Χαρίλαος Τρικούπης: Το άρθρο «Τις πταίει;» του 1874

Πηγή Εικόνας: www.offlinepost.gr.| Πορτρέτο του Χαρίλαου Τρικούπη.

Ο Χαρίλαος Τρικούπης δημοσίευσε το άρθρο του «Τίς πταίει;» στην εφημερίδα «Καιροί» στις 29 Ιουνίου του 1874. Η ημερήσια πολιτική εφημερίδα ανήκε στον ιδρυτή και εκδότη Πέτρο Κανελλίδη και διατηρήθηκε ως το 1923. Στο άρθρο αυτό υπάρχουν ξεκάθαρες αναφορές και εναντιώσεις κατά του βασιλιά Γεωργίου Α΄της Ελλάδας. Έτσι, το βασικό ερώτημα που έθεσε ο Χαρίλαος Τρικούπης ήταν το εξής:

«Αηδιάζοντες και αγανακτούντες και βλέποντες την γενική κατάπτωσιν των πολιτευομένων ερωτώμεν αυτούς, μη τυχόν αληθώς πταίει το Έθνος;»

Ουσιαστικά, το επικριτικό κείμενο υποστήριζε ότι ο Γεώργιος Α΄ κυβερνούσε αγνοώντας την αρχή της Δεδηλωμένης, ενώ αφήνετε να εννοηθεί πως η εύνοια του βασιλιά ήταν το κύριο προσόν για την εξασφάλιση της εξουσίας. Αυτό οδήγησε στην επικράτηση της περίφημης «Θεωρία του κηπουρού» σύμφωνα με την οποία ο βασιλιάς μπορούσε να διορίσει ως πρωθυπουργό όποιον ήθελε (ακόμη, δηλαδή, και τον κηπουρό του παλατιού!). Έτσι, το ρηξικέλευθο άρθρο του Χαρίλαου Τρικούπη αντιπροτείνει την καθιέρωση της Αρχής της Δεδηλωμένης, βάσει της οποίας για να  διοριστεί κάποιος πρωθυπουργός της Ελλάδας, θα έπρεπε να είχε πάρει ψήφο εμπιστοσύνης από τη Βουλή.


Το άρθρο: «Τις πταίει;» 

Χαρίλαος Τρικούπης
Πηγή εικόνας: www.thessnews.gr.

«Τις πταίει; Αφ΄ ότου κατά το 1868 εγκαθιδρύθη η αρχή των κυβερνήσεων της μειοψηφίας, παν νέον βήμα της εξουσίας μαρτυρεί περί του σκοπού, εις ον αύτη αποβλέπει. Αψευδής δε απόδειξις του διενεργουμένου σχεδίου και αι άρτι διεξαχθείσαι βουλευτικαί εκλογαί. […]Ουδείς αυτών εκλήθη εις την εξουσίαν καθ΄ υπόδειξιν των αντιπροσώπων του Έθνους, ουδείς αυτών εξεπροσώπευσεν εν τη αρχή τας ευχάς του Έθνους. Και οι τρεις υπήρξαν πρόεδροι προσωπικής κυβερνήσεως, τουτέστιν υπηρέται μιας και της αυτής θελήσεως ενεργούσης, οτέ μεν δια τούτου, οτέ δε δι΄ εκείνου. Ουδεμίαν ηθικήν ευθύνην φέρει το Έθνος επί τη διαγωγή των προσώπων τούτων». Και κατέληγε ως εξής: «Αλλά η ειλικρινής μελέτη του θέματις μας ήγαγε εις το αλάνθαστο συμπέρασμα ότι δεν πταίει το Έθνος. Αλλού έγκειτε το κακόν και εκεί πρέπει να ζητηθεί η θεραπεία…»


Η Αρχή της Δεδηλωμένης του Χαρίλαου Τρικούπη έδινε την πρωτοκαθεδρία στην λαϊκή εξουσία

