Αττίκ: Η ζωή του, ένα γλυκόπικρο τραγούδι

SHARE

 

Είναι η ιστορία ενός καλλιτέχνη που γέρασε πάνω στο παλκοσένικο, κάνοντας χιούμορ ή τραγούδια και σκορπίζοντας ένα γέλιο ή ένα δάκρυ αναλόγως με το κέφι του κοινού. Του κοινού… που δεν υποπτεύεται ποτέ ποιο δράμα ή ποια κωμωδία μπορεί να κρύβει κάθε καλλιτέχνης πίσω από τα συναρπαστικά και εφήμερα χειροκροτήματα.

Από την ταινία του Γιώργου Τζαβέλα, «Χειροκροτήματα».

1944, βράδυ 29ης Αυγούστου. Στην κατεχόμενη από τους Ναζί Αθήνα ένας μικρόσωμος άντρας, γύρω στα 60, περπατά σκυφτός από την κούραση, τις κακουχίες και τις σκέψεις, επιστρέφοντας στο σπίτι. Αφηρημένος, καθώς ήταν, σκόνταψε σ’ ένα διερχόμενο ποδήλατο και πριν προλάβει να πει «με συγχωρείτε» δέχεται επίθεση με βάρβαρα χτυπήματα. Γερμανός στρατιώτης ο ποδηλάτης, άρχισε να φωνάζει και να τον γρονθοκοπεί με όλη του τη δύναμη, μέχρι που βαρέθηκε και συνέχισε το δρόμο του, παρατώντας το θύμα του πεσμένο στο δρόμο. Ο άντρας κατάφερε να μαζέψει τις λιγοστές δυνάμεις που του είχαν απομείνει και λίγο αργότερα καταρρέει στο κρεβάτι του δωματίου του, σακατεμένος και σε απόγνωση. Ο πόνος δεν αντέχεται και τα βερονάλ στο κομοδίνο είναι η μόνη λύση.

Έτσι έσβησε ο Κλέωνας Τριανταφύλλου, που για τον κόσμο ήταν ο αγαπημένος τροβαδούρος Αττίκ.

Είχε κλίση στη μουσική από πολύ μικρή ηλικία και είχε ήδη ξεκινήσει μαθήματα πιάνου και φλάουτου στην Αίγυπτο
Πηγή εικόνας: visitkythera.com_.jpg:

Τα πρώτα χρόνια του Αττίκ

Ο Αττίκ γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια, στις 19 Μαρτίου του 1885. Ο πατέρας του ήταν πλούσιος βαμβακοπαραγωγός και έμπορος της Αιγύπτου και η μητέρα του κόρη βουλευτή των Κυθήρων, επίσης ευκατάστατη και με πολύ καλή μόρφωση. Είχε επίσης έναν αδελφό και 2 αδελφές. Το 1902, μετά το θάνατο του πατέρα του, η οικογένεια εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, όπου ο Αττίκ συνέχισε τις σπουδές του στη μουσική, στην οποία είχε κλίση από πολύ μικρή ηλικία και είχε ήδη ξεκινήσει μαθήματα πιάνου και φλάουτου στην Αίγυπτο. Στην Αθήνα ολοκλήρωσε και τις σπουδές του στη νομική, όπως και ο αδερφός του, και το 1907 ταξίδεψαν μαζί στο Παρίσι για να συνεχίσουν τις σπουδές τους στις πολιτικές επιστήμες, καθώς οι δυο νέοι ήταν προορισμένοι από την οικογένεια να ακολουθήσουν μια λαμπρή διπλωματική σταδιοδρομία. Ωστόσο, αντ’ αυτού, οι δυο αδελφοί εγγράφηκαν στο φημισμένο κονσερβατόριο του Παρισιού (Conservatoire de Paris) και επικεντρώθηκαν στις μουσικές σπουδές.

