Άρθουρ Σοπενχάουερ: «Ο κόσμος είναι μια δική μου ιδέα»

Άρθουρ Σοπενχάουερ
Πηγή φωτογραφίας: gohighbrow.com.

Ο Άρθουρ Σοπενχάουερ ήταν ένας από τους σημαντικότερους φιλοσόφους του 19ου αιώνα. Ένα από τα πιο γνωστά του έργα είναι «Ο κόσμος ως βούληση και ως παράσταση». Στο συγκεκριμένο βιβλίο παρουσιάζει την φιλοσοφία του, η οποία έχει ως κέντρο της τον όρο «Βούληση». Θεωρεί ότι με αυτή την αρχή μπορεί να κατανοήσει, όχι μόνο τον άνθρωπο αλλά και τον κόσμο μέσα στον οποίο αυτός ζει. Σύμφωνα με αυτή την φιλοσοφία, το άτομο δεν μπορεί να εκπληρώσει τους πόθους και τις επιθυμίες του. Για αυτόν τον λόγο ο Σοπενχάουερ ασπάζεται τον τρόπο σκέψης των Βουδιστών και των φυλών της Ινδίας. Επιδιώκει να απομακρυνθεί από το τις επιθυμίες που περικυκλώνουν τον ανθρώπινο νου. Έτσι, αποτέλεσε τον πρώτο Ευρωπαίο φιλόσοφο που προσπάθησε να εντάξει την ινδική φιλοσοφία στον τρόπο με τον οποίο δρουν και σκέφτονται οι Δυτικοί.


Τα εφηβικά χρόνια του Άρθουρ Σοπενχάουερ

Ο Άρθουρ Σοπενχάουερ γεννήθηκε στις 22 Φεβρουαρίου του 1788 στην πόλη Γκντάνσκ της Πολωνίας. Η μητέρα του ασχολούνταν επαγγελματικά με την συγγραφή ενώ ο πατέρας του ήταν ένας αρκετά εύπορος εφοπλιστής. Επιδίωκε μάλιστα ο γιός του να ακολουθήσει την ίδια πορεία με εκείνον. Για αυτόν τον λόγο, ασκούσε μεγάλη πίεση στον Άρθουρ, ενώ έδειξε ιδιαίτερη μέριμνα για την εκπαίδευσή του. Ο πατέρας του τον ώθησε στην πραγματοποίηση ταξιδιών στις περιοχές της Ολλανδίας, της Ελβετίας, της Αυστρίας, της Αγγλίας και της Γαλλίας. Σκοπός αυτών των ταξιδιών ήταν να βοηθήσουν τον Σοπενχάουερ να μάθει τις γλώσσες της εκάστοτε χώρας. Η επαρκής γνώση ξένων γλωσσών ήταν απαραίτητη προϋπόθεση για την επιτυχία του γιού του στον τομέα του εμπορίου.

Σε ηλικία 17 ετών θα χάσει τον πατέρα του, ο οποίος θα του αφήσει μια τεράστια περιουσία. Τέσσερα χρόνια αργότερα θα πραγματοποιήσει την εγγραφή του στην Ιατρική Σχολή όπου και θα παρακολουθήσει μαθήματα του Schulze. Εκείνη την περίοδο θα ξεκινήσει να διαβάζει τα έργα του Ε. Καντ αλλά και του Πλάτωνα. Αποφοιτά από τη σχολή μετά από δύο χρόνια.

Το 1820 θα γίνει καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου στο οποίο ήταν επίσης καθηγητής και ο Χέγκελ. Με τον Γερμανό φιλόσοφο θα έρθει σε διαπληκτισμό. Τα μαθήματα τους έτυχε να πραγματοποιούνται την ίδια ώρα, για αυτό τον λόγο μετά από ένα εξάμηνο ο Σοπενχάουερ θα αναγκαστεί να εγκαταλείψει το πανεπιστήμιο.