Η Αρχή της Δεδηλωμένης όριζε πως η κυβέρνηση όφειλε να έχει τη δεδηλωμένη εμπιστοσύνη της απόλυτης πλειοψηφίας των βουλευτών, η οποία θα διασφαλίζονταν με σχετική ψηφοφορία της Βουλής, μετά από κάθε σχηματισμό νέας κυβέρνησης. Η αλήθεια είναι πως, από το 1870 και έπειτα ο προβληματισμός αυτός είχε τεθεί και από άλλους πολιτικούς της χώρας. Πολιτικοί όπως ο Επαμεινώνδα Δεληγιώργης, ο Λομβάρδος και ο Κουμουνδούρος εξέφρασαν, ουκ ολίγες φορές, την άποψή τους σχετικά με την εκλογή του εκάστοτε κυβερνητικού συνόλου.  O προβληματισμός τους αφορούσε τα ευτράπελα, κατά την διάρκεια βουλευτικών και δημοτικών εκλογών, καθώς οι υποψήφιοι επιστράτευαν κάθε μέσο για να προσελκύσουν όσους περισσότερους ψηφοφόρους μπορούσαν. Συνεπώς, τα ρουσφέτια, οι ανταλλακτικές υποσχέσεις, οι απειλές, οι εκβιασμοί, και φυσικά, οι νοθείες ήταν οι συνήθεις πρακτικές αλίευσης ψήφων. Για παράδειγμα, οι κάλπες έφταναν στον χώρο όπου θα γινόταν η καταμέτρηση των «κακοποιημένων»ψήφων, δηλαδή αυτών που οι σφραγίδες εντοπίζονταν να είναι σπασμένες ή λιμαρισμένες, καθιστώντας σαφή ένδειξη παραβίασής των νόμιμων εκλογικών κανονισμών.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ


Ο Χαρίλαος Τρικούπης είχε το θάρρος να καταγγείλει δημοσίως το παλάτι

Οι διαπιστώσεις του Χαρίλαου Τρικούπη ήταν οδυνηρές καθώς αποτύπωναν την πραγματικότητα της εποχής. Όλες οι κυβερνήσεις, ως τότε, δεν διέθεταν τη λαϊκή εμπιστοσύνη. Η κακοδαιμονία, η φτώχεια και οι δωροδοκίες υπουργών ήταν τα κύρια χαρακτηριστικά εκείνης της περιόδου, ενώ οι πολιτικοί, πολλές φορές, υπαινίσσονταν πως υπαίτιος της όλης κατάστασης ήταν ο ταλαίπωρος λαός. Επιπλέον, ο Τρικούπης κατήγγειλε δημοσίως τις παράνομες μεθόδους που χρησιμοποιούσαν οι υποψήφιοι για να κερδίσουν τις εκλογές, όπως τους εκβιασμούς και τις νοθείες, τα οποία αποτελούσαν ισχυρό πλήγμα στη διαφάνεια των εκλογών.

Χαρίλαος Τρικούπης
Πηγή εικόνας: https://popaganda.gr.

 

Το συμπέρασμα στο οποίο είχε οδηγηθεί η συλλογιστική του Χαρίλαου Τρικούπη ήταν ότι «Δεν πταίει» το έθνος και πως η ρίζα του κακού ήταν ο ηθικός ξεπεσμός των θεσμών, η διαφθορά και η φίμωση της λαϊκής θέλησης, καθιστώντας υπεύθυνο το παλάτι. Το άρθρο, αν και αρχικά δεν ήταν ενυπόγραφο, στην πορεία αναγνωρίστηκε ως έργο του Τρικούπη, γεγονός που τον οδήγησε στη φυλακή. Ωστόσο, η φυλάκισή του έμελλε να καταστεί ως ένα πολιτικό πλεονέκτημα καθώς ανυψώθηκε στην συνείδηση του λαού, οδηγώντας τον ως την θέση του πρωθυπουργού. Χαρακτηριστικό του πολιτικού ρεύματος του Τρικούπη ήταν οι αλλεπάλληλες εκλογικές του νίκες, αφού από το 1875 ως το 1894 κυβέρνησε 7 φορές. Έτσι, παρέμεινε στην εξουσία για σχεδόν 10 έτη. Επιπλέον, αξίζει να σημειωθεί πως ποινική δίωξη ασκήθηκε και κατά του εκδότη Πέτρου Κανελλίδη, ο οποίος όμως αφέθηκε ελεύθερος, μόλις ο Τρικούπης ενημέρωσε τις αρχές, πως ο ίδιος ήταν ο συντάκτης του άρθρου.