Advertisement

Ο Κλέων Τριανταφύλλου γίνεται Αττίκ

Στο Παρίσι ξεκινά για τον καλλιτέχνη μια περίοδος γεμάτη έμπνευση και δημιουργία. Από τον πρώτο κιόλας καιρό αρχίζει να εργάζεται ως πιανίστας στα café-concert. Ξεκινά να μελοποιεί ποιήματα και να συνθέτει τα πρώτα του τραγούδια. Λίγο αργότερα, τον φιλοξενούν οι μεγαλύτερες σκηνές του Παρισιού και συνεργάζεται με τους μεγαλύτερους ερμηνευτές της εποχής, δίνοντάς τους δικά του τραγούδια, υπογράφει πολυετές συμβόλαιο με τον μεγαλύτερο εκδοτικό οίκο, εκδίδοντας περίπου τριακόσιες συνθέσεις, μουσική για πιάνο, μπαλέτο και οπερέτα και γίνεται ιδιαιτέρως δημοφιλής, καθώς περιοδεύει σε διάφορες χώρες, και ως ηθοποιός πλέον, συνεργαζόμενος με γνωστούς θιάσους εκείνης της εποχής. Ο Κλέωνας Τριανταφύλλου έχει ξεκινήσει πια μια αξιόλογη, μεγάλη καριέρα και ήδη είναι ο γνωστός συνθέτης Αττίκ.
Το 1930 επιστρέφει στην Αθήνα για να συμπαρασταθεί στην οικογένεια του, η οποία αντιμετωπίζει σοβαρά οικονομικά προβλήματα και επιπλέον η αδερφή του ασθενεί βαριά. Η Αθήνα του μεσοπολέμου ακμάζει πολιτιστικά και στην αστική μουσική κουλτούρα κυριαρχούν το ρεμπέτικο και η επιθεώρηση. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο νεοφερμένος Αττίκ αισθάνεται έντονα την ανάγκη να δημιουργήσει και αρχίζει να σκέφτεται τα επόμενα βήματά του. Θέλει να φτιάξει κάτι λιτό και πνευματώδες, κάτι ξεχωριστό και αν και γαλουχημένος με τη γαλλική νοοτροπία στα μουσικά θέματα επιζητά να προσεγγίσει το αθηναϊκό κοινό και να αναπτύξει μια σχέση μαζί του. Ανοίγει την «Μάντρα» το Καλοκαίρι του 1930 κι έτσι ξεκινά μια σπουδαία εποχή και για εκείνον μα και για τους Αθηναίους και τα μουσικά πράγματα της Ελλάδας, καθώς ο Αττίκ φέρνει το νέο είδος του «ελαφρού» τραγουδιού και καθιερώνεται ως ο πρώτος σημαντικός συνθέτης του νεοελληνικού τραγουδιού.

Ο Αττίκ στο Παρίση
Πηγή εικόνας: www.mixanitouxronou.gr

Πολλές σανίδες, λίγη μπογιά και αρκετή πρωτοπορία

Στην οδό Μεθύμνης, στον αριθμό 20, κοντά στην τότε πλατεία Αγάμων, σημερινή πλατεία Αμερικής, η θρυλική «Μάντρα του Αττίκ» που αντιπροσώπευε την ίδια την ταυτότητα του καλλιτέχνη, θα γινόταν ίσως το διασημότερο στέκι εκείνης της εποχής στην Αθήνα. Ο ίδιος ο Αττίκ περιγράφει: «Πολλές σανίδες, λίγη μπογιά και αρκετή πρωτοπορία. Ένα ξύλινο παράπηγμα-σκηνή, ύψους έξι-επτά μέτρων και δίπλα η αυλόπορτα που ήταν η είσοδος. Στο δρόμο η πρόσοψη παριστάνει ένα φτωχικό διώροφο σπιτάκι με ζωγραφισμένα πορτοπαράθυρα. ‘Ενα αληθινό παράθυρο στο ισόγειο που στην πραγματικότητα ήταν το ταμείο και μια αληθινή μπαλκονόπορτα με μπαλκόνι στο δεύτερο πάτωμα. Στην είσοδο γλάστρες με φυτεμένα… μακαρόνια. Στην πόρτα ψηλά ένα κλουβί με μια σαρδέλα αντί πουλιού, μαρτυρούσε την εκ μητρός καταγωγή μου και μην ξεχνάτε ότι οι Τσιριγώτες έβαλαν την σαρδέλα στο κλουβί να τραγουδήσει. Στο μπαλκόνι ακουμπισμένος με το αριστερό χέρι στα κάγκελα, σκυφτός προς τα έξω ένας Αττίκ με αγγελικό χαμόγελο να κάνει με το δεξί χέρι μια χειρονομία υποδοχής. Αυτός ο Αττίκ ήταν ανδρείκελο σε φυσικό μέγεθος, έργο γνωστού γλύπτου, μοναδικού σε τέτοιες δύσκολες εργασίες. Του φορούσαμε απαράλλαχτα τα δικά μου ρούχα, που είχα τότε καθιερώσει, άσπρο πουκάμισο, άσπρα παπούτσια και κάλτσες και τα λοιπά, ήταν όλα τόσο επιτυχημένα – που πολλοί γελιόντουσαν και μου φώναζαν από κάτω – πηγαίνοντας στο ταμείο: Αττίκ πες να μας δώσουν καλές θέσεις! Τέτοιος καλλιτέχνης ήταν ο γλύπτης Φώσκολος. Εννοείται ότι κάθε βράδυ το ανδρείκελό μου έμπαινε μέσα, αλλιώς η μαρίδα της γειτονιάς θα το ετάραζε στις πετριές και θα μου έσπαζε το κεφάλι, που επλήρωσα τότε στο Φώσκολο πέντε χιλιάδες δραχμές. Θα σκεφθείτε ίσως: Τί να κοστίζει άραγε το αληθινό; Απαντώ – Πολύ λιγότερα».