Τα φιλοσοφικά του φρονήματα

Ο Σοπενχάουερ έδωσε μεγάλη έμφαση στην ιδέα της «Βούλησης». Έχοντας μελετήσει τα έργα του Καντ αλλά και του Χέγκελ, εναντιώθηκε στην ιδέα που ήθελε την ατομική ηθική να επηρεάζεται από την κοινωνία και την λογική. Θεωρούσε ότι το άτομο, συνεπώς και ολόκληρη η κοινωνία του, ελέγχονται από τις επιμέρους επιθυμίες τους. Κατά τον Σοπενχάουερ, οι επιθυμίες των ανθρώπων είναι άκαρπες, αλλά ταυτόχρονα δεν καθοδηγούνται από την λογική. Η Βούληση, υποστηρίζει, είναι κάτι που υπάρχει πέρα από τα όρια του φυσικού κόσμου, «πράγμα καθαυτό» όπως το χαρακτήριζε ο Ε. Καντ.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Ερμηνεύει τα πράγματα γύρω του από μια αρκετά αρνητική θεώρηση. Υποστηρίζει ότι η βούληση μας προξενεί δυστυχία και οδύνη. Δημιουργούμε μέσα από τις πράξεις μας μια πραγματικότητα, έναν δικό μας κόσμο μέσα στον οποίο οδηγούμαστε σε διαπληκτισμούς με τους συνανθρώπους μας προκειμένου να αποκτήσουμε, όσον το δυνατόν, περισσότερα προνόμια. Παρόλα αυτά υποστηρίζει ότι μπορούμε να αποφύγουμε όλα αυτά τα βάσανα μόνο μέσω της τέχνης και μόνο εφόσον απαρνηθούμε όλα όσα επιθυμούμε.

«Όσο πιο περιορισμένος είναι ο ορίζοντας και ο κύκλος της δραστηριότητας και των επαφών μας, τόσο πιο ευτυχισμένοι είμαστε. Γιατί με το άνοιγμα του ορίζοντα πολλαπλασιάζονται και μεγεθύνονται οι έγνοιες, οι επιθυμίες, ο τρόμος.»

Μεγάλη έμφαση έδινε επίσης και στον ορισμό της αγάπης. Θεωρούσε αδιανόητο το ότι οι φιλόσοφοι της εποχής του, αλλά και πριν από αυτόν, δεν ασχολήθηκαν με τα σεξουαλικά ζητήματα. Υποστήριζε ότι η αγάπη είναι ένα είδος δύναμης το οποίο εντοπίζεται στο εσωτερικό της ανθρώπινης ψυχής. Αυτή η δύναμη διαμορφώνει τα πάντα γύρω μας, ενώ ταυτόχρονα φροντίζει, ώστε το άτομο να παραμείνει στη ζωή. Για αυτό το λόγο, πίστευε ότι ο άνθρωπος πρέπει να επιδεικνύει εξαιρετική ωριμότητα σε θέματα που σχετίζονται με την αγάπη.


Μερικά από τα διασημότερα έργα του φιλοσόφου

«Η Τέχνη του να έχεις πάντα δίκιο» ή «Εριστική διαλεκτική»: Μέσα από το συγκεκριμένο έργο του ο Σοπενχάουερ συμβουλεύει τους αναγνώστες σχετικά με το πως θα πρέπει να διαχειριστούν ή και να επιχειρηματολογήσουν προκειμένου να αναδειχθούν νικητές σε μια διένεξη. Βέβαια, υποστηρίζει ότι άπαντες πρέπει να επιδιώκουμε την αλήθεια και όχι τόσο τη νίκη. Για αυτό καλεί τους αναγνώστες του να ψάχνουν για “αντιπάλους” που πάνω από όλα σέβονται τους εαυτούς τους. Εντούτοις, υποστηρίζει ότι πρέπει να επιχειρηματολογούμε υπέρ της θέσης μας μέχρι τέλους και σε περίπτωση που βρεθούμε σε αδιέξοδο τότε πρέπει να γίνουμε προσβλητικοί (« Η τέχνη του να είσαι προσβλητικός»).

Άρθουρ Σοπενχάουερ
Πηγή φωτογραφίας: www.politeianet.gr.

«Ο άνθρωπος και η κοινωνία»: Σε αυτό του το έργο ο Σοπενχάουερ χαρακτηρίζει τους ανθρώπους “μασκαράδες”. Ο καθένας φοράει μια μάσκα κάτω από την οποία κρύβονται στόχοι, τους οποίους προσπαθούν να πραγματοποιήσουν με κάθε τρόπο. Άλλοι προσπαθούν να βλάψουν τον συνάνθρωπο, ενώ άλλοι μάχονται για τις αξίες που προασπίζουν. Όταν πλέον καταφέρουν να πραγματοποιήσουν τις επιθυμίες τους (δήλωση ύπαρξης) γίνονται ελεύθεροι. Τότε θα αρχίσουν να βαριούνται και να ψάχνουν τρόπο να απομακρυνθούν από αυτήν τους την κατάσταση (γίνονται δέσμιοι του εαυτού τους).