Το «Τις Πταίει» τον οδηγεί στο γραφείο του εισαγγελέα και σε προφυλάκιση…

Το φύλλο της εφημερίδας «Καιροί» με το κείμενο του Χαρίλαου Τρικούπη κατασχέθηκε, αφού, σύμφωνα με το άρθρο 14 του Συντάγματος του 1864, διέπραττε το αδίκημα της προσβολής του προσώπου του βασιλιά και της εσχάτης προδοσίας. Η ανάκριση του Χαρίλαου Τρικούπη από τον Εισαγγελέα  Επαμεινώνδα Λουριώτη με την κατηγορία, ότι στρέφεται κατά του βασιλιά, κράτησε τρεις ώρες. Στη συνέχεια, προφυλακίστηκε στις φυλακές Γκαρμπολά, όπου παρέμεινε μόνο για 24 ώρες. Αποφυλακίστηκε προσωρινά με εγγύηση, πληρώνοντας ένα τεράστιο ποσό για την εποχή (το ποσό ισοδυναμούσε με 2.000 χιλιάδες δραχμές!). Δεκαπέντε ημέρες μετά απαλλάχθηκε με βούλευμα των Πλημμελειοδικών, οι οποίοι υπερασπίστηκαν, με αξιοθαύμαστο τρόπο, την ελευθερία του λόγου και του τύπου. Όμως, η έκβαση της δικαστικής περιπέτειας του Έλληνα πολιτικού δεν φαίνεται να ήταν και τόσο ομαλή καθώς ο εισαγγελέας άσκησε ανακοπή της απόφασης. Η απαλλαγή του Τρικούπη έρχεται 3 μήνες μετά με απόφαση των εφετών.


Χαρίλαος Τρικούπης: «Το μόνο αντίδοτο κατά της αυθαιρεσίας είναι η επανάσταση.»

Στην ανάκριση στον Εισαγγελέα Επαμεινώνδα Λουριώτη θα πει συγκεκριμένα:

«Την ευθύνη των επαναστάσεων φέρουν ουχί οι εκτελούντες. Αλλά οι καθιστώντες αυτάς αναπροδράστους.»

Χαρίλαος Τρικούπης
Πηγή εικόνας: www.popaganda.gr.

 

Και θα συνεχίσει λέγοντας πως «σε επικράτειες που κυβερνώνται δεσποτικά το μόνο αντίδοτο κατά της αυθαιρεσίας είναι η επανάστασης.» Επίσης, είναι  χαρακτηριστική, για το κλίμα που επικρατούσε στα πολιτικά δρώμενα της εποχής, η πρόταση του Εισαγγελέα Γεώργιου Θανόπουλου στο συμβούλιο Πλημμελειοδικών:

«Να παραπεμφθεί σε δίκη για εσχάτη προδοσία ο Χαρίλαος Τρικούπης για το αξιοκατάκριτο άρθρο του. Και κυρίως γιατί σκοπό μόνο κύριο είχε να διεγείρει το μίσος και την αγανάκτηση κατά της Βασιλείας. Θέλοντας να μεταβληθεί το καθεστώς δια βίαιων μέσων.»


Ο νομικός και διπλωμάτης Χαρίλαος Τρικούπης

Ο χειρισμός της υπόθεσης από τον Τρικούπη μόνο τυχαίος δεν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί. O ίδιος ήταν γνώστης των νομικών και πολιτειακών υποθέσεων καθώς είχε ολοκληρώσει τις σπουδές του στο τμήμα της Νομικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, ενώ συνέχισε την ακαδημαϊκή του πορεία στο Παρίσι. Μετά το τέλος τών σπουδών του, εργάστηκε ως ιδιαίτερος γραμματέας του πατέρα του Σπυρίδωνα, ενώ, αργότερα, διετέλεσε καθήκοντα πρέσβη. Η λαμπρή του όμως επαγγελματική πορεία δεν σταματά εδώ. Το 1863 συμμετείχε ως διπλωμάτης στις διαπραγματεύσεις και σε μία σειρά διαβουλεύσεων για την παραχώρηση των Ιονίων νήσων από τη Μεγάλη Βρετανία στην Ελλάδα. Η έκβαση των παραπάνω διαπραγματεύσεων ήταν θετική, καθώς, τελικά, τα νησιά προσαρτήθηκαν στην υπόλοιπη χώρα. Εντούτις, υπήρχε ένας όρος:  ο τότε βασιλιάς Γεώργιος Α΄δεν θα επιβουλευόταν τα εδάφη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Όλη αυτή η εμπειρία επέτρεψε στον Τρικούπη να οραματιστεί την πολιτική ζωή του τόπου με έναν τελείως διαφορετικό τρόπο, αποσκοπώντας στον πλήρη εκσυγχρονισμό της χώρας.