Advertisement

Η πρεμιέρα έγινε την 1η Αυγούστου του 1930 και προηγήθηκε η παρακάτω ανακοίνωση, την οποία έγραψε ο ίδιος ο Αττίκ:
Αγαπητή Πατρίς,
Θερμώς σε παρακαλώ, όπως αναγγείλης, ότι την προσεχή Παρασκευήν 1ην Αυγούστου θ’ αρχίσω τας παραστάσεις εις το μικροσκοπικόν μου θεατράκι «Η Μάντρα» οδός Μεθύμνης 20, Πλατεία Αμερικής.
Το είδος του θεάτρου αυτού, καινοφανές διά τας Αθήνας, θα ομοιάζη αφ’ ενός, εις τας γενικάς του γραμμάς προς τα Καλλιτεχνικά Καμπαρέ των Παρισίων, ως το «Theatre de 10 heures», «Deux anes» κλπ., αφ’ ετέρου δε ως το «Letoutehiza Mjch»-Νυχτερίδα, του Μπάλιεφ της Μόσχας, προσηρμοσμένον εις τας απαιτήσεις της Αθηναϊκής νοοτροπίας.
Εκτελεσταί των διαφόρων αριθμών του προγράμματος, ήτοι, ασμάτων, επικαίρων τετραστίχων, απαγγελιών, μονοπράκτων «Sketch» κλπ. θα είνε αυτοί ούτοι οι συγγραφείς.
Εις την καλλιτεχνικήν αυτήν προσπάθειαν θα έχω ως πολυτίμους συνεργάτας τους γνωστοτάτους συγγραφείς κ.κ. Π. Χορν, Α. Βώττην, και τινάς άλλους καλλιτέχνας, μη συγγραφείς.
Μετά πολλής αγάπης
και των εκ των προτέρων ευχαριστιών μου
Κλέων Τριανταφύλλου
«Attic».

Η "Μάντρα" του Αττίκ
Πηγή εικόνας: anamniseisaigyptou.wordpress.com

Το 1938 η «Μάντρα» μεταφέρθηκε στην ταβέρνα «Μονμάρτη», Αχαρνών με Ηπείρου, κι έμεινε σε αυτόν το χώρο ως το 1940, οπότε και σταμάτησε να λειτουργεί με την κήρυξη του ελληνοϊταλικού πολέμου. Κατά το διάστημα της λειτουργίας της πολλοί, γνωστοί μετέπειτα, καλλιτέχνες ανέβηκαν στην σκηνή της. Ο Παντελής Χορν, ο Μίμης Ευαγγελίδης, ο Αντώνης Βώτης, η Καίτη Ντιριντάουα, ο Ορέστης Λάσκος, καθώς και πολλές γνωστές τραγουδίστριες που μαθήτευσαν δίπλα στον σπουδαίο καλλιτέχνη, όπως η Κάκια Μένδρη, η Νινή Ζαχά, η Δανάη Στρατηγοπούλου – με την οποία συνεργάστηκε για χρόνια, δημιουργώντας τραγούδια που άφησαν εποχή κι ακούγονται ως τις μέρες μας -, Λουίζα Ποζέλι, Ζωή Νάχη, Καλή Καλό, Λέλα Μιτσούκο, οι αδερφές Καλουτά, επίσης ο Γιώργος Οικονομίδης, ο Μίμης Τραϊφόρος και άλλοι.
Με τα προγράμματά του, ο Αττίκ, διάρκειας δύο ωρών το καθένα, κατάφερε στα χρόνια αυτά να καθιερώσει ένα δικό του λαϊκό θέατρο, στο οποίο το κοινό συμμετείχε ενεργά, ενώ ταυτόχρονα διασκέδαζε, ξεφεύγοντας για λίγο από τα καθημερινά και τις δυσκολίες της ζωής, καθώς ο πόλεμος σε λίγο θα ήταν πλέον πραγματικότητα.

