολουθεί βίντεο. 

Πηγές

Παρόμοια άρθρα που μπορεί να σ’ενδιαφέρουν:


SHARE:

Εβδομαδιαία ενημέρωση απο το maxmag στο email σου

Η ενημέρωση σου, για όλα τα θέματα, επί παντός επιστητού, είναι προτεραιότητα για μας στο MAXMAG. Αυτός είναι κ ο λόγος, για τον οποίο κάθε εβδομάδα οι συντάκτες μας θα επιλέγουν τα 15 σημαντικότερα άρθρα, από όλες τις στήλες του περιοδικού και θα φροντίζουμε να τα λαμβάνεις απευθείας στο email σου. Όλες οι σημαντικές ειδήσεις θα σε περιμένουν να τις ανοίξεις. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι μια εγγραφή στο Newsletter μας. Τι περιμένεις λοιπόν;

Follow Newsweek

Κάνοντας εγγραφή στο newsletter μας θα λαμβάνετε όλα τα τελευταία νέα που ανεβαίνουν στην ιστοσελίδα του MAXMAG

Advertisement

Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Η Φωτεινή Μακρή είναι ᴘᴄ ɪɴᴛᴇʀɴᴇᴛ ᴛᴇᴄʜɴɪᴄɪᴀɴ ᴀɴᴅ ᴛᴇᴄʜ sᴜᴘᴘᴏʀᴛ. Έχει πλούσια αρθρογραφία από τον Σεπτέμβριο του 2017 στα:www.grafomichani.com-www.creteonair.eu-www.mikrofwno.gr - www.enfo.gr- www.maxmag.gr . Αρθρογραφεί στο www.mikrofwno.gr όπου έχει την δική της σατυρική στήλη με όνομα οι γλωσσοκοπάνες. Στο www.maxmag.gr γράφει στην κατηγορία αφιερώματα. Τον Αύγουστο του 2018 δημιούργησε το Daily Madness stories δηλαδή μικρές ιστορίες καθημερινής τρέλας σε μορφή εικονογραφημένου .

Αφήστε το σχόλιο σας

Το MAXMAG είναι ένα περιοδικό που μπήκε δυναμικά στο χώρο της διαδικτυακής ενημέρωσης. Κοινό όλων: η αγάπη για την αρθρογραφία, την οποία ο καθένας ξεχωριστά τη συνδέει με το αντικείμενο που γνωρίζει καλά και, συνήθως, έχει σπουδάσει.

Follow Newsweek

Κάνοντας εγγραφή στο newsletter μας θα λαμβάνετε όλα τα τελευταία νέα που ανεβαίνουν στην ιστοσελίδα του MAXMAG