Η εφαρμογή της «Αρχή της Δεδηλωμένης» του Τρικούπη από τον Γεώργιο Α’

Μετά από όλα αυτά, ο βασιλιάς Γεώργιος Α΄κάλεσε τον Τρικούπη και του ανακοίνωσε την απόφασή του να τεθεί σε εφαρμογή την «Αρχή της Δεδηλωμένης». Έτσι, τον Απρίλιο του 1875, ο Τρικούπης πήρε εντολή να σχηματίσει κυβέρνηση, η οποία μάλιστα, λόγω της καινοτομίας και της σπουδαιότητάς της, έγινε γνωστή ως «Κυβέρνηση Χαρίλαου Τρικούπη.» Η διαδικασία που προηγήθηκε της εκλογής του Τρικούπη προέβλεπε το κλείσιμο της Βουλής και την ανακήρυξη εθνικών εκλογών. Αποτέλεσμα της εκλογικής διαδικασίας ήταν η ανακήρυξη του Χαρίλαου Τρικούπη ως Πρωθυπουργού της Ελλάδας, στις 17 Απριλίου 1875 (πόστο που διετέλεσε για άλλες επτά φορές!).

Χαρίλαος Τρικούπης
Πηγή εικόνας: www.benaki.org.|Φωτογραφία του βασιλιά Γεωργίου Α’.

Ο Γεώργιος Σουρής, ο σπουδαιότερος σατιρικός ποιητής, αποτύπωσε λακωνικά αλλά αρκούντως επεξηγηματικά την κατάσταση:

«Και ήτο για το Σύνταγμα παντού συνομιλία,

και ο Τρικούπης έγραψε πως πταίει η βασιλεία,

Και είδε ο Γεώργιος πως του ‘γιναν κουνούπι

και δυό βεντούζες έβαλε στο Σύνταγμα κοφτές,

κι εκάθησε στο θρόνο του και είπε στον Τρικούπη

«έλα λοιπόν να κυβερνάς εσύ οπού δεν φταίς!

Κι εβγήκε ο Χαρίλαος από τη φυλακή

κι εφύτρωσε Πρωθυπουργός με κόκκινο βρακί ».

 


Οι ρηξικέλευθες μεταρρυθμίσεις επί Χαρίλαου Τρικούπη

Κατά την διάρκεια της θητείας του θα κάνει ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις στη γεωργία, στο φορολογικό σύστημα αλλά και στην άμυνα της χώρας. Δημιουργεί έργα υποδομής, μεταξύ των οποίων και ένα μεγάλο σιδηροδρομικό δίκτυο, ενώ έργο της κυβέρνησής του ήταν και η διάνοιξη της διώρυγας της Κορίνθου. Για να καταλάβουμε πόσο οραματιστής ήταν ο Τρικούπης, αρκεί να δούμε πως στα σχέδια του περιλαμβανόταν και η ζεύξη Ρίου – Αντίρριου ή γέφυρα «Χαρίλαος Τρικούπης» όπως ονομάστηκε μετέπειτα, όταν τέθηκε σε λειτουργία το 2004. Η ζεύξη ήταν επιτακτική αφού συνέδεε την Πελοπόννησο με τη δυτική ηπειρωτική Ελλάδα και με την Ευρώπη.