Advertisement

Τα τελευταία χειροκροτήματα

Ο Αττίκ, ένας σπουδαίος καλλιτέχνης κι ένας υπέροχος άνθρωπος, γεμάτος ευαισθησίες, που αγάπησε πολύ τη μουσική και τις γυναίκες, καθώς έκανε τρεις γάμους κι έγραψε γι’ αυτές τα ωραιότερα τραγούδια του, τα τελευταία του χρόνια ήταν απογοητευμένος. Απογοητευμένος από τον χωρισμό του με τον μεγάλο έρωτα της ζωής του, τη δεύτερη σύζυγό του Μαρίκα Φιλιππίδου, αλλά και από την κατάσταση στη χώρα που πια είχαν κατακτήσει οι Ναζί και  βυθίστηκε στην κατάθλιψη.
Το 1944, λίγο πριν φύγει από τη ζωή, μετά από εκείνο το φοβερό περιστατικό με τον Γερμανό στρατιώτη, θα τον δει το κοινό του για τελευταία φορά στην ταινία του Γιώργου Τζαβέλα «Χειροκροτήματα», μια ταινία που είναι εμπνευσμένη από την ίδια τη ζωή του καλλιτέχνη. Η ταινία έχει διασωθεί και μάλιστα μπορεί κανείς να την παρακολουθήσει ολόκληρη στο διαδίκτυο.
Χαρακτηριστική σκηνή που αντιπροσωπεύει τον ρομαντισμό, την ευαισθησία, την έμπνευση και την οξυδέρκεια του Αττίκ, είναι αυτή που ο συνθέτης, κοιτάζοντας έξω από το παράθυρο, παρατηρεί τη διάταξη των πουλιών που στέκονται για λίγο πάνω στα καλώδια και μεταφέρει αυτή την εικόνα στο πεντάγραμμό του. Τα πουλιά γίνονται σημαδάκια στο χαρτί, γίνονται νότες και μουσική, πριν πετάξουν ξανά.


Η χαρακτηριστική σκηνή από την ταινία «Χειροκροτήματα» στα πρώτα δευτερόλεπτα του παρακάτω βίντεο.

Πηγές

www.tar.gr/content/content.php?id=5691
https://www.ogdoo.gr/apopseis/xristos-asimakopoulos/ta-xeirokrotimata-mia-tainia-gia-ton-attik-pou-gennise-protagonistes
https://tvxs.gr/news/istoria/attik-o-trobadoyros-mias-allis-athinas
ellinikoskinimatografos.gr/αττίκ-πραγματικό-όνομα-κλέων-τριαντα/
https://www.thetoc.gr/politismos/article/i-muthistorimatiki-zwi-tou-attik-i-belle-epoque-oi-erwtes-kai-i-katathlipsi
https://www.thetoc.gr/new-life/city/article/attik-mia-zwi-xeirokrotimata-oli-i-diadromi
https://el.wikipedia.org/wiki/Αττίκ

Παρόμοια άρθρα που μπορεί να σ’ενδιαφέρουν:

SHARE:

Εβδομαδιαία ενημέρωση απο το maxmag στο email σου

Η ενημέρωση σου, για όλα τα θέματα, επί παντός επιστητού, είναι προτεραιότητα για μας στο MAXMAG. Αυτός είναι κ ο λόγος, για τον οποίο κάθε εβδομάδα οι συντάκτες μας θα επιλέγουν τα 15 σημαντικότερα άρθρα, από όλες τις στήλες του περιοδικού και θα φροντίζουμε να τα λαμβάνεις απευθείας στο email σου. Όλες οι σημαντικές ειδήσεις θα σε περιμένουν να τις ανοίξεις. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι μια εγγραφή στο Newsletter μας. Τι περιμένεις λοιπόν;

Follow Newsweek

Κάνοντας εγγραφή στο newsletter μας θα λαμβάνετε όλα τα τελευταία νέα που ανεβαίνουν στην ιστοσελίδα του MAXMAG

Advertisement

Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Γεννήθηκα και ζω στο Βόλο. Σπούδασα δημοσιογραφία και η γραφή είναι η μεγάλη μου αγάπη. Τα βιβλία, η υφαντική και οι βόλτες στην πόλη και στην φύση, γεμίζουν ευχάριστα τον ελεύθερό μου χρόνο. Οι άνθρωποι είναι πάντα έμπνευση για μένα και θεωρώ πως τα πάντα γύρω μας, ακόμη και τα πιο απλά, μπορούν να μας διδάξουν, αρκεί να τα παρατηρούμε από κάθε οπτική.

Το MAXMAG είναι ένα περιοδικό που μπήκε δυναμικά στο χώρο της διαδικτυακής ενημέρωσης. Κοινό όλων: η αγάπη για την αρθρογραφία, την οποία ο καθένας ξεχωριστά τη συνδέει με το αντικείμενο που γνωρίζει καλά και, συνήθως, έχει σπουδάσει.

Follow Newsweek

Κάνοντας εγγραφή στο newsletter μας θα λαμβάνετε όλα τα τελευταία νέα που ανεβαίνουν στην ιστοσελίδα του MAXMAG