Άρθουρ Σοπενχάουερ
Πηγή φωτογραφίας: neageneabooks.gr.

«Δοκίμιο για τις γυναίκες»: Στο παρόν βιβλίο ο Σοπενχάουερ βρίσκει την ευκαιρία να εκφράσει ολόκληρο τον μισογυνισμό του που πηγάζει από την σχέση που ο ίδιος είχε με την μητέρα του. Αναφέρεται στις γυναίκες σαν να πρόκειται για άτομα μοχθηρά και πονηρά, που ενδιαφέρονται αποκλειστικά για τον εαυτό τους, δίχως να υπολογίζουν κανέναν.

« […] Η υπερβολική εξουσία στις γυναίκες είναι ένα από τα θεμελιώδη βίτσια, μέσω του οποίου διαφθείρονται όλα τα μέλη της κοινωνίας».

Άρθουρ Σοπενχάουερ
Πηγή φωτογραφίας: www.ianos.gr.

Ακολουθεί ολιγόλεπτο βίντεο σχετικά με την φιλοσοφία του Άρθουρ Σοπενχάουερ


Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν σε αυτό το άρθρο

Άρθουρ Σοπενχάουερ. Ανακτήθηκε από: www.gnomikologikon.gr (τελευταία πρόσβαση 19/9/2020).

Άρτουρ Σοπενχάουερ. Ανακτήθηκε από: el.wikipedia.org (τελευταία πρόσβαση 19/9/2020).

ΔΟΚΙΜΙΟ ΓΙΑ ΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ. Ανακτήθηκε από: www.politeianet.gr (τελευταία πρόσβαση 19/9/2020).

«Η ζωή μοιάζει με παιδικό ρούχο – είναι μικρή και χεσμένη». Αποφθέγματα του κυνικού Άρθουρ Σοπενχάουερ, ο οποίος λάτρευε τον Πλάτωνα και επηρέασε τον Νίτσε. Ανακτήθηκε από: www.mixanitouxronou.gr (τελευταία πρόσβαση 19/9/2020).

Η ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΝΑ ΕΧΕΙΣ ΠΑΝΤΑ ΔΙΚΙΟ. Ανακτήθηκε από: www.politeianet.gr (τελευταία πρόσβαση 19/9/2020).

Ο άνθρωπος και η κοινωνία. Ανακτήθηκε από: www.politeianet.gr (τελευταία πρόσβαση 19/9/2020).

Ο άνθρωπος και η κοινωνία (αγώνας για την ύπαρξή του). Ανακτήθηκε από: neageneabooks.gr (τελευταία πρόσβαση 19/9/2020).

Σοπενάουερ, Άρθουρ. Ανακτήθηκε από: www.protoporia.gr (τελευταία πρόσβαση 19/9/2020).

Σύνοψη του βιβλίου “Η τέχνη του να έχεις πάντα δίκιο”. Ανακτήθηκε από: www.public.gr (τελευταία πρόσβαση 19/9/2020).


Λίγα λόγια για τον συντάκτη

Μαίρη Βολταίρου

Φοιτήτρια Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, στον ελεύθερο χρόνο μου ασχολούμαι με την ζωγραφική, βλέπω ταινίες & σειρές (ξένες ως επί το πλείστον) και λατρεύω την κλασσική λογοτεχνία.

Εβδομαδιαία ενημέρωση απο το maxmag στο email σου

Η ενημέρωση σου, για όλα τα θέματα, επί παντός επιστητού, είναι προτεραιότητα για μας στο MAXMAG. Αυτός είναι κ ο λόγος, για τον οποίο κάθε εβδομάδα οι συντάκτες μας θα επιλέγουν τα 15 σημαντικότερα άρθρα, από όλες τις στήλες του περιοδικού και θα φροντίζουμε να τα λαμβάνεις απευθείας στο email σου. Όλες οι σημαντικές ειδήσεις θα σε περιμένουν να τις ανοίξεις. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι μια εγγραφή στο Newsletter μας. Τι περιμένεις λοιπόν;