Χαρίλαος Τρικούπης: Ο «φορομπήκτης» ή «κύριος Πετρέλαιος;»

Ωστόσο, το όραμα του και οι βλέψεις του για τον εκσυγχρονισμό του κράτους δεν θα μπορούσε να το αντέξει η παρούσα οικονομική κατάσταση της χώρας, προκαλώντας αντιδράσεις στον λαό, ο οποίος τον χαρακτήριζε ως «Φορομπήκτη» και «Πετρέλαιος.» Οι χαρακτηρισμοί αυτοί θεωρήθηκαν ως απόρροια  της αύξησης των φόρων στο φωτιστικό πετρέλαιο και στον καπνό. Η υψηλή φορολογία στον καπνό (δέκα δράμια καπνού από μια πεντάρα έφτασαν να κοστίζουν 25 λεπτά!) προκάλεσε κοινωνική αναστάτωση. Επιπλέον, στην ιστορία θα μείνει η απόπειρα επιβολής φορολογίας στους άγαμους άνδρες. Αυτή η απόφαση βασίστικε στο γεγονός ότι οι παντρεμένοι πληρώνουν περισσότερους φόρους. Ωστόσο η απόφαση δεν εφαρμόστηκε ποτέ. Τελικά, η Βουλή κηρύσσει χρεοστάσιο το 1893 και στις 10 Δεκεμβρίου αναφωνεί την περίφημη φράση: «Δυστυχώς Επτωχεύσαμεν!». Η κυβέρνηση κήρυξε πτώχευση, η οποία επέφερε τον διεθνή οικονομικό έλεγχο της Ελλάδος.


Χαρίλαος Τρικούπης: Η φράση «Δυστυχώς Επτωχεύσαμεν!» 

Η φράση «Δυστυχώς Επτωχεύσαμεν!» αμφισβητήθηκε, αρκετές φορές, για την εγκυρότητα της από πολλούς ιστορικούς, αφού από τα πρακτικά της Βουλής δεν προέκυπτε κάτι τέτοιο.

Χαρίλαος Τρικούπης
Πηγή εικόνας: https://slideplayer.gr.

 

Ωστόσο, ο πολιτικός Ανδρέας Συγγρός, στα Απομνημονεύματα του αναφέρει πως άκουσε αυτή τη φράση στη Βουλή, αντικρούοντας άλλες μαρτυρίες που υποστήριζαν πως η φράση ελέχθη από εκείνον αλλά όχι εντός του Κοινοβουλίου. Η αλήθεια είναι, όμως, πως η γνωστή φράση ειπώθηκε εν τη ρύμη του λόγου, όταν οι δανειστές πίεζαν, πλεον απροκάλυπτα, για τον οικονομικό έλεγχο της Ελλάδας. Πιο συγκεκριμένα, ο Τρικούπης είχε πει: «πρέπει να λαλήσωμεν προς αυτούς επτωχεύσαμεν δυστυχώς.»


Ο θάνατος του Χαρίλαου Τρικούπη το 1896. 

Το 1896 ο Χαρίλαος Τρικούπης παθαίνει σοβαρές επιπλοκές στην καρδιά και στα νεφρά, καθώς έπασχε από ουρική αρθρίτιδα (γνωστή ως ποδάγρα). Πεθαίνει στις 30 Μαρτίου 1896 σε ηλικία 63 ετών. Η ταφή του πραγματοποιήθηκε στον οικογενειακό τάφο του Α΄ Νεκροταφείου Αθηνών, ενώ η σορός του είχε εκτεθεί, πριν την ταφή, σε λαϊκό προσκύνημα στην κατοικία του. Η νεκρολογία του γράφτηκε από τον σπουδαίο λογοτέχνη Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη και δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Ακρόπολις» στις 7 Απριλίου του 1896. Ένα μέρος της νεκρολογίας του αναφέρει:

«Ακόμη αδυνατώ να συνοικειωθώ προς την ιδέαν, ότι ο Χαρίλαος Τρικούπης δεν υπάρχει πλέον εν τοις ζώσιν, ότι ο κολοσσός ούτος της πολιτικής κείται νεκρός. Εξακολουθώ να τον φαντάζομαι πάντα ζώντα. Ο Τρικούπης εργαζόμενος, ο Τρικούπης μελετών και παρασκευαζόμενος δια τας εν τη Βουλή συζητήσεις, ήτο τι άξιον θαυμασμού.»

Και έκλεινε με τα εξής λόγια:

«Πως εχάθη ο γίγας ούτος, και πως έπεσεν δυνατός σώζων τον Ισραήλ; Πως κατεβλήθη εις έδαφος η δρυς γιγαντόσωμος, ης η κορυφή υπερείχεν όλων των δένδρων του δάσους και ης οι κλάδοι παρείχον σκιάν και καταφύγιον εις χιλιάδας ανδρών; Πως εντός μιας εβδομάδος ανηρπάγη αφ’ημών ανήρ, όμοιον του οποίου προ πολλών αιώνων δεν είχε παραγάγει η Ελλάς; Αίλινά μοι στοναχείτε νάπαι και Δώριον ύδωρ.»

Ακολουθεί βίντεο ντοκιμαντέρ για την ζωή του Χαρίλαου Τρικούπη:

Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν σε αυτό το άρθρο:

Χαρίλαος Τρικούπης. Κορυφαία πολιτική προσωπικότητα του 19ου αιώνα. Διετέλεσε επτά φορές πρωθυπουργός και συνέδεσε το όνομά του με την προσπάθεια εκσυγχρονισμού της χώρας. Ανακτήθηκε από το www.sansimera.gr. (Τελευταία προσπέλαση στις 26/6/2020).

Ο Χαρίλαος Τρικούπης. Νεκρολογία του Χαρίλαου Τρικούπη από τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη. Δημοσιεύτηκε στις 7 Απριλίου 1896 στην εφημερίδα «Ακρόπολις». Ανακτήθηκε από το www.sansimera.gr. (Τελευταία προσπέλαση στις 26/6/2020).

Σαν σήμερα, δημοσιεύεται στην εφημερίδα «Καιροί» άρθρο του Χαρίλαου Τρικούπη με τίτλο «Τις πταίει». Ανακτήθηκε από www.vouliwatch.gr. (Τελευταία προσπέλαση στις 26/6/2020).

Η πορεία των Επτανήσων προς την ένωση με την Ελλάδα. Ανακτήθηκε από www.historyreport.gr. (Τελευταία προσπέλαση στις 26/6/2020).

Χατζής Α. (2019).«Υπάρχουν Δικαστές στην Αθήνα;» – Η ελευθερία του λόγου στην Ελλάδα του 1874. Ανακτήθηκε από www.protagon.gr. (Τελευταία προσπέλαση στις 26/6/2020).

Xαρίλαος Τρικούπης. Ανακτήθηκε από www. el.wikipedia.org. (Τελευταία προσπέλαση στις 26/6/2020).

Γεώργιος Α΄ της Ελλάδας. Ανακτήθηκε από www. el.wikipedia.org. (Τελευταία προσπέλαση στις 26/6/2020).

Το «τις πταίει» του Χαρίλαου Τρικούπη που οδήγησε στη φυλακή. Ανακτήθηκε από www.mikros-romios.gr. (Τελευταία προσπέλαση στις 26/6/2020).


Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Φωτεινή Μακρή

Η Φωτεινή Μακρή είναι ᴘᴄ ɪɴᴛᴇʀɴᴇᴛ ᴛᴇᴄʜɴɪᴄɪᴀɴ ᴀɴᴅ ᴛᴇᴄʜ sᴜᴘᴘᴏʀᴛ. Έχει πλούσια αρθρογραφία από τον Σεπτέμβριο του 2017 στα:www.grafomichani.com-www.creteonair.eu-www.mikrofwno.gr - www.enfo.gr- www.maxmag.gr . Αρθρογραφεί στο www.mikrofwno.gr όπου έχει την δική της σατυρική στήλη με όνομα οι γλωσσοκοπάνες. Στο www.maxmag.gr γράφει στην κατηγορία αφιερώματα. Τον Αύγουστο του 2018 δημιούργησε το Daily Madness stories δηλαδή μικρές ιστορίες καθημερινής τρέλας σε μορφή εικονογραφημένου .

Εβδομαδιαία ενημέρωση απο το maxmag στο email σου

Η ενημέρωση σου, για όλα τα θέματα, επί παντός επιστητού, είναι προτεραιότητα για μας στο MAXMAG. Αυτός είναι κ ο λόγος, για τον οποίο κάθε εβδομάδα οι συντάκτες μας θα επιλέγουν τα 15 σημαντικότερα άρθρα, από όλες τις στήλες του περιοδικού και θα φροντίζουμε να τα λαμβάνεις απευθείας στο email σου. Όλες οι σημαντικές ειδήσεις θα σε περιμένουν να τις ανοίξεις. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι μια εγγραφή στο Newsletter μας. Τι περιμένεις λοιπόν;